Duidelijke samenvatting van de kern van het vak Klassieken.

Plato: De Ideale Staat

Plato's opvattingen over verschillende thema's in zijn boek "De Ideale Staat" (ook bekend als "De
Republiek") kunnen als volgt worden samengevat:

 Rechtvaardigheid:

 Plato definieert rechtvaardigheid als harmonie in de ziel en de staat. In een
rechtvaardige staat bestaat er een harmonieuze relatie tussen de drie klassen:
heersers, soldaten, en producenten. Elke klasse vervult zijn rol volgens zijn natuurlijke
aanleg.

 Invloed van het volk:

 Plato was terughoudend over directe democratie en pleitte voor een meritocratisch
systeem. Filosofen Koningen, die de hoogste vorm van kennis bezitten, zouden de
staat moeten leiden, niet het volk. Hij vreesde de invloed van de massa en de
impulsieve besluitvorming.

 Moraliteit:

 Moraliteit is gekoppeld aan kennis en deugd. Plato stelt dat mensen moreel handelen
als ze de ware aard van de werkelijkheid begrijpen. Deugdzaamheid is essentieel voor
het handhaven van rechtvaardigheid en harmonie in de samenleving.

 Rol van ambtenarij:

 Plato bepleit een meritocratisch systeem waarin alleen de meest geschikte individuen
in de regering zouden moeten dienen. Hij geloofde in gespecialiseerde opleiding voor
leiders, met nadruk op filosofie en kennis, om de kwaliteit van bestuur te
waarborgen.

 Regeringsvormen:

 Plato identificeert vijf regeringsvormen, gerangschikt op basis van hun degeneratie:
aristocratie (beste), timocratie, oligarchie, democratie en tirannie (slechtste). Zijn
ideale staat wordt geregeerd door filosofenkoningen, die deugdzaamheid en kennis
bezitten.

 Macht:

 Macht moet in handen zijn van degenen met filosofische wijsheid, aangezien zij de
ware belangen van de staat begrijpen. Plato benadrukt dat de heersers de kracht van
de rede moeten aanwenden om de samenleving te leiden en te beschermen.

 Conflict:

 Plato zag conflicten tussen sociale klassen als destructief voor de staat. Zijn ideale
staat is gebaseerd op het vermijden van interne conflicten door het handhaven van
een harmonieuze structuur waarin elk individu zijn juiste plaats heeft.

 Publiek-privaat:

,  Plato pleit voor een gemeenschappelijke levensstijl in zijn ideale staat, waar bezit en
gezinsleven gemeenschappelijk zijn onder de heersende klasse. Dit elimineert
competitie en verdeeldheid, wat volgens hem de sociale harmonie bevordert.

 Geweld:

 Plato geeft hij de voorkeur aan een afwijzing van buitensporig geweld (agressie dat
verder gaat dan wat redelijkerwijs noodzakelijk is in een bepaalde situatie), met de
filosofenkoningen als leiders getraind in wijsheid en rechtvaardigheid. Geweld wordt
door Plato gezien als een uiterst middel dat defensief kan worden ingezet om de
rechtvaardige staat te beschermen tegen bedreigingen, en zijn filosofie benadrukt
het belang van harmonie en rechtvaardigheid in de samenleving.

Bij Plato hoeft de heerser niet per definitie naar het volk te luisteren; hij moet zijn keuze baseren op
kennis en wetenschap.


Plato bedoelde dat er één werkelijke waarheid is die onveranderlijk is. Hij geloofde in een objectieve
realiteit die niet afhangt van persoonlijke meningen. Voor hem was kennis gebaseerd op het
begrijpen van universele ideeën of vormen, wat leidde tot een hogere vorm van waarheid.


Plato's "schip van staat" is een metafoor waarin een samenleving wordt vergeleken met een schip, de
heerser als kapitein en de burgers als bemanning. In de context van deugdzame leiders en filosofen-
koningen suggereert Plato dat ideale leiders filosofen zouden moeten zijn. Hij geloofde dat alleen
filosofen-koningen, vanwege hun streven naar waarheid en deugd, in staat zouden zijn om een
rechtvaardige samenleving te leiden, omdat ze niet worden gedreven door eigenbelang maar door
het streven naar het hoogste goed voor de hele samenleving.

, Machiavelli: de Heerser

Hoofdpunt van het boek: Pragmatisch (nuttig/praktisch) denken, het gaat om de uitkomst en de weg
daarheen is niet relevant. Doelgericht.

 Rechtvaardigheid:

 Machiavelli's benadering van rechtvaardigheid is pragmatisch. Hij stelt dat het voor
een heerser belangrijker is om effectief te zijn dan om strikt rechtvaardig te
handelen. Soms kan het noodzakelijk zijn om moreel twijfelachtige handelingen uit te
voeren om stabiliteit en heerschappij te handhaven.

 Invloed van het volk:

 Machiavelli erkent de waarde van de steun van het volk, maar hij wijst er ook op dat
het volk vaak onvoorspelbaar is. Een heerser moet tactisch manoeuvreren om de
steun van het volk te behouden, maar mag niet te afhankelijk van hen worden.

 Moraliteit:

 Machiavelli breekt met traditionele morele normen en betoogt dat een heerser soms
immorele handelingen moet verrichten om het welzijn van de staat te waarborgen.
Hij stelt dat de heerser de flexibiliteit moet hebben om immorele middelen te
gebruiken als het nodig is voor het behoud van macht.

 Rol ambtenarij:

 De ambtenarij wordt gezien als een instrument voor de heerser. Machiavelli
benadrukt het belang van loyale en competente adviseurs, maar adviseert de heerser
ook om hun onafhankelijkheid en macht te beperken om mogelijke bedreigingen
voor zijn eigen macht te verminderen.

 Regeringsvormen:

 Hoewel Machiavelli verschillende soorten regeringen bespreekt, benadrukt hij de
effectiviteit van een sterke en gecentraliseerde regering. Hij toont meer interesse in
de stabiliteit van de staat dan in het specifieke type regering.

 Macht:

 Machiavelli benadrukt het belang van het behouden van macht en stelt dat de
middelen om dit te bereiken niet noodzakelijk moreel hoeven te zijn. Hij beschrijft
hoe een heerser soms genoodzaakt kan zijn tot listige, manipulatieve of zelfs
gewelddadige handelingen om macht te consolideren.

 Conflict:

 Machiavelli erkent de onvermijdelijkheid van conflict en pleit voor de doelmatige
beheersing ervan. Hij suggereert dat een heerser, wanneer nodig, conflict moet
omarmen en zelfs conflict moet initiëren om zijn eigen positie te versterken.

 Publiek-privaat: