GRONDWETTELIJK RECHT
1 de staat belgië........................................................................7
,1.1 wat is een staat..........................................................................7
1.1.1 constitutieve elementen.....................................................................................7
1.2 soorten staten............................................................................9
1.2.1 unitaire of eenheidsstaat....................................................................................9
1.2.2 federale of bondsstaat......................................................................................11
1.2.3 confederale staat of statenbond.......................................................................13
1.3 België en zijn grondwet.............................................................14
1.3.1 ontstaan van de staat belgië............................................................................14
1.3.2 de grondwet...................................................................................................... 14
1.3.2.1 wijziging van de grondwet art. 195 gw....................................................15
1.3.2.2 uitzondering op art. 195 GW = art. 198 gw.............................................15
1.4 kenmerken van de belgische staatsinrichting.............................16
1.4.1 scheiding der machten.....................................................................................16
1.4.2 representatieve en parlementaire democratie..................................................16
1.4.2.1 democratie.............................................................................................. 16
1.4.2.2 representatief.......................................................................................... 17
1.4.2.3 parlementair............................................................................................ 17
1.4.3 rechtstaat......................................................................................................... 17
1.4.4 monarchie......................................................................................................... 18
1.5 evolutie sedert 1830.................................................................18
1.5.1 federalisering.................................................................................................... 18
1.5.1.1 taalgebieden............................................................................................ 19
1.5.2 verzorgingstaat................................................................................................. 20
1.5.2.1 van nachtwakerstaat naar…....................................................................20
1.6 staatshervormingen..................................................................20
1.6.1 1e staatshervorming 1970.................................................................................21
1.6.2 2e staatshervorming 1980.................................................................................21
1.6.3 3e staatshervorming 1988.................................................................................22
1.6.4 4e staatshervorming 1993.................................................................................22
1.6.5 5e staatshervomring 2001-2003........................................................................22
1.6.6 6e staatshervorming 2011-2014........................................................................23
1.7 evolutie grondgebied................................................................23
1.7.1 1815: congres van Wenen................................................................................23
1.7.2 1830: belgische onafhankelijkheid....................................................................23
1.7.3 1839: scheidingsverdrag..................................................................................24
1.7.4 1908-1960: kolonie-> congo.............................................................................24
1.7.5 1919: toevoeging Oostkantons.........................................................................24
, 1.8 evolutie bevolking.....................................................................24
2 de federale overheid.............................................................25
2.1 wetgevende macht :..................................................................26
2.1.1 samenstelling................................................................................................... 26
2.1.1.1 kamer van de volksvertegenwoordigers..................................................26
2.1.1.2 de senaat................................................................................................. 26
2.1.1.3 legislatuur................................................................................................ 27
2.1.1.4 verkiezingen............................................................................................ 27
2.1.1.5 parlementair statuut................................................................................28
2.1.2 bevoegdheid..................................................................................................... 29
2.1.2.1 normerende bevoegdheid........................................................................29
2.1.3 controlerende bevoegdheid..............................................................................31
2.1.4 werkwijze.......................................................................................................... 32
2.1.4.1.1 wetgevend proces..........................................................32
2.1.4.1.2 alarmbelprocedure.........................................................35
2.1.5 meerderheden.................................................................................................. 37
2.2 uitvoerende macht: samenstelling.............................................37
2.2.1 samenstelling................................................................................................... 37
2.2.1.1 De koning................................................................................................ 40
2.2.1.2 de ministers en staatssecretarissen........................................................41
2.2.2 bevoegdheden (uitvoerende macht).................................................................41
2.2.3 werking............................................................................................................. 43
3 bevoegdheden in belgie........................................................45
3.1 basisregels inzake bevoegdheidsverdeling.................................45
3.1.1 inleiding............................................................................................................ 45
3.1.1.1 exclusief of concurrerend........................................................................46
3.1.1.2 toegewezen en residuaire bevoegdheden...............................................46
3.1.1.3 de gemeenschappen (art. 127-130 gw+ BWHI).......................................46
3.1.1.4 de gewesten (art. 39 en 134 gw+ bwhi)..................................................47
3.1.1.5 de federale overheid (art. 35 gw)............................................................47
3.1.1.6 let op....................................................................................................... 47
3.1.1.7 bevoegdheidsverdelende regels..............................................................47
3.1.2 constitutieve autonomie...................................................................................51
3.1.3 conflicten en samenwerking.............................................................................51
3.1.3.1 samenwerking en overleg........................................................................51
3.1.4 voorkomen van conflicten.................................................................................52
3.1.5 oplossen van conflicten....................................................................................53
