Inhoudsopgave
Les 1- Inleiding ............................................................................................................................. 5
Wat zijn de uitdatingen binnen de gezondheidszorg?.......................................................................... 5
Evolutie ....................................................................................................................................... 5
Chornische aandoeningen............................................................................................................ 5
Prevalentie .................................................................................................................................. 5
Belangrijke doodsoorzaken in België ............................................................................................. 5
Categorieën van chronische aandoeningen ................................................................................... 5
Welke factoren beinvloeden het ontstaan van chronische aandoeningen ........................................ 5
Waarom zijn gedragsinterventiesbelangrijk?...................................................................................... 6
Gedragsveranderingsinterventies .................................................................................................. 6
Chronic illness management: ....................................................................................................... 6
Huidige GHZS gericht op problemen: “radar care syndrome” .......................................................... 6
Chronic Care Model = 6 bouwstenen voor optimale zorg ................................................................ 7
Focus op geïntegreerde zorg ......................................................................................................... 8
Zorg gericht op 5 dimensies .......................................................................................................... 8
Voorstel tot hervorming van chronische zorg.................................................................................. 8
Take home message ........................................................................................................................ 8
Les 2 – Roken ................................................................................................................................ 9
Classificatie van rookgedrag ......................................................................................................... 9
Nicotine afhankelijkheid ............................................................................................................... 9
Prevalentie .................................................................................................................................. 9
Gevolgen ..................................................................................................................................... 9
Tweedehandsroken = Passief roken ............................................................................................... 9
Derdehandsroken ........................................................................................................................ 9
Mythes en feiten over alternatieve vormen van roken ................................................................... 10
Screening .................................................................................................................................. 10
Behandelingsstrategieën ............................................................................................................ 10
Minimale interventie: 5A’s ........................................................................................................... 11
Ontwenningsverschijnselen ........................................................................................................ 11
Begeleidingsmogelijkheden ........................................................................................................ 11
MPOWER ................................................................................................................................... 12
Take home messages......................................................................................................................12
Les 3 – Fysieke activiteit ............................................................................................................... 13
Fysieke activiteit: definities en normen ............................................................................................13
Definities ................................................................................................................................... 13
Intensiteit .................................................................................................................................. 13
Beweegnorm volwassen 18-64 jaar ............................................................................................. 14
Beweegnorm ouderen >65 jaar ................................................................................................... 14
Beweegnorm zuigelingen 0-1 jaar ................................................................................................ 14
Beweegnorm peuters en kleuters 1-6 jaar .................................................................................... 14
Beweegnorm kinderen en jongeren 6-18 jaar ................................................................................ 14
Sedentair gedrag ........................................................................................................................ 14
Bewegingsdriehoek Vlaams Instituur gezond Leven...................................................................... 14
Fysieke inactiviteit, sedentariteit en gevolgen ...................................................................................15
Prevalentie ................................................................................................................................ 15
Impact van bedrust .................................................................................................................... 15
Voordelen van fysieke activiteit ................................................................................................... 15
, Meetmethodes ...............................................................................................................................15
Preventiestrategieën .......................................................................................................................16
Invloeden op fysieke activiteit ..................................................................................................... 16
Voobeelden van interventies verdeeld over verschillende niveaus ................................................ 16
Take home message .......................................................................................................................17
Les 4 – Depressie ......................................................................................................................... 19
Waar loopt het fout? .......................................................................................................................19
Probleemstelling ............................................................................................................................19
Definitie .........................................................................................................................................19
2 classificatiesystemen: ............................................................................................................. 19
Ernst van depressie .................................................................................................................... 19
Specificaties in DSM-V ............................................................................................................... 20
Klinische pesentatie bij kinderen................................................................................................. 20
Klinische presentatie bij ouderen > 65 jaar ................................................................................... 20
Prevalentie .....................................................................................................................................20
Risico-factoren ...............................................................................................................................21
Endogene en exogene factoren ................................................................................................... 21
Post-partum depressie (vrouwen) ............................................................................................... 21
Impact op outcome ........................................................................................................................22
