Samenvatting bijzondere doelgroepen: deel personen met een beperking

Mondzorgproblematiek bij
personen met een beperking
Definiëring personen met een beperking
Benadering beperking (disability)
- Liefdadigheidsbenadering = charity approach
o Enkel helpen als wij dat willen en hiertoe in staat zijn
o Enkel als het ons goed uitkomt
o Compassie met hebben
o Nood aan onze help en sympathie
o Geld verzamelen, liefdadigheidsacties
o Kwaliteit van zorg minder belangrijk, als we maar iets doen
o Door religie ondersteund / foundations
- Medische benadering = medical approach
o Rehabilitatie centrum
o Mensen fixen, verzorgen zodat ze deel kunnen uitmaken van
maatschappij
o Aandoeningen medisch oplossen
o Personen met beperking moet behandeld worden
o Abnormaal en normaal maken
o Niet in staat om onafhankelijk te leven
o Dokter, gezondheidsinstellingen spelen een rol
- Consequenties van liefdadigheidsbenadering en medische benadering:
o Segregatie
 Organisatie van leven en leren met andere personen met
beperking
 Geïsoleerd van personen zonder beperking
 Gebrek aan diversiteit
 Kan leiden tot marginalisering
o Geforceerde institutionalisering
 Geforceerd om apart te gaan leven
o Stigmatisering
 Niet intelligent, raar, niet in staat te werken, gevaarlijk
o Daling van zelfvertrouwen voor persoon zelf
o Machteloosheid
o Optionele liefdadigheid in plaats van plicht/recht
o Afhankelijkheid
- Sociale benadering = social approach
o Maatschappij zoveel mogelijk aangepast aan noden
o Barrières verdwijnen zodat iedereen kan deelnemen
o Uiting van beperking is fout van maatschappij
 Maatschappij is niet aangepast aan verschillende mensen,
waardoor je barrière ervaart
o Hier geen individueel probleem (bij andere wel)

,- Benadering volgens mensenrechten = human rights approach
o Iedereen wordt beschouwd als zelfde delen van samenleving
o Zelfde rechten en plichten
o Zelfde kansen, geen discriminatie
o Inclusie, participatie, toegankelijkheid
o respect voor verschil en diversiteit
- Verklaring terminologie
o Uitsluiting
 Toegang tot deelname aan
samenleving wordt geweigerd
o Segregatie
 Geïsoleerd leven van personen
zonder beperking
o Integratie
 Toegang als je je kunt aanpassen
o Inclusie
 Recht op volwaardige deelname aan samenleving op gelijke
voet met andere burgers
- Ideale benadering?
o Trend: shift medisch model  sociaal model
 Naast elkaar gezien
o Beter: bio-psycho-sociaal model
 Werkbaar compromis tussen medisch en sociaal model
 Disability: dynamische interactie tussen
 Gezondheidsconditie
 Context (persoonlijk en omgeving)

,Convention on the right of persons with disabilities
- 2006 mensenrechten personen met beperking opgesteld
o Respect bescherming en uitvoering van mensenrechten op dezelfde
basis zoals de algemene bevolking
o Als zorgverlener ook verplichtingen
 Mensen met beperking, zelfde kwaliteit van zorg kunnen
verkrijgen
 Gezondheidszorg zo dicht mogelijk aan bieden


Definitie
- Volgens WHO:
o Handicap: elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een
persoon dat te wijten is aan het samenspel tussen
functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of
zintuiglijke aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en
persoonlijke en externe factoren
- Handicap = problemen op 1 of alle 3 van deze gebieden:




- International classification of functioning, disability and health (ICF-model)
o Iemand met gezondheidsconditie wat invloed heeft op activiteiten,
deelname in maatschappij, invloed op functie van lichaam, ook
interactie met omgevingsfactoren en persoonlijke factoren

Terminologie
- Iemand met beperking is meer dan beperking alleen
o Niet gehandicapten, maar persoon met handicap
o Niet dementerende, maar persoon met dementie

Heterogene groep
- Ontwikkelingsstoornissen
- Neurologische aandoeningen
- Sensorische beperkingen
- Motorische beperkingen
- Psychiatrische aandoeningen

Casus (zie dia 33-36)
Vraag 2: beperkte mondopening door halfzijdige verlamming, hoger cariësrisico
door minder speeksel en plaque blijft in mond kleven, moeite om telefonische
afspraak te maken door spraakgebrek en slechthorend, moeilijkheden met
poetsen, toegankelijkheid

, Vraag 3: ja een gewone controle kan in tandartspraktijk, maar niet elke praktijk is
even toegankelijk, voor complexere behandelingen kan je naar een ‘speciale’
praktijk gaan, maar is ook afh van persoon tot persoon

Personen met een beperking – de cijfers
- Wereldwijd: matige tot ernstige beperking
o 15,6%-19,4% van populatie > 15 jaar
o 3,8% ernstige beperking en aanzienlijke problemen in functioneren
- België: 15,8% van populatie tssn 15-64 jaar
o 65+ valt onder ouderenzorg
- Meten is moeilijk
- Prevalentie = resultaat van complexe en dynamische relatie tssn
gezondheidstoestand en context
Levensverwachting
- Verstandelijke beperking
o Lagere levensverwachting dan algemene bevolking
o Trend stijgende levensverwachting dan algemene bevolking
 Algemene bevolking
 Omwille van betere behandeling aandoeningen
 Vb syndroom van Down: gemiddelde leeftijd overlijden
9j  56j

Verblijf
- Proces van deïnstitutionalisering in Europa bij personen met verstandelijke
beperking
o Verschillend van land tot land
- Deïnstitutionalisering personen zorgt voor verbetering in:
o Adaptief gedrag
o Competenties en persoonlijke groei
o Deelname binnen de gemeenschap
o Deelname aan betekenisvolle activiteiten
o Tevredenheid
o Contact met familie en vrienden
o Zelfvertrouwen en eigen keuzevrijheid
o Quality of life
- Deïnstitutionalisering impliceert uitdagingen:
o Toegankelijkheid tot kwalitatieve zorg behouden
o Toegankelijkheid preventieve programma’s
 Vaccinatie, opvolging van gezondheid, voeding

Stigmatisering, discriminatie, ongelijkheid
- Armoede  negatieve invloed op ontwikkeling beperking
o Ondervoeding, slechte leefomstandigheden
- Beperking  negatieve invloed op levensstandaard, werk en inkomen
- Grotere kans om armoede wnr in gezin iemand beperking heeft
- Extra kosten: gezondheidszorg, ondersteuning, duurdere
transportmiddelen, dieet, persoonlijke assistentie