Kern van het internationaal publiekrecht:
1.1: inleiding:
Internationaal recht (= internationaal publiekrecht) speelt een belangrijke rol
bij het vormgeven van internationale samenwerking en het realiseren van
gemeenschappelijke belangen.
1.2: geschiedenis:
Het internationaal publiekrecht had ten tijde van de opkomst van soevereine
staten vooral als functie de bevordering van het vreedzaam samenleven van
staten.
De Vrede van Westfalen (1648) legde de basis voor het internationaal
publiekrecht door de territoriale integriteit van staten te bevestigen. Dit
betekende dat staten als onafhankelijke entiteiten werden erkend, wat de basis
vormde voor het moderne statensysteem.
1.3: omschrijving:
Internationaal publiekrecht regelt de uitoefening van publiek gezag in de
internationale gemeenschap. Het kent bevoegdheden toe aan entiteiten die
publiek gezag uitoefenen.
De term ‘volkenrecht’ werd in romeinse tijd gebruikt om het recht aan te
duiden dat tussen staten gold. Echter sluit de term internationaal publiekrecht
beter aan bij de veelzijdigheid van internationale rechtsbetrekkingen en heeft
daarom de voorkeur.
De term internationaal recht is breder dan internationaal publiekrecht.
Internationaal recht omvat zowel publiekrecht als privaatrecht, echter wordt het
vaak als synoniem gebruikt.
De nationale en internationale rechtsorde kennen elk hun eigen rechtsbronnen.
De Nederlandse rechtsorde erkent bovenal de wet en contracten als
rechtscheppend. De internationale rechtsorde erkend vier rechtsbronnen:
Gewoonterecht
Verdragen
Besluiten van internationale organisaties
Algemene rechtsbeginselen
Het internationale element onderscheidt internationaal recht van nationaal recht:
De dualistische leer stelt dat de internationale en nationale rechtsordes geheel
gescheiden zijn. Internationaal recht staat niet boven de staat maar is ‘extern’
recht van de staat, een juridisch instrument waarmee de staat zijn macht kan
verwerkelijken.
, - De dualistische leer beschermt de nationale rechtsorde tegen
internationaal recht
De monistische leer stelt dat nationaal en internationaal recht één rechtsorde
vormen, waarbij internationaal recht direct doorwerkt in de nationale rechtsorde
zonder dat omzetting nodig is.
Er bestaat een formele scheiding tussen internationaal en nationaal recht. Het
uitgangspunt hierbij is dat in beginsel een regel van nationaal recht geen
juridische betekenis heeft in de internationale rechtsorde.
Bij de formele scheiding moeten echter drie kanttekeningen worden geplaatst:
1. Modern internationaal echt heeft betrekking op de rechtspositie van
natuurlijke personen vooral in de vorm van mensenrechten.
2. Internationaal recht heeft steeds meer betrekking op onderwerpen die ook
door nationaal recht worden gereguleerd.
3. Steeds meer staten hebben hun nationale rechtsorde opengesteld voor de
toepassing van het internationaal recht (ook Nederland)
Het publieke element onderscheidt internationaal publiekrecht van internationaal
privaatrecht, dit ligt besloten in twee kenmerken:
1. Internationaal publiekrecht legitimeert en reguleert de uitoefening van
publiek gezag in de internationale gemeenschap.
2. Internationaal publiekrecht beschermt publieke belangen zoals veiligheid,
welzijn, bescherming van natuur en milieu etc.
Internationaal publiekrecht wordt onderscheiden van privaatrecht. Het
privaatrecht beheerst privaatrechtelijke rechtsbetrekkingen met een
grensoverschrijdend karakter.
- Met grensoverschrijdend karakter wordt bedoeld dat een juridische situatie
of rechtsbetrekking elementen bevat die betrekking hebben op meerdere
landen
Het juridische element onderscheidt internationaal publiekrechtelijke normen van
andere normen. Internationaal publiekrecht draait om juridisch bindende regels
tussen staten en internationale organisaties, in tegenstelling tot morele of
religieuze normen, die vaak geen formele rechtskracht hebben.
Het onderscheid tussen juridische regels en politieke/morele regels kan worden
bepaald aan de hand van twee criteria:
1. De bron van de regel: alleen regels die uit eerdergenoemde vier bronnen
voortvloeien behoren tot het internationaal publiekrecht.
2. Juridische rechtsregels zijn onderdeel van een systeem dat schending van
een norm verbindt met een sanctie.
Toch heeft de politiek veel invloed op het internationaal recht.
1.4: organisatie:
De organisatie van de internationale rechtsorde verschilt fundamenteel van de
nationale rechtsorde. De nationale rechtsorde is gecentraliseerd, het gezag wordt
,uitgeoefend door de overheid en alle rechtssubjecten zijn onderworpen aan het
gezag van de staat.
