Kindertandheelkunde
College 1: de ontwikkeling van het kind
Ontwikkelingspsychologie: de wetenschappelijk studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot adolescentie
Wetenschappelijk: op grond van onderzoek naar algemeen geldende principes
Groei, verandering en stabiliteit
- Groei (van klein naar groot)
- Verandering/ differentiatie (van eenvoudig naar complex)
- Stabiliteit: iets blijf hetzelfde
Gebeurt door fysiek, biologische factoren (=groei), maar ook door leren
- actief contact met de omgeving
- met ervaringen iets doen
Thema’s ontwikkelingspsychologie:
- Fysieke ontwikkeling: fysieke opbouw lichaam
o invloed hersenen, zenuwstelsel, spieren, zintuigen ne behoefte aan eten, drinken en
slaap op ons gedrag
- Cognitieve ontwikkeling: intellectuele vermogens
o leren, geheugen, taal, oplossen van problemen, intelligentie
- Sociale ontwikkeling
o ontwikkeling, verandering van sociale relaties en interacties met anderen
- Persoonlijke ontwikkeling
o eigenschappen die de ene van de andere persoon onderscheiden
o duurzame eigenschappen van een persoon
Leeftijdsgroepen
- prenatale periode voor de geboorte
- babytijd 0-3 jaar
- peuter- en kleutertijd 3-6 jaar
- schooltijd 6-12 jaar
- adolescentie 12-20 jaar
Amerikaanse indeling
Let op: individuele verschillen!
Verschillende onderzoeken, de ene zegt dat het een continue ontwikkeling is en het andere
onderzoek zegt discontinue.
Discontinue: Dat ze bepaalde momenten gevoelig zijn voor bepaalde ontwikkeling. ‘rijpe periode’. Er
zijn stapjes te zien in de diagram.
1
,Kritieke periode: een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de grootste
impact heeft (rode hond begin zwangerschap)
Gevoelige periode: moment waarbij sprake is van extra ontvankelijkheid voor invloeden omgeving,
hoef niet altijd onomkeerbaar te zijn (montessorischool)
Sociale leertheorie: gedrag ontstaat altijd in interactie met omgeving
- Agressief gedrag is aangeleerd
- Albert bandura:
o Straffen en belonen (direct bekrachtiging)
o Imitatie en modeling (indirect bekrachtiging)
Bobo-doll experiment
- Modeling
Natute- nurture
Nature: genetisch
- Nadruk op ontdekken erfelijke eigenschappen en vermogens
Nurture: omgeving
- Nadruk op invloeden omgeving op iemands ontwikkeling
-
0-4 mnd. nog niet aan specifiek persoon (wel heel erg gericht op contact)
5-7 mnd. voorkeur voor bepaald persoon (meestal ouders)
7-9 mnd. hechting bestendigt, gaat gepaard met angst voor vreemden
9 mnd. -4 jaar kind leert dat ouders altijd terugkomen
Vanaf 4 jaar karakter hechting verandert in vertrouwen
Hechting
Harlow deed experiment met rhesusaapjes
Invloed van toekomstig, eerder intercultureel onderzoek
Sprake van verdere invloeden, terwijl veel onderzoeken heeft plaatsgevonden onder de blanke,
West-Europese middenklasse gezinnen.
Invloeden:
- Culturele invloeden
- Waar en wanneer geboren
- Sociaaleconomische status
- Toegang tot medische voorzieningen
- Etniciteit
- Omgevingsinvloeden
Temperamentclusters
2
, Langzame starters (15%) Gemakkelijke baby’s Resterende categorie Moeilijke baby’s (10%)
- Inactief (40%) (35%) - Negatieve buien
- Reageren klamp op - Positieve - Combinaties - Passen zich langzaam
omgeving instelling van aan
- Stemming is vaak - Lichaamsfunctie eigenschappen - Nieuwe situaties
negatief regelmatig - teruggetrokken
- Passen zich - Aanpassen
langzaam aan - Nieuwsgierig
- Nieuwe situaties Emoties hebben een
teruggetrokken molde activiteit
Goodness of fit
Idee dat ontwikkeling afhankelijk is van de mate waarin het specifieke temperament van kinderen
aansluit op de aard en de eisen en verwachtingen van de omgeving waarin ze opgroeien
Normale ontwikkeling van sociaal gedrag
- Normale kinderen genieten van sociale prikkels en zoeken die actief op
o naar gezichten kijken
o luisteren naar stemgeluid
o (terug) glimlachen
o Laten kielen
- Non-verbale communicatie start al snel
- Gedeelde aandacht is bij ‘normale’ kinderen een voorloper van communicatie
Theory of mind= verplaatsen in een ander
- Emoties herkennen en gaan uiten
ontstaat vanaf 6 mnd.
- Sociale emoties
Zoals trot of schaamte
Ontstaat in de loop van het 2e levensjaar
- Sociale cognitie
Begrijpen van de (oorzaak van) kennis en wensen van andere mensen.
