Traumatologie
Les 1: basisbegrippen:
Traumatologie: de studie van wonden en verwondingen, veroorzaakt door ongevallen of geweld, en de
diagnose en (chirurgische) behandeling hiervan.
- Trauma = letsel of wond
Mensen met een zwaar letsel:
- Juiste letsels moeten bij juiste behandelde arts terecht komen.
- BELANGRIJK: één arts neemt coördinerende rol
o Zal meeste letsel behandelen maar ook kennis van andere letsels heeft
Trauma = ziekte niet elk (ongeval) letsel moet apart van elkaar gezien worden
Invloed op:
- Systemisch functioneren immuunsysteem
- Belangrijkste doodsoorzaak bij jonge mensen
- Verlies aan functionele arbeidsmogelijkheden
- Organisatie traumazorg sterk verbetert
Traumachirurg is een arts die hier gespecialiseerd in is, een specialist die de patiënt in zijn geheel
behandelt. (complex trauma vereist specialisatie)
Basisbegrippen:
,2 soorten trauma’s:
Laag- energetische trauma’s
- Vooral bij ouderen zwakker bot vaak door osteoporose
o Bij banaal trauma, kans groter op ernstig fractuur
Hoog – energetische trauma’s
- Vooral bij jongeren sterkere botten
o Meer energie nodig om trauma op te lopen
Belangrijk om na te gaan hoe trauma ontstaan is weten hoeveel energie nodig was
Wondheling:
In alle soorten en maten van schaafwonden tot uitgebreide wonden met wekenverlies en
contaminatie van de huid
- Wonde = een verstoring van de continuïteit van weefsel, door externe factoren veroorzaakt
waarbij al of niet weefsel verloren is gegaan.
Externe factoren:
- Stomp (vallen op grasmat) of scherp geweld
- Chemisch
- Thermisch
- Elektrisch
- Toxisch
- Radiatieagens
Foto uitleg
Primaire wond:
Scherpe wondranden die perfect aan elkaar
gehecht worden
= minimaal litteken
Secundaire wondgenezing:
Wond wordt opengelaten en door contractie
en reëpithalisatie uit zichzelf geneest
Fase van de wondheling:
- Hemostasefase
- Inflammatiefase
- Proliferatiefase
, - Remodelleringsfase
Gaan in elkaar over en zorgen er samen voor dat de wonde goed kan genezen.
Factoren die de wondheling kunnen beïnvloeden:
- Oorzaak: de mate van weefselbeschadiging is direct gerelateerd aan de overgedragen energie
o Arm door vrachtwagen overreden veel meer schade aan onderliggend weefsel dan
wanneer je tijdens scheren met mesje uitschuift
- Contaminatie: de mate van contaminatie bepaalt het infectierisico
o Een geïnfecteerde wonde gaat niet genezen.
o Wonde zo snel mogelijk reinigen met water
- Tijd: in vrijwel alle wonden zijn er de eerste uren bacteriën aanwezig, maar het aantal is
onvoldoende om de heling negatief te beïnvloeden.
o Na bepaalde tijd neemt dit aantal zo toe dat het risico op infectie groot wordt.
Biologisch (individu – gebonden) factoren:
Lokale negatieve factoren:
- Infectie waarbij lichaam aanwezige bacteriën niet te baas kan
- Ischemie tekort aan bloeddoorstroming
- Tumoren Als de wonde niet geneest maar alle andere factoren zijn normaal
Systemische negatieve factoren:
- Malnutritie = ondervoeding
- Roken
- Ouderdom
- Vitamine A- of C- deficiëntie
- Diabetes
- Geelzucht
- Nierfalen
- Corticosteroïden immuunonderdrukkende medicatie zoals cortizone
fractuurheling:
belangrijk om bij beenderige of ligamentaire letsels mee te nemen dat weefsel en weke delen die bot
bedekken belangrijk zijn bij wondgenezing en een samenwerking is van beide.