> Mortaliteit ............................................................................................................................... 22
> Morbiditeit .............................................................................................................................. 22
> Psychosociale gevolgen ........................................................................................................... 22
Meetmethodes ...............................................................................................................................22
Grondige evaluatie ..................................................................................................................... 22
Diagnostisch interview ............................................................................................................... 23
Vragenlijst afgenomen door hulpverlener .................................................................................... 23
Zelf-rapportage .......................................................................................................................... 23
Bevraging van derden (collateraal rapportage) ............................................................................. 23
Preventie en behandeling ................................................................................................................23
Preventieve GHZ ........................................................................................................................ 23
Sleutelelementen van behandeling ............................................................................................. 23
Stepped-care NICE guidelines voor volwassenen ........................................................................ 24
Casus ........................................................................................................................................ 26
Take home messages......................................................................................................................26
Les 5 – therapietrouw ................................................................................................................... 27
Wat is therapietrouw? .....................................................................................................................27
Definitie..................................................................................................................................... 27
taxonomie voor GM therapietrouw .............................................................................................. 27
Hoeveel therapietrouw is voldoende? .......................................................................................... 27
Economische gevolgen............................................................................................................... 27
Meetmethodes ...............................................................................................................................28
Praktijk: hoe gesprek aangaan? ................................................................................................... 28
Risico-factoren ...............................................................................................................................28
Theoretische modellen om therapietrouw te begrijpen ................................................................. 29
Meso level ................................................................................................................................. 30
Macro level ................................................................................................................................ 30
Mogelijke interventies .....................................................................................................................30
, Take home messages......................................................................................................................31
Les 6 – Alcohol ............................................................................................................................. 33
Quiz ...............................................................................................................................................33
Definities .......................................................................................................................................34
Nieuwe richtlijn .......................................................................................................................... 34
Advies voor kinderen en adolescenten <18 jaar............................................................................ 34
Ouderen >65 jaar ....................................................................................................................... 34
Treminologie .............................................................................................................................. 34
DSM-V: alcoholstoornis, kan ook voor andere drugs gebruikt w..................................................... 35
Alcohol intoxicatie ..................................................................................................................... 35
Alcoholontrekkingssyndroom ..................................................................................................... 35
Binge drinking ............................................................................................................................ 36
Afbraak alcohol .......................................................................................................................... 36
Promille ..................................................................................................................................... 36
Prevalentie .....................................................................................................................................36
GZHrisico’s door alcoholgebruik ................................................................................................. 36
Meetinstrumenten ..........................................................................................................................37
Preventie en behandeling ................................................................................................................37
10 domeinen voor alcoholmisbruik preventie: internationale guidelines ....................................... 37
Wetgeving .................................................................................................................................. 38
Campagnes van VAD = Vlaams expertisecentrum alcohol en andere drugs ................................... 38
Take home messages......................................................................................................................38
Les 7 – Educatie ........................................................................................................................... 39
......................................................................................................................................................39
“health decision making” paradox ...................................................................................................39
Educatie .................................................................................................................................... 39
casus ........................................................................................................................................ 40
Gezondheids- en digitale geletterdheid ............................................................................................40
Gezondheidsgeletterdheid.......................................................................................................... 40
Gezondsvaardigheden ................................................................................................................ 40
EU-HIS-Q6 om Ghvaardigheden te meten.................................................................................... 40
Newest vital sign test.................................................................................................................. 41
Hoe vragenlijsten introduceren? ................................................................................................. 41
Belang van ditiale Ghgeletterdheid .............................................................................................. 41
Het geven van educatie: hoe begin je eraan? ....................................................................................41
Need to know vs nice to know ..................................................................................................... 41