Volledig begrip noemen we een volgroei ‘therory of mind’ vanaf 4 jaar
- Doen alsof- spel (fantasiespel)
Vanaf 3 jaar
Kinderen met gedragsproblemen
Eerste set van kenmerken
- Dikwijls vervormingen en lacunes in gedrag (lacunes= gemis/ iets ontbreekt)
- Korte termijn denken
- Moeite om perspectief van een ander in te nemen
- Reageren eerder agressief en fel in onduidelijke situatie
- Tekort aan probleemoplossingsvaardigheden
Executieve functies (EF)
3
, Betreffen cognitieve regelfuncties, de controle over eigen gedrag, emoties en gedachten.
Voorbeelden:
1. Werkgeheugen: iets even onthouden
2. Interferentiecontrole: even niet aan iets anders denken of naar iets ander luisteren of kijken.
3. Respons-inhibitie: even wachten voordat ik iets ga doen. (eerst tot 10 tellen)
4. Taakswitching: even stoppen waarmee ik bezig was omdat iets ander belangrijk is en voor
moet gaan
5. Planning: in gedachten een aantal stappen ordenen in een tijdspad. Vereist een aantal van
bovenstaande vaardigheden
Bij ADHD vooral 1,3 en 4 verstoord
Afwijkende ontwikkeling gedrag
- Bekend:
o ASS (autistisch spectrum stoornissen)
o ADD en ADHD
ASS
Kenmerkende symptomen bij ASS
- Problemen met sociale interacties
Egocentrisch, weinig/ geen wederkerigheid, moeite met contact.
Ontbrekende/ gebrekkige ‘Theory of mind’
- Afwijkende taalontwikkeling
Niet spreken, echolalie, communicatieregels, begrip figuurlijk taalgebruik, begrip
non-verbale communicatie
- Ontbreken van symbolisch spel/ fantasiespel
- Behoefte aan structuur, herhaling, vaste ritmen
10 vroege verschijnselen ASS
1. Hand flapping
2. Op tenen lopen
3. Hoofd tegen iets aan beuken
4. Onrustig/ schreeuwen op openbare plekken (als het blijft doorgaan ook al heb je gegeven
wat ze willen)
5. Drinken van de ene naar andere beker gieten (kan uren doorgaan)
6. Agressief gedrag zonder reden
7. Negeren/ geen reactie (veel ouders denken dat hun kind gehoor problemen heeft)
8. Oogcontact ontwijken
9. Gebrek aan woordenschat
10. Problemen met food/ texturen/ kleding
Andere symptomen
11. Reactie op zintuigelijke prikkels
12. gebrek aan inzicht in gevaar
13. fascinaties
14. angst
15. goed in details.
ADD en ADHD
4
College 1: de ontwikkeling van het kind
Ontwikkelingspsychologie: de wetenschappelijk studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot adolescentie
Wetenschappelijk: op grond van onderzoek naar algemeen geldende principes
Groei, verandering en stabiliteit
- Groei (van klein naar groot)
- Verandering/ differentiatie (van eenvoudig naar complex)
- Stabiliteit: iets blijf hetzelfde
Gebeurt door fysiek, biologische factoren (=groei), maar ook door leren
- actief contact met de omgeving
- met ervaringen iets doen
Thema’s ontwikkelingspsychologie:
- Fysieke ontwikkeling: fysieke opbouw lichaam
o invloed hersenen, zenuwstelsel, spieren, zintuigen ne behoefte aan eten, drinken en
slaap op ons gedrag
- Cognitieve ontwikkeling: intellectuele vermogens
o leren, geheugen, taal, oplossen van problemen, intelligentie
- Sociale ontwikkeling
o ontwikkeling, verandering van sociale relaties en interacties met anderen
- Persoonlijke ontwikkeling
o eigenschappen die de ene van de andere persoon onderscheiden
o duurzame eigenschappen van een persoon
Leeftijdsgroepen
- prenatale periode voor de geboorte
- babytijd 0-3 jaar
- peuter- en kleutertijd 3-6 jaar
- schooltijd 6-12 jaar
- adolescentie 12-20 jaar
Amerikaanse indeling
Let op: individuele verschillen!
Verschillende onderzoeken, de ene zegt dat het een continue ontwikkeling is en het andere
onderzoek zegt discontinue.
Discontinue: Dat ze bepaalde momenten gevoelig zijn voor bepaalde ontwikkeling. ‘rijpe periode’. Er
zijn stapjes te zien in de diagram.
1
,Kritieke periode: een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de grootste
impact heeft (rode hond begin zwangerschap)
Gevoelige periode: moment waarbij sprake is van extra ontvankelijkheid voor invloeden omgeving,
hoef niet altijd onomkeerbaar te zijn (montessorischool)
Sociale leertheorie: gedrag ontstaat altijd in interactie met omgeving
- Agressief gedrag is aangeleerd
- Albert bandura:
o Straffen en belonen (direct bekrachtiging)
o Imitatie en modeling (indirect bekrachtiging)
Bobo-doll experiment
- Modeling
Natute- nurture
Nature: genetisch
- Nadruk op ontdekken erfelijke eigenschappen en vermogens
Nurture: omgeving
- Nadruk op invloeden omgeving op iemands ontwikkeling
-
0-4 mnd. nog niet aan specifiek persoon (wel heel erg gericht op contact)
5-7 mnd. voorkeur voor bepaald persoon (meestal ouders)
7-9 mnd. hechting bestendigt, gaat gepaard met angst voor vreemden
9 mnd. -4 jaar kind leert dat ouders altijd terugkomen
Vanaf 4 jaar karakter hechting verandert in vertrouwen
Hechting
Harlow deed experiment met rhesusaapjes
Invloed van toekomstig, eerder intercultureel onderzoek
Sprake van verdere invloeden, terwijl veel onderzoeken heeft plaatsgevonden onder de blanke,
West-Europese middenklasse gezinnen.