- Gebroken bot is niet zuiver gebroken bot maar ook weke delenschade ofwel beperkte schade
ofwel met weke delenverlies
Fractuur = een verstoring van de normale samenhang (continuïteit) van het botweefsel, als gevolg van
een direct of indirect trauma, dat meestal gepaard gaat met letsel van de weke delen.
, Weke delen super belangrijk voor optimale fractuurheling!!
Vb. boom met de wortels huid is buitenkant, wordt als banaal orgaan gezien maar cruciaal voor heling
van onderliggende wortels
Verschillende ontstaansmechanisme van een fractuur:
- Traumatisch:
o Direct
o Indirect armworstelen
o Eigen spierkracht
- Pathologisch:
o uitzaaiing van tumor naar bot belastbaarheid van bot minder groot
o Uit normale belasting kan dan fractuur ontstaan
- Stress:
o Wanneer belasting niet aangepast is aan de belastbaarheid
o Ongetraind een marathon lopen 3-4u voet ongetraind belasten
Kans groot op microfractuur
-Bot = enige weefsel instaat om zonder litteken te genezen dankzij vermogen tot remodellering
-Leverweefsel kan ook genezen zonder litteken.
Voorwaarde om goed te genezen:
- Voldoende vascularisatie van de botfragmenten met aanwezigheid van cellen die nieuw
botweefsel kunnen vormen.
o Geen bloedvoorziening geen genezing
- Mechanische rust (stabiliteit) op de plaats van het fractuurgebied
o 2 fragmenten sterk bewegen t.o.v. elkaar = moeilijk om te genezen
Contact tussen de fractuurdelen is dus geen absolute voorwaarde
Bot is een levend weefsel dat zich continu omvormt, om zich optimaal aan belasting aan te passen (wet
van Wolf)
- Bv: iemand die geen belasting uitvoert bot zal geen modelering uitvoeren en bot wordt
zwakker sedentair leven leiden plots marathon lopen zal voor fracturen zorgen.
- Bv: iemand die veel sport verhoogt continu belastbaarheid op bot sterker bot ontwikkelen.
Les 1: basisbegrippen:
Traumatologie: de studie van wonden en verwondingen, veroorzaakt door ongevallen of geweld, en de
diagnose en (chirurgische) behandeling hiervan.
- Trauma = letsel of wond
Mensen met een zwaar letsel:
- Juiste letsels moeten bij juiste behandelde arts terecht komen.
- BELANGRIJK: één arts neemt coördinerende rol
o Zal meeste letsel behandelen maar ook kennis van andere letsels heeft
Trauma = ziekte niet elk (ongeval) letsel moet apart van elkaar gezien worden
Invloed op:
- Systemisch functioneren immuunsysteem
- Belangrijkste doodsoorzaak bij jonge mensen
- Verlies aan functionele arbeidsmogelijkheden
- Organisatie traumazorg sterk verbetert
Traumachirurg is een arts die hier gespecialiseerd in is, een specialist die de patiënt in zijn geheel
behandelt. (complex trauma vereist specialisatie)
Basisbegrippen:
,2 soorten trauma’s:
Laag- energetische trauma’s
- Vooral bij ouderen zwakker bot vaak door osteoporose
o Bij banaal trauma, kans groter op ernstig fractuur
Hoog – energetische trauma’s
- Vooral bij jongeren sterkere botten
o Meer energie nodig om trauma op te lopen
Belangrijk om na te gaan hoe trauma ontstaan is weten hoeveel energie nodig was
Wondheling:
In alle soorten en maten van schaafwonden tot uitgebreide wonden met wekenverlies en
contaminatie van de huid
- Wonde = een verstoring van de continuïteit van weefsel, door externe factoren veroorzaakt
waarbij al of niet weefsel verloren is gegaan.