Mondelinge educatie .................................................................................................................. 41
Hoe starten met geven van educatie? .......................................................................................... 42
Betrekken van mantelzorgers ...................................................................................................... 42
Geschreven educatiemateriaal ................................................................................................... 42
Ontwikkelen geschreven educatiemateriaal ................................................................................ 42
Websites ................................................................................................................................... 43
Oefeningen ....................................................................................................................................43
Casus ........................................................................................................................................ 43
Oefening 1 (zelf-studie) .............................................................................................................. 43
Oefening 2 (zelf-studie) .............................................................................................................. 43
Take home messages......................................................................................................................44
Les 8 -Motivatie ........................................................................................................................... 45
, Het begrip motivatie en de stadia van verandering ............................................................................45
Stadia van verandering ............................................................................................................... 45
Oefening .................................................................................................................................... 46
E[ectiviteit en basisprincipes van motivationeel interview ................................................................46
Electiviteit van motivationeel interview ...................................................................................... 46
Basisprincipes van communicatie: OARS .................................................................................... 46
Change talk ............................................................................................................................... 47
Oefening rollenspel .................................................................................................................... 48
Hoe kan men “motivatie” diagnosticeren? ........................................................................................48
Belangrijkheidsvraag .................................................................................................................. 48
Self-elicacy vraag...................................................................................................................... 48
Interventies voor de pre-contemplatiefase .......................................................................................49
Belangrijkheidsvraag .................................................................................................................. 49
Beslissingsbalans ...................................................................................................................... 49
Vooruitblikken ............................................................................................................................ 49
Interventies voor de contemplatiefase .............................................................................................50
Self-alicacy vraag ...................................................................................................................... 50
Brainstorming ............................................................................................................................ 50
Preparatiefase ................................................................................................................................50
Actieplan opstellen .................................................................................................................... 50
Take home messages......................................................................................................................50
Les 9 – Behavioral Change Wheel ................................................................................................. 51
Behavioral Change Wheel ...............................................................................................................51
Ontwikkelen van gedragsveranderingsinterventie .............................................................................51
Fase 1: begrijp het gedrag ........................................................................................................... 51
Fase 2: identificeer de interventie-opties ..................................................................................... 53
Fase 3 : bepaal de inhoud en implementatie opties ...................................................................... 55
Take home messages......................................................................................................................57
Oefeningen ................................................................................................................................. 58
Oefening 1 .....................................................................................................................................58
Oefening 2 .....................................................................................................................................59
Oefening 3 .....................................................................................................................................59
Oefening 4 .....................................................................................................................................60
Oefening 5 .....................................................................................................................................61
Oefening 6: Motivationeel interview: wat is goed en hoe kan het beter (voorbeeld examenvraag) .........62
Oefening 7: hoe zou je onderstaande casus aanpakken ....................................................................63
Oefening 8 : casus medicamenteuze therapietrouw .........................................................................64
Oefening 9: Casussen klasgenoten ..................................................................................................65
Casus 1 ..................................................................................................................................... 65
Casus 2 ..................................................................................................................................... 65
Casus 3 ..................................................................................................................................... 65
Examen toelichting .........................................................................................................................66
,Les 1- Inleiding
Wat zijn de uitdatingen binnen de gezondheidszorg?
Evolutie
1900-1950 = infecties
1950-2000 = acute zorg
2000-2050 = chronische aandoeningen
Chornische aandoeningen
- Doel: verbeteren van de pt om productief en pijn-vrij te leven
- ≠ genezen - BM: spina bifida,
- Geïnvalideerd functioneren hartafwijkingen
- Conintue aanpak - Kind: mucovisidose,
- Iets van alle leeftijden diabetes type 1
- Voorkomen in complexe combinaties - Pubertijd: ziekte v crohn,
- Sterk individueel bepaald psychoses
- Aanwezig zijn gedurende lange tijd en kunnen veranderen - Volwassen: longfibrose,
hoge BD
Prevalentie
- Belgische bevolking >15jaar = 30%
- Belgische mannelijke bevolking >65jaar = 40%
- Belginsche vrouwelijke bevolking >65jaar = 50%
Belangrijke doodsoorzaken in België
1. Cerebrovasculair (32,3%)
2. Kanker (28,4%)
3. (other 10,7%)
4. Respiratoir (10,4%)
5. Psychiatrisch (8,1%)
Categorieën van chronische aandoeningen
- Niet overdraagbare aandoenigen
- Persisterende overdraagbare aandoeningen vb. HIV, TBC
- Langdurige of terugkerende mentale stoornissen vb. Psychoses, eetstoornissen,
manische depressie, bipolaire stoornissen
- Langdurige, fysieke beperkingen of handicaps vb. Scoliose, blindheid, doofheid
Welke factoren beinvloeden het ontstaan van chronische aandoeningen
- Genetica
- Gedrags- of levenstijlfactoren vb. voeding, drugs, sport…
- Sociale omstandigheden vb. armoede
- Blootstelling omgevingsfactoren vb. luchtkwaliteit, ongeval
à > levensduur, ongezonde levenstijl en omgevingsfactoren: incidentie stijgen
,Waarom zijn gedragsinterventiesbelangrijk?