, 3.1.6 samenwerking en overleg.................................................................................53
3.1.6.1 overlegcomité.......................................................................................... 53
3.1.6.2 samenwerking en overleg opgelegd door BWHI......................................53
3.1.6.3 mogelijkheid van samenwerkingsakkoorden en gezamenlijke decreten..54
3.2 instellingen...............................................................................55
3.2.1 de wetgevende macht......................................................................................55
3.2.1.1 samenstelling en statuut.........................................................................55
3.2.1.2 bevoegdheden......................................................................................... 56
3.2.1.3 werkwijze................................................................................................. 56
3.2.2 uitvoerende macht............................................................................................ 56
3.2.2.1 samenstelling en statuut.........................................................................56
3.2.2.2 bevoegdheden......................................................................................... 57
3.2.2.3 werkwijze................................................................................................. 57
3.3 Brussel: een geval apart............................................................57
3.3.1 gewestbevoegdheden.......................................................................................57
3.3.2 gemeenschapsbevoegdheden..........................................................................57
3.3.2.1 taal.......................................................................................................... 58
3.3.2.2 cultuur en onderwijs................................................................................58
3.3.2.3 persoonsgebonden aangelegenheden.....................................................58
3.3.3 de Brusselse instellingen..................................................................................59
3.4 Brussel: een geval apart............................................................59
3.4.1 wat weten we................................................................................................... 59
3.4.2 wat bedoelen we............................................................................................... 60
3.4.3 brussel gewest.................................................................................................. 60
3.4.4 gemeenschapsbevoegdheden..........................................................................60
3.4.5 brusselse instellingen.......................................................................................62
3.5 een asymetrische staatstructuur................................................64
3.5.1 uitgangspunt..................................................................................................... 64
3.5.2 asymetrie.......................................................................................................... 65
3.5.3 naar een federatie met 4?................................................................................66
3.5.3.1 fédération wallo-brux...............................................................................67
3.5.4 overzicht........................................................................................................... 67
4 de provinciale overheid.........................................................67
5 de gemeentelijke overheid....................................................68
5.1 bevoegdheid.............................................................................68
5.2 organenen................................................................................68
5.2.1 de gemeenteraad............................................................................................. 68
1 de staat belgië........................................................................7
,1.1 wat is een staat..........................................................................7
1.1.1 constitutieve elementen.....................................................................................7
1.2 soorten staten............................................................................9
1.2.1 unitaire of eenheidsstaat....................................................................................9
1.2.2 federale of bondsstaat......................................................................................11
1.2.3 confederale staat of statenbond.......................................................................13
1.3 België en zijn grondwet.............................................................14
1.3.1 ontstaan van de staat belgië............................................................................14
1.3.2 de grondwet...................................................................................................... 14
1.3.2.1 wijziging van de grondwet art. 195 gw....................................................15
1.3.2.2 uitzondering op art. 195 GW = art. 198 gw.............................................15
1.4 kenmerken van de belgische staatsinrichting.............................16
1.4.1 scheiding der machten.....................................................................................16
1.4.2 representatieve en parlementaire democratie..................................................16
1.4.2.1 democratie.............................................................................................. 16
1.4.2.2 representatief.......................................................................................... 17
1.4.2.3 parlementair............................................................................................ 17
1.4.3 rechtstaat......................................................................................................... 17
1.4.4 monarchie......................................................................................................... 18
1.5 evolutie sedert 1830.................................................................18
1.5.1 federalisering.................................................................................................... 18
1.5.1.1 taalgebieden............................................................................................ 19
1.5.2 verzorgingstaat................................................................................................. 20
1.5.2.1 van nachtwakerstaat naar…....................................................................20
1.6 staatshervormingen..................................................................20
1.6.1 1e staatshervorming 1970.................................................................................21
1.6.2 2e staatshervorming 1980.................................................................................21
1.6.3 3e staatshervorming 1988.................................................................................22
1.6.4 4e staatshervorming 1993.................................................................................22
1.6.5 5e staatshervomring 2001-2003........................................................................22
1.6.6 6e staatshervorming 2011-2014........................................................................23
1.7 evolutie grondgebied................................................................23
1.7.1 1815: congres van Wenen................................................................................23
1.7.2 1830: belgische onafhankelijkheid....................................................................23
1.7.3 1839: scheidingsverdrag..................................................................................24
1.7.4 1908-1960: kolonie-> congo.............................................................................24
