Safae Mahi 2019-2020
FILOSOFIE
0
,HOOFDSTUK 1: DE OORSPRONG VAN DE FILOSOFIE
INLEIDING
Oorsprong filosofie + inhoud en indeling filosofie
Filosofie komt van:
- “filein” = houden van
- “sophia” = godin van de wijsheid
Filosofie is een verhaal van mannen. Maar vanaf de 20e eeuw kregen ook vrouwen toegang tot het
onderwijs, dus er ontstonden ook vrouwelijke filosofen.
Oorsprong: 2 visies:
1. Filosofie is zo oud als de mens zelf: iedereen die diepzinnige vragen stelt is filosofisch bezig
2. Filosofie is ontstaan in een bepaalde periode en binnen een bepaalde cultuur/ regio
Deze cursus: vooral westerse filosofie
Þ Ontstaan in streek rond Egeïsche zee in 6de eeuw V.C.
Þ Ontstaan door overgang mythos naar logos
wereldbeeld gebaseerd op mythen/goden, fantastische verhalen, (in alle
Mythos
culturen en tijden, domein: antropologen)
fundering in rationele verklaring (door belang voor observatie &
Logos argumentatie => natuur uit natuur verklaard) en NIET door te verwijzen
naar Goden en andere wezens en wisselende gemoedstoestanden
Aziatische filosofie: Shiva (bewustzijn) & Shakti (het spel)
Afrikaanse filosofie: de voorouders zegenen de dochters
Mythos westerse cultuur:
–> Zondeval (= verboden appel gegeten dus verbannen): we leren wat goed en slecht is
–> Odysseus en de sirenen (= Odysseus verbannen door paard v Troje en moet obstakels overwinnen)
Nieuwe manier van denken en verklaren dan traditionele eerder mythische verklaringsmodellen)
–> Natuur atuur wordt uit de natuur verklaard
–> Groter belang van (zintuiglijke) observatie
1
,Hoe is deze sprong in ‘denken’ te verklaren?
De mensen gaven een eigen vorm aan hun goden (Ethiopiërs maken hun goden zwart met stompe
neuzen; de Thraciërs zeggen dat die van hun blauwe ogen en rood haar hadden), in werkelijkheid
hebben de mensen nooit iets over de goden geweten en zullen dat ook nooit weten
Þ Verstedelijking
Þ Dichter Xenophanes
Logos in het Oosten:
–> India: Upanishaden, Boeddha en Mahavira (2 figuren basis v jainisme en boedhisme)
–> China: Confucius en Taoïsme door Lao Tse
OMSCHRIJVING EN INDELING VAN DE FILOSOFIE
1. TUSSEN RELIGIE EN WETENSCHAP
Filosoof Crescenzo: filosofie bevindt zich tss religie & wetenschap: (overeen met myhtos -> logos)
Wetenschap
> Bestudeert op systematische wijze de ‘objectieve’ verschijnselen in de natuur
> Domein: de materiële (waarneembare) werkelijkheid
> Natuurfilosofie werd fysica, later ook andere natuurwetenschappen en sociologie/psychologie
> Ratio (rede, verstand) en empire (zintuigelijke waarneming)
Religie
> Zoekt naar iets absoluuts en biedt troost en zingeving
> Domein: zingeving, waarden en bewustzijn
> ‘Voorbij’ zintuigen en verstand
Twee belangrijke werken die visie mens en wereld veranderde:
1. Over beweging vd hemelsferen (copernicus)
2. Over de samenstelling vh menselijk lichaam (vesalius)
Francis Bacon
= aanzet ontwikkeling van wetenschappelijke methodes
= begrippen inductie en experiment -> monden uit tot natuurwetten Newton
2
, 2. DRIE GROTE VRAGEN EN DOMEINEN
Imannuel Kant (filosoof van de verlichting), stelde 3 essentiële vragen:
1. Wat kan ik weten? (ons denken)
2. Wat moet ik doen? (ons handelen)
3. Wat mag ik hopen? (onze verwachtingen)
=> Deze vragen kan je terugbrengten tot 1 vraag: Wat is de mens?