In de internationale rechtsorde is gemeenschappelijk gezag zwak. Publiek gezag
mag niet uitgeoefend worden door instituties maar vooral door de staten zelf.
In lijn met het decentrale karakter van de internationale rechtsorde beschermt
internationaal recht de soevereiniteit van staten binnen hun grondgebied en
daarmee ook het vreedzaam naast elkaar bestaan van onafhankelijke staten
recht van co-existentie.
- De soevereiniteit van staten betekent dat een staat de hoogste macht
heeft binnen zijn eigen grondgebied en onafhankelijk is van externe
inmenging.
Gedreven door gemeenschappelijke belangen heeft zich naast het recht van co-
existentie ook een recht van samenwerking ontwikkeld, deze gaat verder dan
afbakening van soevereiniteit.
De staat gaat steeds meer op in een constellatie van kleinere en heterogene
eenheden. Het gevolg hiervan is dat publiek gezag in de internationale
rechtsorde wordt uitgeoefend door elkaar aanvullende maar soms ook met elkaar
concurrerende organisatievormen op verschillende niveaus: mondiaal, regionaal,
nationaal en sub nationaal.
1.5: onderdelen:
Het internationaal publiekrecht kent een algemeen deel en bijzondere delen.
Het algemene deel bestaat uit overkoepelende beginselen die op alle gebieden
van internationaal publiekrecht van toepassing zijn (bv. mensenrechten). Het
algemene deel bevat vooral formele beginselen die bijvoorbeeld bepalen hoe
rechtsregels tot stand komen.
Daarnaast zijn er bijzondere delen waarover staten binnen het algemene kader
specifieke afspraken hebben gemaakt. Voorbeelden: internationaal strafrecht,
belastingrecht, milieurecht.
Het recht van de EU is van oorsprong onderdeel van het internationaal
publiekrecht. De Europese rechtsorde wordt ook wel aangeduid als
supranationale rechtsorde omdat het recht van de EU boven het nationale
recht van de lidstaten staat.
2.1: inleiding:
De term rechtssubjecten duidt op de status die het mogelijk maakt dat
personen deelnemen aan het rechtsverkeer. De internationale rechtsorde kent
verschillende rechtssubjecten: staten, internationale organisaties, facto-regimes
en individuen.
2.2: het begrip rechtssubject:
Een persoon die naar internationaal rechtsubjectiviteit bezit kan:
Internationale rechtshandelingen verrichten (bv. sluiten van verdragen)
, Internationale rechten bezitten
Rechten op internationaal niveau afdwingen (bv. procedure)
Internationale verplichtingen hebben
Op internationaal niveau aansprakelijk worden gesteld voor schending van
verplichtingen
Niet alle rechtssubjecten kunnen op gelijke wijze aan het rechtsverkeer
deelnemen. Hun bevoegdheden, rechten en plichten lopen uiteen, er is
onderscheid tussen twee personen:
- Persoon met volledige rechtssubjectiviteit bezit bekwaamheid om op elk
van de manieren aan het rechtsverkeer deel te nemen
- Persoon met beperkte rechtssubjectiviteit heeft een aantal van deze
bekwaamheden
Alleen aan de staat komt volledige rechtssubjectiviteit toe.
2.3: criteria voor rechtssubjectiviteit:
De internationale rechtsorde bepaalt zelf wie haar rechtssubjecten zijn. Dat een
gemeente een rechtspersoon is in Nederlands recht leidt niet tot de status van
internationaal rechtssubject.
Internationaal recht bevat geen geschreven bepalingen die vaststellen wie
rechtssubjectiviteit bezit (in Nederland wel, art. 2:1 BW), alleen de praktijk kan
afleiden wie een rechtssubject is.
Als vuistregel kan worden aangenomen dat personen rechtssubjectiviteit bezitten
als zij internationale bevoegdheden, rechten of plichten bezitten circulair
karakter.
Het effectiviteitsbeginsel bepaalt dat een entiteit rechtssubject is op basis van
feitelijk gezag en effectieve uitoefening van rechten en plichten, zoals bij staten
die daadwerkelijk hun bevolking en grondgebied besturen.
- Of een staat, organisatie of persoon voldoet aan de criteria is lastig vast te
stellen. Daarom is het belangrijk wat andere staten vinden.
2.4: staten:
Staten zijn de belangrijkste subjecten in het internationaal publiekrecht. Het
idee dat staten "internationaal recht hebben gecreëerd" komt voort uit het feit
dat staten als soevereine entiteiten de primaire bron zijn van internationale
afspraken, verdragen en normen.
Het belangrijkste kenmerk van staten is dat zij, onafhankelijk van andere staten,
publiek gezag uitoefenen over een grondgebied en de daar levende bevolking.
De staat is volledig rechtssubject omdat deze rechten en plichten kan maken en
terugnemen.