1.7.5 1919: toevoeging Oostkantons.........................................................................24
, 1.8 evolutie bevolking.....................................................................24
2 de federale overheid.............................................................25
2.1 wetgevende macht :..................................................................26
2.1.1 samenstelling................................................................................................... 26
2.1.1.1 kamer van de volksvertegenwoordigers..................................................26
2.1.1.2 de senaat................................................................................................. 26
2.1.1.3 legislatuur................................................................................................ 27
2.1.1.4 verkiezingen............................................................................................ 27
2.1.1.5 parlementair statuut................................................................................28
2.1.2 bevoegdheid..................................................................................................... 29
2.1.2.1 normerende bevoegdheid........................................................................29
2.1.3 controlerende bevoegdheid..............................................................................31
2.1.4 werkwijze.......................................................................................................... 32
2.1.4.1.1 wetgevend proces..........................................................32
2.1.4.1.2 alarmbelprocedure.........................................................35
2.1.5 meerderheden.................................................................................................. 37
2.2 uitvoerende macht: samenstelling.............................................37
2.2.1 samenstelling................................................................................................... 37
2.2.1.1 De koning................................................................................................ 40
2.2.1.2 de ministers en staatssecretarissen........................................................41
2.2.2 bevoegdheden (uitvoerende macht).................................................................41
2.2.3 werking............................................................................................................. 43
3 bevoegdheden in belgie........................................................45
3.1 basisregels inzake bevoegdheidsverdeling.................................45
3.1.1 inleiding............................................................................................................ 45
3.1.1.1 exclusief of concurrerend........................................................................46
3.1.1.2 toegewezen en residuaire bevoegdheden...............................................46
3.1.1.3 de gemeenschappen (art. 127-130 gw+ BWHI).......................................46
3.1.1.4 de gewesten (art. 39 en 134 gw+ bwhi)..................................................47
3.1.1.5 de federale overheid (art. 35 gw)............................................................47
3.1.1.6 let op....................................................................................................... 47
3.1.1.7 bevoegdheidsverdelende regels..............................................................47
3.1.2 constitutieve autonomie...................................................................................51
3.1.3 conflicten en samenwerking.............................................................................51
3.1.3.1 samenwerking en overleg........................................................................51
3.1.4 voorkomen van conflicten.................................................................................52
3.1.5 oplossen van conflicten....................................................................................53
, 3.1.6 samenwerking en overleg.................................................................................53
3.1.6.1 overlegcomité.......................................................................................... 53
3.1.6.2 samenwerking en overleg opgelegd door BWHI......................................53
3.1.6.3 mogelijkheid van samenwerkingsakkoorden en gezamenlijke decreten..54
3.2 instellingen...............................................................................55
3.2.1 de wetgevende macht......................................................................................55
3.2.1.1 samenstelling en statuut.........................................................................55
3.2.1.2 bevoegdheden......................................................................................... 56
3.2.1.3 werkwijze................................................................................................. 56
3.2.2 uitvoerende macht............................................................................................ 56
3.2.2.1 samenstelling en statuut.........................................................................56
3.2.2.2 bevoegdheden......................................................................................... 57
3.2.2.3 werkwijze................................................................................................. 57
3.3 Brussel: een geval apart............................................................57
3.3.1 gewestbevoegdheden.......................................................................................57
3.3.2 gemeenschapsbevoegdheden..........................................................................57
3.3.2.1 taal.......................................................................................................... 58
3.3.2.2 cultuur en onderwijs................................................................................58
3.3.2.3 persoonsgebonden aangelegenheden.....................................................58
3.3.3 de Brusselse instellingen..................................................................................59
3.4 Brussel: een geval apart............................................................59
3.4.1 wat weten we................................................................................................... 59
3.4.2 wat bedoelen we............................................................................................... 60
3.4.3 brussel gewest.................................................................................................. 60
3.4.4 gemeenschapsbevoegdheden..........................................................................60
3.4.5 brusselse instellingen.......................................................................................62
3.5 een asymetrische staatstructuur................................................64
3.5.1 uitgangspunt..................................................................................................... 64
3.5.2 asymetrie.......................................................................................................... 65
3.5.3 naar een federatie met 4?................................................................................66
3.5.3.1 fédération wallo-brux...............................................................................67
3.5.4 overzicht........................................................................................................... 67
4 de provinciale overheid.........................................................67
5 de gemeentelijke overheid....................................................68
5.1 bevoegdheid.............................................................................68
5.2 organenen................................................................................68
5.2.1 de gemeenteraad............................................................................................. 68