Stappenplan probleem 2 – Staatsrecht.
Hoe werkt het internationale recht door in de Nederlandse rechtsorde? (vraag 1)
Stap 1 Art. 93 en 94 Gw.
Art. 93 Gw: Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties,
die naar haar inhoud eenieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn
bekendgemaakt.
In art. 93 Gw staat dat eenieder verbindende bepalingen doorwerking hebben,
hierbij is dus sprake van rechtstreekse werking van internationaal recht.
Art. 94 Gw: Binnen het Koninkrijk geldende wettelijke voorschriften vinden geen toepassing,
indien deze toepassing niet verenigbaar is met eenieder verbindende bepalingen van
verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
In art. 94 Gw staat de voorrangsregel. De internationale regeling gaat voor als een
nationale regel niet verenigbaar is met de internationale regel.
Stap 1a De woorden ‘binnen het Koninkrijk geldende wettelijke voorschriften’ duiden op
een categorie die zowel wetten alsook lagere regelgeving omvat. Ook de Grondwet valt
eronder.
Stap 2 Alleen als een verdragsbepaling rechtstreekse werking heeft (d.w.z. eenieder
verbindend) kan een burger beroep doen. Als hier sprake van is, spreken we van
‘doorwerking van internationaal recht’.
Stap 3 Wat is ‘eenieder verbindende bepaling’?
Stakingsarrest:
3 stappen om te bepalen of een verdrag rechtstreekse werking heeft a.d.h.v. het arrest:
1. Zijn de verdragsluitende partijen overeengekomen dat aan een verdragsbepaling
geen eenieder verbindende kracht zal toekomen?
a. Moet af te leiden zijn uit de totstandkomingsgeschiedenis of uit de tekst van
de verdragsbepaling.
b. Als deze stap niks oplevert, dan naar stap 2.
2. Verplicht de verdragsbepaling de Nederlandse wetgever tot het treffen van een
regeling? M.a.w. gaat het om een opdracht aan de wetgever?
a. Ja? De bepaling is niet eenieder verbindend.
b. Nee? stap 3.
3. Is de bepaling, gelet op haar inhoud en bewoording, geschikt om in de nationale
rechtsorde als objectief recht te kunnen functioneren?
a. Ja? De bepaling is eenieder verbindend.
Deze 3 stappen worden echter niet meer gebruikt sinds het Rookverbod-arrest!
Stap 4 Rookverbod-arrest: de 3 stappen zijn 2 stappen geworden.
1. Zijn de verdragsluitende partijen overeengekomen dat aan een verdragsbepaling
geen eenieder verbindende kracht zal toekomen?
, a. Moet af te leiden zijn uit de totstandkomingsgeschiedenis of uit de tekst van
de verdragsbepaling.
b. Als deze stap niks oplevert, dan kijken naar de bepaling zelf Stap 2.
2. De verdragsbepaling is eenieder verbindend als het onvoorwaardelijk en voldoende
nauwkeurig is om in de nationale rechtsorde zonder meer als objectief recht te
kunnen worden toegepast.
Stap 4a 2 belangrijke gevolgen van het nieuwe stappenplan:
1. Een verdragsbepaling die tot nationale regelgeving verplicht is niet per definitie niet
eenieder verbindend.
a. Dus ook wanneer het gaat om een opdracht aan de wetgever kan een
verdragsbepaling eenieder verbindend zijn.
2. Het antwoord op de vraag of een bepaling eenieder verbindt wordt relatief.
a. De eeniederverbindendheid wordt afhankelijk van de omstandigheden waarin
de nieuwe bepaling wordt ingeroepen. De context waarin de bepaling wordt
ingeroepen is van belang.
b. De bepaling kan in de ene context/situatie wel eenieder verbindend zijn, en in
de andere niet.
Stap 5 Gevolgen van eenieder verbindende bepalingen:
Enerzijds dat burgers een beroep kunnen doen op internationaal recht;
Anderzijds dat indien een strijd bestaat tussen nationale en internationale regeling,
de internationale voorgaat en de nationale buiten toepassing wordt gelaten.
Hoe werkt het Europese recht door in de Nederlandse rechtsorde? (vraag 2)
Stap 1 Voor de samenwerking tussen Europese en nationale organen op het gebied van
regelgeving is wel de term ‘co-actorship’ voorgesteld.
Stap 1a Europese regelgeving wordt vooral neergelegd in verordeningen en richtlijnen en
deze regelgeving moet worden uitgevoerd door de nationale overheden van de lidstaten. Dit
gebeurt op verschillende manieren.
Bij het uitvoeren van richtlijnen, moeten de nationale overheden daartoe regelgeving
tot stand brengen op nationaal niveau (implementatie). Er wordt vaak een
eindresultaat en een termijn gegeven, de lidstaten bepalen zelf de middelen
waarmee ze de richtlijn zullen implementeren.
Bij verordeningen hoeft niet geïmplementeerd te worden, deze werken rechtstreeks
door.
Stap 2 Rechtstreekse werking: primair en secundair recht:
De lidstaten kunnen gebonden worden door het primaire recht (de verdragen) en het
secundaire recht, dat door de instellingen geproduceerd wordt (verordeningen, richtlijnen en
besluiten, art. 288 VWEU).
