Samenvatting politiek en beleid semester 1

Inleiding: Politiek, beleid en sociaal werk


Politiek: bindende beslissingen voor samenleving

Verschillende actoren:

 Overheid + semi-overheid
 Politieke + ambtelijke actoren uit WM en UM
 Uit samenleving: partijen, sl, middenveld, media, bedrijfsleven, onderzoeken, burgers, …

4 niveaus: Vlaams, federaal, lokaal en EU-niveau

1 Politiek is een interactieproces
= spannend en onvoorspelbaar

Interactieproces met:

 Bindende beslissingen sl
 Conflict +/of samenwerking
 Strijd (onvermijdelijk): door schaarste, <-> belangen, standpunten, visies
 Interactie vss actoren
 Macht + machtsposities + machtsmiddelen
 Besluitvorming beïnvloeden + realiseren: door politieke instellingen, procedures + specifieke
pol cultuur

Mensen individueel, vooral collectief:

 Over probleem: standpunten en voorstellen
 -> in conflict geraken
 Conflict: beslechten door macht
 -> tot gemeenschappelijk besluit en beleid komen

Op grote en kleine schaal:

 Nationaal niveau:
Partijen, regering, parlement, …. : bv. pensioen
 Internationaal niveau:
Europese, interne kwesties + beslissingen: bv. natuurherstelwet
 Lokaal niveau:
Lokale besturen: bv. GAS-boetes

Wie aan politiek?

 Beroepspolitici
Ministers, parlementsleden, partijvoorzitters, Europese topfuncties, …
 Belangengroepen
Stellen eisen, druk uitoefen pol interactieproces -> vakbonden, buurtcomité: bv.
milieuorganisaties, het Netwerk tegen armoede
 Burgers

1

, Situaties behouden/veranderen: alleen of in samenwerking verenigigen + groeperingen
 Rechters
Beslissingen voorgesteld/genomen die sl sturen
 Onderzoekers
Beslissen/beïnvloeden voorstellen om sl te sturen



2 Definitie politiek
Politiek gaat over bindende beslissingen die voor een samenleving genomen moeten worden. De
politieke interactie over die bindende beslissingen bestaat uit vormen van samenwerking en conflict.
Door schaarste en door tegengestelde belangen en visies is politieke strijd onvermijdelijk. Centraal in
die politieke besluitvorming staat daarom het gebruik van macht en de ontwikkeling van
machtsposities. Voor de regeling van collectieve besluitvorming hebben specifieke politieke
instellingen en procedures ontwikkeld EN heeft zich een specifieke politieke cultuur ontwikkeld.



3 Een dynamische en statische definitie van politiek
Statische definitie: ‘politieke orde’

 Komt van: Griekse polis: ‘de goed geordende geconstrueerde sl’
 Pol ordening -> mensenwerk (geen traditioneel en sociaal gegeven meer) -> van daar: pol
denken
 Minder aandacht: politiek als beweging, verandering



Dynamische definitie: ‘politieke interactie’

 Meer recent, empirische traditie
 ‘Wat, hoe en waarom’ pol besluitvorming
 Beweging-processen!!
o Omgezet in wetten en instituties

4 De betekenis van conflict in de politiek
Voor het komen aan gemeenschappelijk besluit:

 Conflict/samenwerking actoren
 Conflict/samenwerking bepalen rangorde problemen, oplossingen + voorstellen
 Altijd MACHT in politiek
 Menselijke interacties (politiek = emotie = gekleurd)
 Verdelingsvraagstukken: conflict door schaarse + beperkte middelen
 Conflict: door verschillen visie, overtuigingen hoe samenleven
o Bv. homohuwelijk, abortus, euthanasie, …
 Conflict: wie beslist wat, wanneer en hoe
 Conflict: als gevolg open staan voor participatie en horen v versch. meningen
 Pol = georganiseerd meningsverschil

5 De positieve betekenis van conflict in de politiek

2

,Conflict = positief in politiek

-> vaak neg beeld -> beeld miskent/erkent niet dat:

 Mens + maatschappij vol tegenstrijdingen zitten
 Conflicten inzet v discussies duidelijk maken, oplossingen/veranderingen/verbeteringen
brengen
 Bij conflict ook samenwerking

