ZHB-1
topografische en functionele indeling
- topografische indeling
1. CZS
● hersenen (encephalon)
● ruggenmerg (myelum)
2. PZS
● hersenzenuwen- en kernen (12 nervi craniales)
● ruggenmergzenuwen en neuronen (31 nervi spinales)
● sensibele en autonome ganglia
- functionele indeling
* somatomotorisch → aansturing willekeurige spieren/skeletspieren
* visceromotorisch → autonome aansturing van gladde spieren, klieren en de hartspier
Hersenvliezen (meningen)
1. dura mater
, - hard, buitenste vlies
- bestaan uit 2 bladen die met elkaar vergroeid zijn: endostale (oppervlakkig, tegen
schedel) en meningeale blad (tegen hersenvlies, vergroeid met endostale blad)
→ endostale splitst en meningeale blad gaat de diepte in
- intraduraal (ruimte tussen de bladen)-> hier komen de aders doorheen (veneuze
sinussen)
→ veneuze sinussen draineren de ankervenen (tussen dura en arachnoïdale)
→ ankervenen verzamelen veneus bloed
- bloedvoorziening dura mater: a. meningea media → kmt binnen ter plaatse van de slaap
(hier komen verschillende schedelbotten samen)
wat als een ruptuur in deze arterie ontstaat bij een trauma?
= bloeding → bloed ophopen tussen de dura en de schedel (epiduraal) → hersenen verdrukt in de
richting van het achterhoofdsgat, richting ruggenmerg → hersenstam in verdrukking
(ademhalingscentra) → patiënt in coma
2. arachnoidea mater
→ trabekels; klein stukje weefsel in de vorm van een balk
→ ruimte onder het vlies, tussen de arachnoidea en de pia mater: subarachnoïdale
ruimte: hier bevindt zich liquor (hersenvocht) en oppervlakkige bloedvaten
→ liquor afgevoerd via granulaties (champignon achtige structuren) en monden uit in de
veneuze sinus
- subdurale bloeding als een van de ankervenen barst
- liquor dient als schokdemper → bescherming hersenen en ruggenmerg
3. pia mater
Durale schotten
● durale schotten; falx cerebri, falx cerebelli en tentorium cerebelli
● veneuze sinussen
Bloedvoorziening - veneus
● oppervlakkige en diepe system
→ diepe systeem mondt uit in v. cerebri magna (galenus) → sinus rectus
, → beide systemen draineren op intradurale veneuze sinussen → monden uit in de v. jugularis
interna (ook bloed van de sinus cavernosus)
● intra-extracraniële anastomosen → de delen van het aangezicht dat gedraineerd wordt door
de sinus cavernosus wordt de triangle of death genoemd, omdat geïnfecteerd bloed vanaf het
gezicht bij de hersenen kan komen en een ontsteking in de hersenen kan veroorzaken
- extracraniële venen uit neusrug gebied en orbita
bloedvoorziening - arterieel
● voorste en achterste arterieel systeem
- voorste: aa. carotis interna (2)
- achterste: aa. vertebrales (2) → voordat ze de hersenen ingaan: a. basilaris
→ de 2 slagaders en 2 systemen worden verbonden via communicerende takken: de Cirkel van Willis
→ verbinden van de a. cerebri posterior en a. carotis interna (a. communicans posterior) , en
tussen beide a. cerebri anterior (a. communicans anterior)
● Cirkel van Willis: communicatie tussen voorste en achterste systeem, bescherming bij
verstopping
→ uit cirkel van Willis 6 hoofdstammen (vetgedrukt):
- 3 corticale takken