- Preventie
- Na vaststelling ziekte: leven aanpassen om zo lang mogelijk te leven
- 80% van de chronische aandoeningen à vermeden met gezonde levenstijl
Gedragsveranderingsinterventies
Chronic illness management: Er wordt veel verwacht van een pt:
- Medicatie: therapiethouw succes behandeling hangt af van
- Gezonde levensstijl mate waarin persoon zijn ziekte kan
- Behandeling co-morbiditeit ‘managen’ in dagelijkse leven
= geïntegreerde, systematische approach om zorg te beiden aan pt met specifieke
chronische aandoeningen à nood aan veranderen van GHZS
Huidige GHZS gericht op problemen: “radar care syndrome”
- Gericht op acute situaties
- GHZS te gefragmenteerd
- GHZS onvoorbereid op chronische aandoeningen
- Professionals bepalen de agenda
- Rol van pt wordt niet gestimuleerd
- Follow-up is sporadisch
- Preventie vaak genegeerd
- Psychosociale aspecten niet geïntegreerd
à hoge kosten en slechte outcomes
à nood aan ecectief LS, motivatie en adequate bronnen om te verbteren
, Chronic Care Model = 6 bouwstenen voor optimale zorg
1. Mogelijkheden in de gemeenschap
(community resources & policies)
2. Organisatie van GHZ
(health care organisations)
3. Ondersteuenen van zelf-management Gericht op:
(self-management support) - Hulpverlener
4. Systemen om zorg aan te bieden - Gemeenschap
(delivery system design) - Instellingen
5. Support bij beslissingen - beleid
(decision support)
6. Klinische informatiesystemen
(clinical information systems)
1. Mogelijkheden in de gemeenschap (community resources & policies)
o Transitie van zorg naar gemeenschap vb. trainingsprogramma’s, zelfhulp
groepen, thuiszorgorganisaties, nauwe samenwerking met huisarts of
thuisverpleging
o Gebasseerd op noden van de pt en familie
2. Organisatie van GHZ (health care organisations)
o Leiders O: chronische aandoening als prioriteit moeten zien
§ Gereflecteerd in Ocultuur, doelstellingen en waardes
§ Gericht op veilige kwali zorg
o Relatie met overheid, ziekenfonsen, verzekeraars
3. Ondersteuenen van zelf-management (self-management support)
o Gezonde levensstijl, betekenisvolle rollen, omgaan met emoties
o pt en fam w geholpen (vaardigheden, vertrouwen en kennis) om met
chronische aandoening om te gaan
o pt empowerment: aanmoedingen en trainen (doelen, barrieres,
oplossingen… om eigen ziekte zo goed mogelijk aan te pakken
4. Systemen om zorg aan te bieden (delivery system design)
o Ecectieve en ecieciënte zorg
o Rekenig houden met socio-culturele achtergrond
o Proactieve teams met duidelijke taakverdeling + EBP ondersteunen
o Regelmatige follow-up
o Optimale toegankelijkheid van zorg
5. Support bij beslissingen (decision support)
o Promoot zorg in overeenstemming met EB vb. via reminders, profesionele
“chamions” die educatie aanreiken
o Deel EB guidelines met pt om participatie in de zorg te bevorderen
6. Klinische informatiesystemen (clinical information systems)
o Informatica systemen
§ Reminder systeem dat helpt om guidlines te volgen
§ Feedback naar HCP toe vb. hoe goed scoor ik op chronische zorg?