De opsomming is niet limitatief.
Hoe werkt het internationale recht door in de Nederlandse rechtsorde? (vraag 1)
Stap 1 Art. 93 en 94 Gw.
Art. 93 Gw: Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties,
die naar haar inhoud eenieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn
bekendgemaakt.
In art. 93 Gw staat dat eenieder verbindende bepalingen doorwerking hebben,
hierbij is dus sprake van rechtstreekse werking van internationaal recht.
Art. 94 Gw: Binnen het Koninkrijk geldende wettelijke voorschriften vinden geen toepassing,
indien deze toepassing niet verenigbaar is met eenieder verbindende bepalingen van
verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
In art. 94 Gw staat de voorrangsregel. De internationale regeling gaat voor als een
nationale regel niet verenigbaar is met de internationale regel.
Stap 1a De woorden ‘binnen het Koninkrijk geldende wettelijke voorschriften’ duiden op
een categorie die zowel wetten alsook lagere regelgeving omvat. Ook de Grondwet valt
eronder.
Stap 2 Alleen als een verdragsbepaling rechtstreekse werking heeft (d.w.z. eenieder
verbindend) kan een burger beroep doen. Als hier sprake van is, spreken we van
‘doorwerking van internationaal recht’.
Stap 3 Wat is ‘eenieder verbindende bepaling’?
Stakingsarrest:
3 stappen om te bepalen of een verdrag rechtstreekse werking heeft a.d.h.v. het arrest:
1. Zijn de verdragsluitende partijen overeengekomen dat aan een verdragsbepaling
geen eenieder verbindende kracht zal toekomen?
a. Moet af te leiden zijn uit de totstandkomingsgeschiedenis of uit de tekst van
de verdragsbepaling.
b. Als deze stap niks oplevert, dan naar stap 2.
2. Verplicht de verdragsbepaling de Nederlandse wetgever tot het treffen van een
regeling? M.a.w. gaat het om een opdracht aan de wetgever?
a. Ja? De bepaling is niet eenieder verbindend.
b. Nee? stap 3.
3. Is de bepaling, gelet op haar inhoud en bewoording, geschikt om in de nationale
rechtsorde als objectief recht te kunnen functioneren?
a. Ja? De bepaling is eenieder verbindend.
Deze 3 stappen worden echter niet meer gebruikt sinds het Rookverbod-arrest!
Stap 4 Rookverbod-arrest: de 3 stappen zijn 2 stappen geworden.
1. Zijn de verdragsluitende partijen overeengekomen dat aan een verdragsbepaling
geen eenieder verbindende kracht zal toekomen?
, a. Moet af te leiden zijn uit de totstandkomingsgeschiedenis of uit de tekst van
de verdragsbepaling.
b. Als deze stap niks oplevert, dan kijken naar de bepaling zelf Stap 2.
2. De verdragsbepaling is eenieder verbindend als het onvoorwaardelijk en voldoende
nauwkeurig is om in de nationale rechtsorde zonder meer als objectief recht te
kunnen worden toegepast.
Stap 4a 2 belangrijke gevolgen van het nieuwe stappenplan:
1. Een verdragsbepaling die tot nationale regelgeving verplicht is niet per definitie niet
eenieder verbindend.
a. Dus ook wanneer het gaat om een opdracht aan de wetgever kan een
verdragsbepaling eenieder verbindend zijn.
2. Het antwoord op de vraag of een bepaling eenieder verbindt wordt relatief.
a. De eeniederverbindendheid wordt afhankelijk van de omstandigheden waarin
de nieuwe bepaling wordt ingeroepen. De context waarin de bepaling wordt
ingeroepen is van belang.
b. De bepaling kan in de ene context/situatie wel eenieder verbindend zijn, en in
de andere niet.
Stap 5 Gevolgen van eenieder verbindende bepalingen:
Enerzijds dat burgers een beroep kunnen doen op internationaal recht;
Anderzijds dat indien een strijd bestaat tussen nationale en internationale regeling,
de internationale voorgaat en de nationale buiten toepassing wordt gelaten.
Hoe werkt het Europese recht door in de Nederlandse rechtsorde? (vraag 2)
Stap 1 Voor de samenwerking tussen Europese en nationale organen op het gebied van
regelgeving is wel de term ‘co-actorship’ voorgesteld.
Stap 1a Europese regelgeving wordt vooral neergelegd in verordeningen en richtlijnen en
deze regelgeving moet worden uitgevoerd door de nationale overheden van de lidstaten. Dit
gebeurt op verschillende manieren.
Bij het uitvoeren van richtlijnen, moeten de nationale overheden daartoe regelgeving
tot stand brengen op nationaal niveau (implementatie). Er wordt vaak een
eindresultaat en een termijn gegeven, de lidstaten bepalen zelf de middelen
waarmee ze de richtlijn zullen implementeren.
Bij verordeningen hoeft niet geïmplementeerd te worden, deze werken rechtstreeks
door.
Stap 2 Rechtstreekse werking: primair en secundair recht:
De lidstaten kunnen gebonden worden door het primaire recht (de verdragen) en het
secundaire recht, dat door de instellingen geproduceerd wordt (verordeningen, richtlijnen en
besluiten, art. 288 VWEU).
De opsomming is niet limitatief.