Invloeden:
- Culturele invloeden
- Waar en wanneer geboren
- Sociaaleconomische status
- Toegang tot medische voorzieningen
- Etniciteit
- Omgevingsinvloeden
Temperamentclusters
2
, Langzame starters (15%) Gemakkelijke baby’s Resterende categorie Moeilijke baby’s (10%)
- Inactief (40%) (35%) - Negatieve buien
- Reageren klamp op - Positieve - Combinaties - Passen zich langzaam
omgeving instelling van aan
- Stemming is vaak - Lichaamsfunctie eigenschappen - Nieuwe situaties
negatief regelmatig - teruggetrokken
- Passen zich - Aanpassen
langzaam aan - Nieuwsgierig
- Nieuwe situaties Emoties hebben een
teruggetrokken molde activiteit
Goodness of fit
Idee dat ontwikkeling afhankelijk is van de mate waarin het specifieke temperament van kinderen
aansluit op de aard en de eisen en verwachtingen van de omgeving waarin ze opgroeien
Normale ontwikkeling van sociaal gedrag
- Normale kinderen genieten van sociale prikkels en zoeken die actief op
o naar gezichten kijken
o luisteren naar stemgeluid
o (terug) glimlachen
o Laten kielen
- Non-verbale communicatie start al snel
- Gedeelde aandacht is bij ‘normale’ kinderen een voorloper van communicatie
Theory of mind= verplaatsen in een ander
- Emoties herkennen en gaan uiten
ontstaat vanaf 6 mnd.
- Sociale emoties
Zoals trot of schaamte
Ontstaat in de loop van het 2e levensjaar
- Sociale cognitie
Begrijpen van de (oorzaak van) kennis en wensen van andere mensen.
Volledig begrip noemen we een volgroei ‘therory of mind’ vanaf 4 jaar
- Doen alsof- spel (fantasiespel)
Vanaf 3 jaar
Kinderen met gedragsproblemen
Eerste set van kenmerken
- Dikwijls vervormingen en lacunes in gedrag (lacunes= gemis/ iets ontbreekt)
- Korte termijn denken
- Moeite om perspectief van een ander in te nemen
- Reageren eerder agressief en fel in onduidelijke situatie
- Tekort aan probleemoplossingsvaardigheden
Executieve functies (EF)
3
, Betreffen cognitieve regelfuncties, de controle over eigen gedrag, emoties en gedachten.
Voorbeelden:
1. Werkgeheugen: iets even onthouden
2. Interferentiecontrole: even niet aan iets anders denken of naar iets ander luisteren of kijken.
3. Respons-inhibitie: even wachten voordat ik iets ga doen. (eerst tot 10 tellen)
4. Taakswitching: even stoppen waarmee ik bezig was omdat iets ander belangrijk is en voor
moet gaan
5. Planning: in gedachten een aantal stappen ordenen in een tijdspad. Vereist een aantal van
bovenstaande vaardigheden
Bij ADHD vooral 1,3 en 4 verstoord
Afwijkende ontwikkeling gedrag
- Bekend:
o ASS (autistisch spectrum stoornissen)
o ADD en ADHD
ASS
Kenmerkende symptomen bij ASS
- Problemen met sociale interacties
Egocentrisch, weinig/ geen wederkerigheid, moeite met contact.
Ontbrekende/ gebrekkige ‘Theory of mind’
- Afwijkende taalontwikkeling
Niet spreken, echolalie, communicatieregels, begrip figuurlijk taalgebruik, begrip
non-verbale communicatie
- Ontbreken van symbolisch spel/ fantasiespel
- Behoefte aan structuur, herhaling, vaste ritmen
10 vroege verschijnselen ASS
1. Hand flapping
2. Op tenen lopen
3. Hoofd tegen iets aan beuken
4. Onrustig/ schreeuwen op openbare plekken (als het blijft doorgaan ook al heb je gegeven
wat ze willen)
5. Drinken van de ene naar andere beker gieten (kan uren doorgaan)
6. Agressief gedrag zonder reden
7. Negeren/ geen reactie (veel ouders denken dat hun kind gehoor problemen heeft)
8. Oogcontact ontwijken
9. Gebrek aan woordenschat
10. Problemen met food/ texturen/ kleding
Andere symptomen
11. Reactie op zintuigelijke prikkels
12. gebrek aan inzicht in gevaar
13. fascinaties
14. angst
15. goed in details.
ADD en ADHD
4