1. a. cerebri anterior: vasculariseert de middenzijde+voorzijde vd hersenen
(hanenkam)
2. a. cerebri media: vascularisatie de zijkanten van de cortex (grootste
verzorgingsgebied)
3. a. cerebri posterior: vascularisatie de achterzijde en de onderzijde vd
hersenen
→ perforerende takken/rami perforantes: zorgen voor bloedvoorziening van het
centrale deel van de hersenen
→ oppervlakkige takken (rami corticales)/corticale takken: vasculariseren de
buitenkant van de hersenen (de cortex)
Extracereale bloedingen
1. subduraal (dura nog wel tegen schedel aan, bloeding tussen dura en arachnoidea)
● ruptuur van ankervenen
2. epiduraal (arteriële bloeding, ontstaat vaak door trauma, a. meningea media)
● dura mater sterk vergroeid met bot wat er boven ligt → neemt veel ruimte in →
hersenen indrukken
3. subarachnoidaal (scheuring van de ankervenen)
, BHB
= gebieden waar endotheelcellen NIET middels ‘tight junctions' verbonden zijn: vrije uitwisseling van
moleculen tussen bloed en hersenen
● beperkte doorlaatbaarheid van capillairen in de hersenen en ruggenmerg
ruggenmergvliezen
● dura mater= eenlagig vlies en epidurale ruimte met losmazig weefsel en een veneuze plexus
(IVVP)
● arachnoidea mater
● pia mater= ligamentum denticulatum (verbinding dura)
Ascensus medullae= ruggenmerg is korter bij volwassen dan wervelkanaal
● ruggenmerg stopt houdt ongeveer op L1
● dura zak met arachnoid: uitlopers met zenuwen
● liquorpunctie op L3/L4
Hersenventrikels
● ventrikels zijn onderling verbonden holtes gevuld met hersenvocht (liquor)
● twee laterale, derde en vierde ventrikel
Liquor cerebrospinalis
liquorproductie
● aangemaakt in de laterale, derde en vierde ventrikel
Liquorcirculatie
1. laterale ventrikels → naar foramen interventriculare/ van Monro → derde ventrikel →
aqueductus cerebri (sylvius) → vierde ventrikel → foramen van Lushka (2x lateraal) OF
foramina van magendie (1x mediaan) → subarachnoïdale ruimte rondom de hersenen en
ruggenmerg → granulaties arachnoidea → veneuze sinus
Hydrocephalus
topografische en functionele indeling
- topografische indeling
1. CZS
● hersenen (encephalon)
● ruggenmerg (myelum)
2. PZS
● hersenzenuwen- en kernen (12 nervi craniales)
● ruggenmergzenuwen en neuronen (31 nervi spinales)
● sensibele en autonome ganglia
- functionele indeling
* somatomotorisch → aansturing willekeurige spieren/skeletspieren
* visceromotorisch → autonome aansturing van gladde spieren, klieren en de hartspier
Hersenvliezen (meningen)
1. dura mater
, - hard, buitenste vlies
- bestaan uit 2 bladen die met elkaar vergroeid zijn: endostale (oppervlakkig, tegen
schedel) en meningeale blad (tegen hersenvlies, vergroeid met endostale blad)
→ endostale splitst en meningeale blad gaat de diepte in
- intraduraal (ruimte tussen de bladen)-> hier komen de aders doorheen (veneuze
sinussen)
→ veneuze sinussen draineren de ankervenen (tussen dura en arachnoïdale)
→ ankervenen verzamelen veneus bloed
- bloedvoorziening dura mater: a. meningea media → kmt binnen ter plaatse van de slaap
(hier komen verschillende schedelbotten samen)
wat als een ruptuur in deze arterie ontstaat bij een trauma?