§ Relevante groepen indentificeren die specifieke zorg nodig hebben
Les 1- Inleiding ............................................................................................................................. 5
Wat zijn de uitdatingen binnen de gezondheidszorg?.......................................................................... 5
Evolutie ....................................................................................................................................... 5
Chornische aandoeningen............................................................................................................ 5
Prevalentie .................................................................................................................................. 5
Belangrijke doodsoorzaken in België ............................................................................................. 5
Categorieën van chronische aandoeningen ................................................................................... 5
Welke factoren beinvloeden het ontstaan van chronische aandoeningen ........................................ 5
Waarom zijn gedragsinterventiesbelangrijk?...................................................................................... 6
Gedragsveranderingsinterventies .................................................................................................. 6
Chronic illness management: ....................................................................................................... 6
Huidige GHZS gericht op problemen: “radar care syndrome” .......................................................... 6
Chronic Care Model = 6 bouwstenen voor optimale zorg ................................................................ 7
Focus op geïntegreerde zorg ......................................................................................................... 8
Zorg gericht op 5 dimensies .......................................................................................................... 8
Voorstel tot hervorming van chronische zorg.................................................................................. 8
Take home message ........................................................................................................................ 8
Les 2 – Roken ................................................................................................................................ 9
Classificatie van rookgedrag ......................................................................................................... 9
Nicotine afhankelijkheid ............................................................................................................... 9
Prevalentie .................................................................................................................................. 9
Gevolgen ..................................................................................................................................... 9
Tweedehandsroken = Passief roken ............................................................................................... 9
Derdehandsroken ........................................................................................................................ 9
Mythes en feiten over alternatieve vormen van roken ................................................................... 10
Screening .................................................................................................................................. 10
Behandelingsstrategieën ............................................................................................................ 10
Minimale interventie: 5A’s ........................................................................................................... 11
Ontwenningsverschijnselen ........................................................................................................ 11
Begeleidingsmogelijkheden ........................................................................................................ 11
MPOWER ................................................................................................................................... 12
Take home messages......................................................................................................................12
Les 3 – Fysieke activiteit ............................................................................................................... 13
Fysieke activiteit: definities en normen ............................................................................................13
Definities ................................................................................................................................... 13
Intensiteit .................................................................................................................................. 13
Beweegnorm volwassen 18-64 jaar ............................................................................................. 14
Beweegnorm ouderen >65 jaar ................................................................................................... 14
Beweegnorm zuigelingen 0-1 jaar ................................................................................................ 14
Beweegnorm peuters en kleuters 1-6 jaar .................................................................................... 14
Beweegnorm kinderen en jongeren 6-18 jaar ................................................................................ 14
Sedentair gedrag ........................................................................................................................ 14
Bewegingsdriehoek Vlaams Instituur gezond Leven...................................................................... 14
Fysieke inactiviteit, sedentariteit en gevolgen ...................................................................................15
Prevalentie ................................................................................................................................ 15
Impact van bedrust .................................................................................................................... 15
Voordelen van fysieke activiteit ................................................................................................... 15
, Meetmethodes ...............................................................................................................................15
Preventiestrategieën .......................................................................................................................16
Invloeden op fysieke activiteit ..................................................................................................... 16
Voobeelden van interventies verdeeld over verschillende niveaus ................................................ 16
Take home message .......................................................................................................................17
Les 4 – Depressie ......................................................................................................................... 19
Waar loopt het fout? .......................................................................................................................19
Probleemstelling ............................................................................................................................19
Definitie .........................................................................................................................................19
2 classificatiesystemen: ............................................................................................................. 19
Ernst van depressie .................................................................................................................... 19
Specificaties in DSM-V ............................................................................................................... 20
Klinische pesentatie bij kinderen................................................................................................. 20
Klinische presentatie bij ouderen > 65 jaar ................................................................................... 20
Prevalentie .....................................................................................................................................20
Risico-factoren ...............................................................................................................................21
Endogene en exogene factoren ................................................................................................... 21
Post-partum depressie (vrouwen) ............................................................................................... 21
