samenvatting bodemkunde en bemestingsleer

Bodemkunde en bemestingsleer
H1: inleiding op bodemkunde
Bodem = bodem is de bovenste laag van de aarde die bestaat uit mineralen,
organisch materiaal, water en lucht. Het is de omgeving waar planten wortelen
en waar veel organismen, zoals MO en dieren in leven
 Standplaats voor vegetatie
 Raakvlak tussen aarde (lithosfeer), lucht (atmosfeer), water (hydrosfeer)
en levende organismen (biosfeer)
 Bodemkunde of pedologie

Samenstelling van de bodem
Bodem bestaat uit…
 Vaste materiaal
 Poriën (opdelen in water en lucht)
In de bodem zitten er…
 Mineralen (belangrijkste in de bodem)
 Water
 Lucht
 Organisch materiaal
het percentage van water en lucht is beïnvloedbaar door warmte of periode van
het jaar
5% organisch materiaal zou veel zijn, 2% is goed, dit komt meer voor

Bodemstructuur VS bodemtextuur
bodemstructuur Bodemtextuur
=een goed evenwicht tussen vaste = het relatieve aandeel van de
delen en poriën (water – lucht) klassen van de grondkorreltjes


Bodemtextuur beïnvloed bodemstructuur
 Kleibodems = neemt niet of weinig water op
 Zandbodems = neemt heel goed water op
 Leembodems = zit een beetje tussen kleibodem en zandbodem
 Keitjes, steentjes = hoe meer steentjes hoe minder kwalitatief de bodem
is, want de steentjes nemen plaats in van mineralen




Bodemvruchtbaarheid

,  Bepaalt de opname van water, voedingsstoffen en zuurstof door planten
 Afhankelijk van chemische, fysische en biologische factoren

H1 inleiding tot bemestingsleer
Bemesting = het economisch en ecologisch verantwoord aanvoeren van
plantenvoedingsstoffen en/of het verbeteren of in stand houden van
bodemeigenschappen
 Voedingselementen:
o N,P,K,S,Ca, Mg  macronutrienten
o Fe, Mn, Zn, Cu, Mo, Cl, B…  micronutrienten

1.1. Soorten meststoffen
 Organische meststoffen (planten resten, meststoffen)
o Uit organisch materiaal:
 Mest
 Plantenresten
o Leveren nutriënten en humus
o Ten dele direct plant opneembaar  niet 100% werkzaam
o Bemestingswaarde obv analyse of forfait en werkingscoëfficient
 Kunstmeststoffen (zuiver nutrienten toevoegen)
o Afkomstig uit mijnbouw en/of chemische industrie
o 100% plantopneembaar = 100% werkzaam
o Samenstelling goed gekend en stuurbaar
o Uitgedrukt in % N (kg voedingsstof/ 100kg meststof)
 P2O5
 K2O
 MgO

H2 van bodemstaalname tot bemesting
2.1. overzicht
1. Nemen van representatief
bodemstaal
2. Grondanalyse: info over
PH, humusgehalte,
beschikbare reserve aan
voedingselementen
3. Opstellen
bemestingsadvies:
rekening gehouden met
bodemvruchtbaarheid,
verhouding nutriënten,
gewasbehoefte,
teelrotatie… bijkomende
perceelinfo
4. Opstellen bemestingsplan: concrete meststoffen met aandacht voor
wetgeving ‘max bemestingsnormen

,2.2.Staalname
 2 typen beoogde analyse
 Bemonsteringsdiepte
afh. teelt
zigzaggewijs
kruisgewijs
 Ten vroegste een maand
na laatste bemesting
 Kennis over de grond van




de laatste jaren is ook belangrijk in de afname van een staal
2.3. bodemanalyse
1. staal wordt gedroogd zodat vochtgehalte geen partte meer speelt
2. bodemtextuur wordt bepaald
Bodembewerkbaarheid, poriënvolume, bodemopwarming, CEC, mogelijke
teelten worden hieruit afgeleid
3. PH wordt bepaald
 beschikbaarheid voedingselementen
4. koolstofgehalte (C%) wordt bepaald
structuur, vermogen om voedingselementen vast te houden, substraat voor MO
5.plantenvoedingsstoffen worden bepaald
6.N gehalte wordt bepaald

2.4. parameters uit de staalname en belang

, 2.5.Bemestings- en bekalkingsadvies
2.5.1.Beredeneren v.d. bemesting en bekalking
- Er moet rekening worden gehouden met voorraad aan voedingsstoffen in de
bodem aanwezig zijn
⇨ a.d.h.v. grondontleding
Bemestingsadviezen w berekend uitgaande van:

- Bodemvruchtbaarheid of het geheel v. info uit grondanalyse
- Aanwezigheid voedingsstoffen & komende vrijstelling ervan uit mineralisatie
- Gewasbehoefte: verwachte export v. voedingsstoffen door de komende teelt
- Overige paramaters: teeltrotatie, perceelinfo, datum v.
staalafname & de verwachte nutriëntenuitspoeling,
zaai- of plantdatum
⇨ er wordt gestreefd naar een maximale financieel
rendement voor de teelten + optimale
bodemvruchtbaarheidstoestand met respect voor leefmilieu
▪ Het brengen van bodumvruchtbaarheidsparameters naar een waarde
binnen de betreffende
streefzone ( optimale groei teelt)
▪ Streefzone is afh. van grondsoort, het organische stofgehalte en de
toepassing


Vb. uit tabel pHKCl wordt advies opgesteld te weten herstel + onderhoudsbekalking
(klassen<streefzone), onderhoudsbekalking (streefzone) of geen bekalking (klassen>streefzone)
▪ Adviezen vr voedingsstoffen altijd uitgedrukt in eenheden per
hectare (E/ha) of kg per hectare (kg/ha).
▪ De eenheden per element zijn kg N (geen oxide!) voor N, kg P2O5 voor P, kg K2O
voor K, kg MgO voor
Mg, kg zuur-base-waarde voor pH-optimalisatie via bekalking, kg Na2O voor Na,
kg SO3 voor S.