= bloeding → bloed ophopen tussen de dura en de schedel (epiduraal) → hersenen verdrukt in de
richting van het achterhoofdsgat, richting ruggenmerg → hersenstam in verdrukking
(ademhalingscentra) → patiënt in coma
2. arachnoidea mater
→ trabekels; klein stukje weefsel in de vorm van een balk
→ ruimte onder het vlies, tussen de arachnoidea en de pia mater: subarachnoïdale
ruimte: hier bevindt zich liquor (hersenvocht) en oppervlakkige bloedvaten
→ liquor afgevoerd via granulaties (champignon achtige structuren) en monden uit in de
veneuze sinus
- subdurale bloeding als een van de ankervenen barst
- liquor dient als schokdemper → bescherming hersenen en ruggenmerg
3. pia mater
Durale schotten
● durale schotten; falx cerebri, falx cerebelli en tentorium cerebelli
● veneuze sinussen
Bloedvoorziening - veneus
● oppervlakkige en diepe system
→ diepe systeem mondt uit in v. cerebri magna (galenus) → sinus rectus
, → beide systemen draineren op intradurale veneuze sinussen → monden uit in de v. jugularis
interna (ook bloed van de sinus cavernosus)
● intra-extracraniële anastomosen → de delen van het aangezicht dat gedraineerd wordt door
de sinus cavernosus wordt de triangle of death genoemd, omdat geïnfecteerd bloed vanaf het
gezicht bij de hersenen kan komen en een ontsteking in de hersenen kan veroorzaken
- extracraniële venen uit neusrug gebied en orbita
bloedvoorziening - arterieel
● voorste en achterste arterieel systeem
- voorste: aa. carotis interna (2)
- achterste: aa. vertebrales (2) → voordat ze de hersenen ingaan: a. basilaris
→ de 2 slagaders en 2 systemen worden verbonden via communicerende takken: de Cirkel van Willis
→ verbinden van de a. cerebri posterior en a. carotis interna (a. communicans posterior) , en
tussen beide a. cerebri anterior (a. communicans anterior)
● Cirkel van Willis: communicatie tussen voorste en achterste systeem, bescherming bij
verstopping
→ uit cirkel van Willis 6 hoofdstammen (vetgedrukt):
- 3 corticale takken
1. a. cerebri anterior: vasculariseert de middenzijde+voorzijde vd hersenen
(hanenkam)
2. a. cerebri media: vascularisatie de zijkanten van de cortex (grootste
verzorgingsgebied)
3. a. cerebri posterior: vascularisatie de achterzijde en de onderzijde vd
hersenen
→ perforerende takken/rami perforantes: zorgen voor bloedvoorziening van het
centrale deel van de hersenen
→ oppervlakkige takken (rami corticales)/corticale takken: vasculariseren de
buitenkant van de hersenen (de cortex)
Extracereale bloedingen
1. subduraal (dura nog wel tegen schedel aan, bloeding tussen dura en arachnoidea)
● ruptuur van ankervenen
2. epiduraal (arteriële bloeding, ontstaat vaak door trauma, a. meningea media)
● dura mater sterk vergroeid met bot wat er boven ligt → neemt veel ruimte in →
hersenen indrukken
3. subarachnoidaal (scheuring van de ankervenen)
, BHB
= gebieden waar endotheelcellen NIET middels ‘tight junctions' verbonden zijn: vrije uitwisseling van
moleculen tussen bloed en hersenen
● beperkte doorlaatbaarheid van capillairen in de hersenen en ruggenmerg
ruggenmergvliezen
● dura mater= eenlagig vlies en epidurale ruimte met losmazig weefsel en een veneuze plexus
(IVVP)
● arachnoidea mater
● pia mater= ligamentum denticulatum (verbinding dura)
Ascensus medullae= ruggenmerg is korter bij volwassen dan wervelkanaal
● ruggenmerg stopt houdt ongeveer op L1
● dura zak met arachnoid: uitlopers met zenuwen
● liquorpunctie op L3/L4
Hersenventrikels
● ventrikels zijn onderling verbonden holtes gevuld met hersenvocht (liquor)
● twee laterale, derde en vierde ventrikel
Liquor cerebrospinalis
liquorproductie
● aangemaakt in de laterale, derde en vierde ventrikel
Liquorcirculatie
1. laterale ventrikels → naar foramen interventriculare/ van Monro → derde ventrikel →
aqueductus cerebri (sylvius) → vierde ventrikel → foramen van Lushka (2x lateraal) OF
foramina van magendie (1x mediaan) → subarachnoïdale ruimte rondom de hersenen en
ruggenmerg → granulaties arachnoidea → veneuze sinus
Hydrocephalus