1.1: inleiding:
Internationaal recht (= internationaal publiekrecht) speelt een belangrijke rol
bij het vormgeven van internationale samenwerking en het realiseren van
gemeenschappelijke belangen.
1.2: geschiedenis:
Het internationaal publiekrecht had ten tijde van de opkomst van soevereine
staten vooral als functie de bevordering van het vreedzaam samenleven van
staten.
De Vrede van Westfalen (1648) legde de basis voor het internationaal
publiekrecht door de territoriale integriteit van staten te bevestigen. Dit
betekende dat staten als onafhankelijke entiteiten werden erkend, wat de basis
vormde voor het moderne statensysteem.
1.3: omschrijving:
Internationaal publiekrecht regelt de uitoefening van publiek gezag in de
internationale gemeenschap. Het kent bevoegdheden toe aan entiteiten die
publiek gezag uitoefenen.
De term ‘volkenrecht’ werd in romeinse tijd gebruikt om het recht aan te
duiden dat tussen staten gold. Echter sluit de term internationaal publiekrecht
beter aan bij de veelzijdigheid van internationale rechtsbetrekkingen en heeft
daarom de voorkeur.
De term internationaal recht is breder dan internationaal publiekrecht.
Internationaal recht omvat zowel publiekrecht als privaatrecht, echter wordt het
vaak als synoniem gebruikt.
De nationale en internationale rechtsorde kennen elk hun eigen rechtsbronnen.
De Nederlandse rechtsorde erkent bovenal de wet en contracten als
rechtscheppend. De internationale rechtsorde erkend vier rechtsbronnen:
Gewoonterecht
Verdragen
Besluiten van internationale organisaties
Algemene rechtsbeginselen
Het internationale element onderscheidt internationaal recht van nationaal recht:
De dualistische leer stelt dat de internationale en nationale rechtsordes geheel
gescheiden zijn. Internationaal recht staat niet boven de staat maar is ‘extern’
recht van de staat, een juridisch instrument waarmee de staat zijn macht kan
verwerkelijken.
, - De dualistische leer beschermt de nationale rechtsorde tegen
internationaal recht
De monistische leer stelt dat nationaal en internationaal recht één rechtsorde
vormen, waarbij internationaal recht direct doorwerkt in de nationale rechtsorde
zonder dat omzetting nodig is.
Er bestaat een formele scheiding tussen internationaal en nationaal recht. Het
uitgangspunt hierbij is dat in beginsel een regel van nationaal recht geen
juridische betekenis heeft in de internationale rechtsorde.
Bij de formele scheiding moeten echter drie kanttekeningen worden geplaatst:
1. Modern internationaal echt heeft betrekking op de rechtspositie van
natuurlijke personen vooral in de vorm van mensenrechten.
2. Internationaal recht heeft steeds meer betrekking op onderwerpen die ook
door nationaal recht worden gereguleerd.
3. Steeds meer staten hebben hun nationale rechtsorde opengesteld voor de
toepassing van het internationaal recht (ook Nederland)
Het publieke element onderscheidt internationaal publiekrecht van internationaal
privaatrecht, dit ligt besloten in twee kenmerken:
1. Internationaal publiekrecht legitimeert en reguleert de uitoefening van
publiek gezag in de internationale gemeenschap.
2. Internationaal publiekrecht beschermt publieke belangen zoals veiligheid,
welzijn, bescherming van natuur en milieu etc.
Internationaal publiekrecht wordt onderscheiden van privaatrecht. Het
privaatrecht beheerst privaatrechtelijke rechtsbetrekkingen met een
grensoverschrijdend karakter.
- Met grensoverschrijdend karakter wordt bedoeld dat een juridische situatie
of rechtsbetrekking elementen bevat die betrekking hebben op meerdere
landen
Het juridische element onderscheidt internationaal publiekrechtelijke normen van
andere normen. Internationaal publiekrecht draait om juridisch bindende regels
tussen staten en internationale organisaties, in tegenstelling tot morele of
religieuze normen, die vaak geen formele rechtskracht hebben.
Het onderscheid tussen juridische regels en politieke/morele regels kan worden
bepaald aan de hand van twee criteria:
1. De bron van de regel: alleen regels die uit eerdergenoemde vier bronnen
voortvloeien behoren tot het internationaal publiekrecht.
2. Juridische rechtsregels zijn onderdeel van een systeem dat schending van
een norm verbindt met een sanctie.
Toch heeft de politiek veel invloed op het internationaal recht.
1.4: organisatie:
De organisatie van de internationale rechtsorde verschilt fundamenteel van de
nationale rechtsorde. De nationale rechtsorde is gecentraliseerd, het gezag wordt
,uitgeoefend door de overheid en alle rechtssubjecten zijn onderworpen aan het
gezag van de staat.