Impact op outcome ........................................................................................................................22
> Mortaliteit ............................................................................................................................... 22
> Morbiditeit .............................................................................................................................. 22
> Psychosociale gevolgen ........................................................................................................... 22
Meetmethodes ...............................................................................................................................22
Grondige evaluatie ..................................................................................................................... 22
Diagnostisch interview ............................................................................................................... 23
Vragenlijst afgenomen door hulpverlener .................................................................................... 23
Zelf-rapportage .......................................................................................................................... 23
Bevraging van derden (collateraal rapportage) ............................................................................. 23
Preventie en behandeling ................................................................................................................23
Preventieve GHZ ........................................................................................................................ 23
Sleutelelementen van behandeling ............................................................................................. 23
Stepped-care NICE guidelines voor volwassenen ........................................................................ 24
Casus ........................................................................................................................................ 26
Take home messages......................................................................................................................26
Les 5 – therapietrouw ................................................................................................................... 27
Wat is therapietrouw? .....................................................................................................................27
Definitie..................................................................................................................................... 27
taxonomie voor GM therapietrouw .............................................................................................. 27
Hoeveel therapietrouw is voldoende? .......................................................................................... 27
Economische gevolgen............................................................................................................... 27
Meetmethodes ...............................................................................................................................28
Praktijk: hoe gesprek aangaan? ................................................................................................... 28
Risico-factoren ...............................................................................................................................28
Theoretische modellen om therapietrouw te begrijpen ................................................................. 29
Meso level ................................................................................................................................. 30
Macro level ................................................................................................................................ 30
Mogelijke interventies .....................................................................................................................30
, Take home messages......................................................................................................................31
Les 6 – Alcohol ............................................................................................................................. 33
Quiz ...............................................................................................................................................33
Definities .......................................................................................................................................34
Nieuwe richtlijn .......................................................................................................................... 34
Advies voor kinderen en adolescenten <18 jaar............................................................................ 34
Ouderen >65 jaar ....................................................................................................................... 34
Treminologie .............................................................................................................................. 34
DSM-V: alcoholstoornis, kan ook voor andere drugs gebruikt w..................................................... 35
Alcohol intoxicatie ..................................................................................................................... 35
Alcoholontrekkingssyndroom ..................................................................................................... 35
Binge drinking ............................................................................................................................ 36
Afbraak alcohol .......................................................................................................................... 36
Promille ..................................................................................................................................... 36
Prevalentie .....................................................................................................................................36
GZHrisico’s door alcoholgebruik ................................................................................................. 36
Meetinstrumenten ..........................................................................................................................37
Preventie en behandeling ................................................................................................................37
10 domeinen voor alcoholmisbruik preventie: internationale guidelines ....................................... 37
Wetgeving .................................................................................................................................. 38
Campagnes van VAD = Vlaams expertisecentrum alcohol en andere drugs ................................... 38
Take home messages......................................................................................................................38
Les 7 – Educatie ........................................................................................................................... 39
......................................................................................................................................................39
“health decision making” paradox ...................................................................................................39
Educatie .................................................................................................................................... 39
casus ........................................................................................................................................ 40
Gezondheids- en digitale geletterdheid ............................................................................................40
Gezondheidsgeletterdheid.......................................................................................................... 40
Gezondsvaardigheden ................................................................................................................ 40
EU-HIS-Q6 om Ghvaardigheden te meten.................................................................................... 40
Newest vital sign test.................................................................................................................. 41
Hoe vragenlijsten introduceren? ................................................................................................. 41
Belang van ditiale Ghgeletterdheid .............................................................................................. 41
Het geven van educatie: hoe begin je eraan? ....................................................................................41
Need to know vs nice to know ..................................................................................................... 41