6 Politiek en beleid
POLITIEK BELEID
Processen strijd, conflict en tegenspraak Processen die verwijzen naar rede, neutraliteit,
doelmatigheid
Over gebruik macht bij het tot stand komen Beleid = reflectie, nadenken en handelen op
v/e beleid basis van cijfers en feiten
Over samenwerken + tegenwerken, geven en Realiseren v/e doel, langs welke weg doel moet
nemen bereikt worden + welke middelen nodig binnen
tijdspanne
Pol = strijd om beleid Nemen v bindende beslissingen en uitvoeren
ervan -> als je een bep mandaat hebt (bv.
burgemeester)
Welk beleid er moet gevoerd worden = onder
pol strijd
Voorbeelden: Voorbeelden:
 Milieupol: strijd aan rond zwerfvuil  Camera’s, statiegeld, ..
 Sociale pol: inzetten betaalbare sociale  Opstart sociaal verhuurkantoren,
woningen woonoverleg, …



7 Sociaal werk en politiek
 Pol en bel bepalen positie SOW + visie waarbinnen men de sl vorm wil geven, denkt over
recht/wetten/plichten/mogelijkheden voor de belanghebbenden
 Openbare besturen -> veel SOW
o -> stappen mee in beleidsprocessen bv. agendasetting, voorbereiden, uitvoeren +
evalueren
 SOW in non-profitorganisaties
o -> gesubsidieerd door overheid, staan tov overheid en/of werken samen
 Als SOW, middenveldorganisaties, burger -> ‘moet aan pol doen’ -> sociaal engagement kleur
en zin te geven
 SOW: kennis maatschappelijke, culturele en pol/bestuurlijke ontwikkelingen
 Vele SOW’s: opdracht op om participatietrajecten op te zetten
 Als burger -> ook baat hoe werkt politiek




Hoofdstuk 1: Het politieke interactieproces


3

, Sociaal werk heeft een beleidsgerichte opdracht -> Healy:

“Alle maatschappelijk werkers hebben een beleidsgerichte opdracht.” => OMDAT

 De overheid: bepaalt wat sociaal werkers kunnen doen
 Sociaal werkers: verzekeren iedereen toegang tot zijn rechten
 Sociaal werkers zelf vorm geven aan beleid door de interpretatie van en beslissingen over
allerlei regels bij de uitvoering (discretionaire ruimte).
 Sociaal werkers gevraagd worden bij de beleidsontwikkelingen en hervormingen
(agendasetting, voorbereiding, uitvoering, evaluatie) zie H1 – politiek interactieproces.
 Sociaal werkers burgers ééen groepen bijstaan in hun strijd voor erkenning, het verkrijgen
van hun rechten, hun toegang tot instellingen, het oplossen van hun noden,…
 Sociaal werkers soms zelf deel zijn van beleid dat door groepen als onderdrukkend wordt
ervaren en ze hier verandering willen in brengen.



“Sommige sociaal werkers zijn beleidsexperts.” => OMDAT

 Ze deel zijn van het beleid , ze werken bij overheid-semi overheid voor het voorbereiden,
uitwerken en evalueren van een beleid. Dit kan van binnenuit in conflict en/of in
samenwerking. Maar ook in conflict en/of in samenwerking met burgers en allerlei
organisaties
o Bv.: jeugdconsulent, beleidsmedewerker wonen van het OCMW, coördinator van het
Sociaal Huis, beleidsmedewerker op FOD sociale zekerheid,…

 Ze binnen een organisatie/beweging een beleidsmedewerker, campagnemedewerker zijn en
het beleid willen beïnvloeden en/of meer realiseren. Dit kan door agendasetting, het
voorbereiden, uitwerken en evalueren van een beleid. Dit kan in conflict of in samenwerking.
o Bv.: Beleidsmedewerker klimaat en armoede in de milieubeweging,
beleidsmedewerker bij het steunpunt jeugd- netwerk tegen armoede,
beleidsmedewerker bij de mutualiteit-vakbond, beleidsmedewerker bij een politieke
partij of parlementaire fractie.


“Alle maatschappelijk werkers zijn betrokken bij sociale beleidsprocessen”

 Beleid bepaalt beschikbare middelen
 En tools van de sociaal werker
 Als sociaal werker kan je dit passief ondergaan OF zelf actief mee vorm geven.



Om de politieke opdracht van het sociaal werk te vervullen is er o.a kennis nodig over

 De méérvoudige context
 De beleidscyclus

1 De méérvoudige context van politiek en beleid
Contexten bieden kansen politieke kwesties op te lossen, maar kunnen ook beperkend en bedreigend
werken -> pol actoren: moeten meervoudige context dus heel goed kennen en er goed op kunnen
inspelen

4