In de internationale rechtsorde is gemeenschappelijk gezag zwak. Publiek gezag
mag niet uitgeoefend worden door instituties maar vooral door de staten zelf.
In lijn met het decentrale karakter van de internationale rechtsorde beschermt
internationaal recht de soevereiniteit van staten binnen hun grondgebied en
daarmee ook het vreedzaam naast elkaar bestaan van onafhankelijke staten
recht van co-existentie.
- De soevereiniteit van staten betekent dat een staat de hoogste macht
heeft binnen zijn eigen grondgebied en onafhankelijk is van externe
inmenging.
Gedreven door gemeenschappelijke belangen heeft zich naast het recht van co-
existentie ook een recht van samenwerking ontwikkeld, deze gaat verder dan
afbakening van soevereiniteit.
De staat gaat steeds meer op in een constellatie van kleinere en heterogene
eenheden. Het gevolg hiervan is dat publiek gezag in de internationale
rechtsorde wordt uitgeoefend door elkaar aanvullende maar soms ook met elkaar
concurrerende organisatievormen op verschillende niveaus: mondiaal, regionaal,
nationaal en sub nationaal.
1.5: onderdelen:
Het internationaal publiekrecht kent een algemeen deel en bijzondere delen.
Het algemene deel bestaat uit overkoepelende beginselen die op alle gebieden
van internationaal publiekrecht van toepassing zijn (bv. mensenrechten). Het
algemene deel bevat vooral formele beginselen die bijvoorbeeld bepalen hoe
rechtsregels tot stand komen.
Daarnaast zijn er bijzondere delen waarover staten binnen het algemene kader
specifieke afspraken hebben gemaakt. Voorbeelden: internationaal strafrecht,
belastingrecht, milieurecht.
Het recht van de EU is van oorsprong onderdeel van het internationaal
publiekrecht. De Europese rechtsorde wordt ook wel aangeduid als
supranationale rechtsorde omdat het recht van de EU boven het nationale
recht van de lidstaten staat.
2.1: inleiding:
De term rechtssubjecten duidt op de status die het mogelijk maakt dat
personen deelnemen aan het rechtsverkeer. De internationale rechtsorde kent
verschillende rechtssubjecten: staten, internationale organisaties, facto-regimes
en individuen.
2.2: het begrip rechtssubject:
Een persoon die naar internationaal rechtsubjectiviteit bezit kan:
Internationale rechtshandelingen verrichten (bv. sluiten van verdragen)
, Internationale rechten bezitten
Rechten op internationaal niveau afdwingen (bv. procedure)
Internationale verplichtingen hebben
Op internationaal niveau aansprakelijk worden gesteld voor schending van
verplichtingen
Niet alle rechtssubjecten kunnen op gelijke wijze aan het rechtsverkeer
deelnemen. Hun bevoegdheden, rechten en plichten lopen uiteen, er is
onderscheid tussen twee personen:
- Persoon met volledige rechtssubjectiviteit bezit bekwaamheid om op elk
van de manieren aan het rechtsverkeer deel te nemen
- Persoon met beperkte rechtssubjectiviteit heeft een aantal van deze
bekwaamheden
Alleen aan de staat komt volledige rechtssubjectiviteit toe.
2.3: criteria voor rechtssubjectiviteit:
De internationale rechtsorde bepaalt zelf wie haar rechtssubjecten zijn. Dat een
gemeente een rechtspersoon is in Nederlands recht leidt niet tot de status van
internationaal rechtssubject.
Internationaal recht bevat geen geschreven bepalingen die vaststellen wie
rechtssubjectiviteit bezit (in Nederland wel, art. 2:1 BW), alleen de praktijk kan
afleiden wie een rechtssubject is.
Als vuistregel kan worden aangenomen dat personen rechtssubjectiviteit bezitten
als zij internationale bevoegdheden, rechten of plichten bezitten circulair
karakter.
Het effectiviteitsbeginsel bepaalt dat een entiteit rechtssubject is op basis van
feitelijk gezag en effectieve uitoefening van rechten en plichten, zoals bij staten
die daadwerkelijk hun bevolking en grondgebied besturen.
- Of een staat, organisatie of persoon voldoet aan de criteria is lastig vast te
stellen. Daarom is het belangrijk wat andere staten vinden.
2.4: staten:
Staten zijn de belangrijkste subjecten in het internationaal publiekrecht. Het
idee dat staten "internationaal recht hebben gecreëerd" komt voort uit het feit
dat staten als soevereine entiteiten de primaire bron zijn van internationale
afspraken, verdragen en normen.
Het belangrijkste kenmerk van staten is dat zij, onafhankelijk van andere staten,
publiek gezag uitoefenen over een grondgebied en de daar levende bevolking.
De staat is volledig rechtssubject omdat deze rechten en plichten kan maken en
terugnemen.