Mondelinge educatie .................................................................................................................. 41
Hoe starten met geven van educatie? .......................................................................................... 42
Betrekken van mantelzorgers ...................................................................................................... 42
Geschreven educatiemateriaal ................................................................................................... 42
Ontwikkelen geschreven educatiemateriaal ................................................................................ 42
Websites ................................................................................................................................... 43
Oefeningen ....................................................................................................................................43
Casus ........................................................................................................................................ 43
Oefening 1 (zelf-studie) .............................................................................................................. 43
Oefening 2 (zelf-studie) .............................................................................................................. 43
Take home messages......................................................................................................................44
Les 8 -Motivatie ........................................................................................................................... 45
, Het begrip motivatie en de stadia van verandering ............................................................................45
Stadia van verandering ............................................................................................................... 45
Oefening .................................................................................................................................... 46
E[ectiviteit en basisprincipes van motivationeel interview ................................................................46
Electiviteit van motivationeel interview ...................................................................................... 46
Basisprincipes van communicatie: OARS .................................................................................... 46
Change talk ............................................................................................................................... 47
Oefening rollenspel .................................................................................................................... 48
Hoe kan men “motivatie” diagnosticeren? ........................................................................................48
Belangrijkheidsvraag .................................................................................................................. 48
Self-elicacy vraag...................................................................................................................... 48
Interventies voor de pre-contemplatiefase .......................................................................................49
Belangrijkheidsvraag .................................................................................................................. 49
Beslissingsbalans ...................................................................................................................... 49
Vooruitblikken ............................................................................................................................ 49
Interventies voor de contemplatiefase .............................................................................................50
Self-alicacy vraag ...................................................................................................................... 50
Brainstorming ............................................................................................................................ 50
Preparatiefase ................................................................................................................................50
Actieplan opstellen .................................................................................................................... 50
Take home messages......................................................................................................................50
Les 9 – Behavioral Change Wheel ................................................................................................. 51
Behavioral Change Wheel ...............................................................................................................51
Ontwikkelen van gedragsveranderingsinterventie .............................................................................51
Fase 1: begrijp het gedrag ........................................................................................................... 51
Fase 2: identificeer de interventie-opties ..................................................................................... 53
Fase 3 : bepaal de inhoud en implementatie opties ...................................................................... 55
Take home messages......................................................................................................................57
Oefeningen ................................................................................................................................. 58
Oefening 1 .....................................................................................................................................58
Oefening 2 .....................................................................................................................................59
Oefening 3 .....................................................................................................................................59
Oefening 4 .....................................................................................................................................60
Oefening 5 .....................................................................................................................................61
Oefening 6: Motivationeel interview: wat is goed en hoe kan het beter (voorbeeld examenvraag) .........62
Oefening 7: hoe zou je onderstaande casus aanpakken ....................................................................63
Oefening 8 : casus medicamenteuze therapietrouw .........................................................................64
Oefening 9: Casussen klasgenoten ..................................................................................................65
Casus 1 ..................................................................................................................................... 65
Casus 2 ..................................................................................................................................... 65
Casus 3 ..................................................................................................................................... 65
Examen toelichting .........................................................................................................................66
,Les 1- Inleiding
Wat zijn de uitdatingen binnen de gezondheidszorg?
Evolutie
1900-1950 = infecties
1950-2000 = acute zorg
2000-2050 = chronische aandoeningen
Chornische aandoeningen
- Doel: verbeteren van de pt om productief en pijn-vrij te leven
- ≠ genezen - BM: spina bifida,
- Geïnvalideerd functioneren hartafwijkingen
- Conintue aanpak - Kind: mucovisidose,
- Iets van alle leeftijden diabetes type 1
- Voorkomen in complexe combinaties - Pubertijd: ziekte v crohn,
- Sterk individueel bepaald psychoses
- Aanwezig zijn gedurende lange tijd en kunnen veranderen - Volwassen: longfibrose,
hoge BD
Prevalentie
- Belgische bevolking >15jaar = 30%
- Belgische mannelijke bevolking >65jaar = 40%
- Belginsche vrouwelijke bevolking >65jaar = 50%
Belangrijke doodsoorzaken in België
1. Cerebrovasculair (32,3%)
2. Kanker (28,4%)
3. (other 10,7%)
4. Respiratoir (10,4%)
5. Psychiatrisch (8,1%)
Categorieën van chronische aandoeningen
- Niet overdraagbare aandoenigen
- Persisterende overdraagbare aandoeningen vb. HIV, TBC
- Langdurige of terugkerende mentale stoornissen vb. Psychoses, eetstoornissen,
manische depressie, bipolaire stoornissen
- Langdurige, fysieke beperkingen of handicaps vb. Scoliose, blindheid, doofheid
Welke factoren beinvloeden het ontstaan van chronische aandoeningen
- Genetica
- Gedrags- of levenstijlfactoren vb. voeding, drugs, sport…
- Sociale omstandigheden vb. armoede
- Blootstelling omgevingsfactoren vb. luchtkwaliteit, ongeval
à > levensduur, ongezonde levenstijl en omgevingsfactoren: incidentie stijgen
,Waarom zijn gedragsinterventiesbelangrijk?