Externe factoren:
- Stomp (vallen op grasmat) of scherp geweld
- Chemisch
- Thermisch
- Elektrisch
- Toxisch
- Radiatieagens
Foto uitleg
Primaire wond:
Scherpe wondranden die perfect aan elkaar
gehecht worden
= minimaal litteken
Secundaire wondgenezing:
Wond wordt opengelaten en door contractie
en reëpithalisatie uit zichzelf geneest
Fase van de wondheling:
- Hemostasefase
- Inflammatiefase
- Proliferatiefase
, - Remodelleringsfase
Gaan in elkaar over en zorgen er samen voor dat de wonde goed kan genezen.
Factoren die de wondheling kunnen beïnvloeden:
- Oorzaak: de mate van weefselbeschadiging is direct gerelateerd aan de overgedragen energie
o Arm door vrachtwagen overreden veel meer schade aan onderliggend weefsel dan
wanneer je tijdens scheren met mesje uitschuift
- Contaminatie: de mate van contaminatie bepaalt het infectierisico
o Een geïnfecteerde wonde gaat niet genezen.
o Wonde zo snel mogelijk reinigen met water
- Tijd: in vrijwel alle wonden zijn er de eerste uren bacteriën aanwezig, maar het aantal is
onvoldoende om de heling negatief te beïnvloeden.
o Na bepaalde tijd neemt dit aantal zo toe dat het risico op infectie groot wordt.
Biologisch (individu – gebonden) factoren:
Lokale negatieve factoren:
- Infectie waarbij lichaam aanwezige bacteriën niet te baas kan
- Ischemie tekort aan bloeddoorstroming
- Tumoren Als de wonde niet geneest maar alle andere factoren zijn normaal
Systemische negatieve factoren:
- Malnutritie = ondervoeding
- Roken
- Ouderdom
- Vitamine A- of C- deficiëntie
- Diabetes
- Geelzucht
- Nierfalen
- Corticosteroïden immuunonderdrukkende medicatie zoals cortizone
fractuurheling:
belangrijk om bij beenderige of ligamentaire letsels mee te nemen dat weefsel en weke delen die bot
bedekken belangrijk zijn bij wondgenezing en een samenwerking is van beide.
- Gebroken bot is niet zuiver gebroken bot maar ook weke delenschade ofwel beperkte schade
ofwel met weke delenverlies
Fractuur = een verstoring van de normale samenhang (continuïteit) van het botweefsel, als gevolg van
een direct of indirect trauma, dat meestal gepaard gaat met letsel van de weke delen.
, Weke delen super belangrijk voor optimale fractuurheling!!
Vb. boom met de wortels huid is buitenkant, wordt als banaal orgaan gezien maar cruciaal voor heling
van onderliggende wortels
Verschillende ontstaansmechanisme van een fractuur:
- Traumatisch:
o Direct
o Indirect armworstelen
o Eigen spierkracht
- Pathologisch:
o uitzaaiing van tumor naar bot belastbaarheid van bot minder groot
o Uit normale belasting kan dan fractuur ontstaan
- Stress:
o Wanneer belasting niet aangepast is aan de belastbaarheid
o Ongetraind een marathon lopen 3-4u voet ongetraind belasten
Kans groot op microfractuur
-Bot = enige weefsel instaat om zonder litteken te genezen dankzij vermogen tot remodellering
-Leverweefsel kan ook genezen zonder litteken.
Voorwaarde om goed te genezen:
- Voldoende vascularisatie van de botfragmenten met aanwezigheid van cellen die nieuw
botweefsel kunnen vormen.
o Geen bloedvoorziening geen genezing
- Mechanische rust (stabiliteit) op de plaats van het fractuurgebied
o 2 fragmenten sterk bewegen t.o.v. elkaar = moeilijk om te genezen
Contact tussen de fractuurdelen is dus geen absolute voorwaarde
Bot is een levend weefsel dat zich continu omvormt, om zich optimaal aan belasting aan te passen (wet
van Wolf)
- Bv: iemand die geen belasting uitvoert bot zal geen modelering uitvoeren en bot wordt
zwakker sedentair leven leiden plots marathon lopen zal voor fracturen zorgen.
- Bv: iemand die veel sport verhoogt continu belastbaarheid op bot sterker bot ontwikkelen.