- Preventie
- Na vaststelling ziekte: leven aanpassen om zo lang mogelijk te leven
- 80% van de chronische aandoeningen à vermeden met gezonde levenstijl
Gedragsveranderingsinterventies
Chronic illness management: Er wordt veel verwacht van een pt:
- Medicatie: therapiethouw succes behandeling hangt af van
- Gezonde levensstijl mate waarin persoon zijn ziekte kan
- Behandeling co-morbiditeit ‘managen’ in dagelijkse leven
= geïntegreerde, systematische approach om zorg te beiden aan pt met specifieke
chronische aandoeningen à nood aan veranderen van GHZS
Huidige GHZS gericht op problemen: “radar care syndrome”
- Gericht op acute situaties
- GHZS te gefragmenteerd
- GHZS onvoorbereid op chronische aandoeningen
- Professionals bepalen de agenda
- Rol van pt wordt niet gestimuleerd
- Follow-up is sporadisch
- Preventie vaak genegeerd
- Psychosociale aspecten niet geïntegreerd
à hoge kosten en slechte outcomes
à nood aan ecectief LS, motivatie en adequate bronnen om te verbteren
, Chronic Care Model = 6 bouwstenen voor optimale zorg
1. Mogelijkheden in de gemeenschap
(community resources & policies)
2. Organisatie van GHZ
(health care organisations)
3. Ondersteuenen van zelf-management Gericht op:
(self-management support) - Hulpverlener
4. Systemen om zorg aan te bieden - Gemeenschap
(delivery system design) - Instellingen
5. Support bij beslissingen - beleid
(decision support)
6. Klinische informatiesystemen
(clinical information systems)
1. Mogelijkheden in de gemeenschap (community resources & policies)
o Transitie van zorg naar gemeenschap vb. trainingsprogramma’s, zelfhulp
groepen, thuiszorgorganisaties, nauwe samenwerking met huisarts of
thuisverpleging
o Gebasseerd op noden van de pt en familie
2. Organisatie van GHZ (health care organisations)
o Leiders O: chronische aandoening als prioriteit moeten zien
§ Gereflecteerd in Ocultuur, doelstellingen en waardes
§ Gericht op veilige kwali zorg
o Relatie met overheid, ziekenfonsen, verzekeraars
3. Ondersteuenen van zelf-management (self-management support)
o Gezonde levensstijl, betekenisvolle rollen, omgaan met emoties
o pt en fam w geholpen (vaardigheden, vertrouwen en kennis) om met
chronische aandoening om te gaan
o pt empowerment: aanmoedingen en trainen (doelen, barrieres,
oplossingen… om eigen ziekte zo goed mogelijk aan te pakken
4. Systemen om zorg aan te bieden (delivery system design)
o Ecectieve en ecieciënte zorg
o Rekenig houden met socio-culturele achtergrond
o Proactieve teams met duidelijke taakverdeling + EBP ondersteunen
o Regelmatige follow-up
o Optimale toegankelijkheid van zorg
5. Support bij beslissingen (decision support)
o Promoot zorg in overeenstemming met EB vb. via reminders, profesionele
“chamions” die educatie aanreiken
o Deel EB guidelines met pt om participatie in de zorg te bevorderen
6. Klinische informatiesystemen (clinical information systems)
o Informatica systemen
§ Reminder systeem dat helpt om guidlines te volgen
§ Feedback naar HCP toe vb. hoe goed scoor ik op chronische zorg?
§ Relevante groepen indentificeren die specifieke zorg nodig hebben