Luc Ferry (hedendaagse filosoof) benoemt dit nog kernachtiger:
1. Kennis: werkelijkheid
2. Ethiek: rechtvaardigheid
3. Wijsheid : heil/ geluk
3. HET HUIS VAN DE FILOSOFIE
Filosofie = feiten en waarden
➔ huis van filosofie = gebouw met 2 verdiepen met telkens 3 kamers
Ontologische vragen: vragen naar het ‘zijnde’
Feiten = ‘dat wat is’ => ontologie (de leer van het zijn) = wereld, bovenwereld en mens
Kosmologie - wereld Vraagt naar oorsprong kosmos, natuur, krachten binnen die natuur
Metafysica - bovenwereld ‘Boven de fysica’, stelt de vraag naar achterliggende principes
Antropologie: de mens Houdt zich bezig met wie ben ik en wat drijft mij -> aard, status, plaats
Vragen naar de ‘drie waarden’
Waarden = oervormen van Plato: het goede, het ware en het schone
Waarde 1: Waarheid
- Epistemologie of kennisleer = houdt zich bezig met vragen over waarheid en kennis
- Logica = houdt zich bezig met ‘Wat is geldig redeneren?’
- Wetenschapsfilosofie = houdt zich bezig met grondslagen vd kennis van afzonderlijke wetens.
- Taalfilosofe = behandelt ontstaan, ontwikkeling, betekenis en functie van taal
3
FILOSOFIE
0
,HOOFDSTUK 1: DE OORSPRONG VAN DE FILOSOFIE
INLEIDING
Oorsprong filosofie + inhoud en indeling filosofie
Filosofie komt van:
- “filein” = houden van
- “sophia” = godin van de wijsheid
Filosofie is een verhaal van mannen. Maar vanaf de 20e eeuw kregen ook vrouwen toegang tot het
onderwijs, dus er ontstonden ook vrouwelijke filosofen.
Oorsprong: 2 visies:
1. Filosofie is zo oud als de mens zelf: iedereen die diepzinnige vragen stelt is filosofisch bezig
2. Filosofie is ontstaan in een bepaalde periode en binnen een bepaalde cultuur/ regio
Deze cursus: vooral westerse filosofie
Þ Ontstaan in streek rond Egeïsche zee in 6de eeuw V.C.
Þ Ontstaan door overgang mythos naar logos
wereldbeeld gebaseerd op mythen/goden, fantastische verhalen, (in alle
Mythos
culturen en tijden, domein: antropologen)
fundering in rationele verklaring (door belang voor observatie &
Logos argumentatie => natuur uit natuur verklaard) en NIET door te verwijzen
naar Goden en andere wezens en wisselende gemoedstoestanden
Aziatische filosofie: Shiva (bewustzijn) & Shakti (het spel)
Afrikaanse filosofie: de voorouders zegenen de dochters
Mythos westerse cultuur:
–> Zondeval (= verboden appel gegeten dus verbannen): we leren wat goed en slecht is
–> Odysseus en de sirenen (= Odysseus verbannen door paard v Troje en moet obstakels overwinnen)
Nieuwe manier van denken en verklaren dan traditionele eerder mythische verklaringsmodellen)
–> Natuur atuur wordt uit de natuur verklaard
–> Groter belang van (zintuiglijke) observatie
1
,Hoe is deze sprong in ‘denken’ te verklaren?
De mensen gaven een eigen vorm aan hun goden (Ethiopiërs maken hun goden zwart met stompe
neuzen; de Thraciërs zeggen dat die van hun blauwe ogen en rood haar hadden), in werkelijkheid
hebben de mensen nooit iets over de goden geweten en zullen dat ook nooit weten
Þ Verstedelijking
Þ Dichter Xenophanes
Logos in het Oosten:
–> India: Upanishaden, Boeddha en Mahavira (2 figuren basis v jainisme en boedhisme)
–> China: Confucius en Taoïsme door Lao Tse
OMSCHRIJVING EN INDELING VAN DE FILOSOFIE
1. TUSSEN RELIGIE EN WETENSCHAP
Filosoof Crescenzo: filosofie bevindt zich tss religie & wetenschap: (overeen met myhtos -> logos)
Wetenschap
> Bestudeert op systematische wijze de ‘objectieve’ verschijnselen in de natuur
> Domein: de materiële (waarneembare) werkelijkheid
> Natuurfilosofie werd fysica, later ook andere natuurwetenschappen en sociologie/psychologie
> Ratio (rede, verstand) en empire (zintuigelijke waarneming)
Religie
> Zoekt naar iets absoluuts en biedt troost en zingeving
> Domein: zingeving, waarden en bewustzijn
> ‘Voorbij’ zintuigen en verstand
Twee belangrijke werken die visie mens en wereld veranderde:
1. Over beweging vd hemelsferen (copernicus)
2. Over de samenstelling vh menselijk lichaam (vesalius)
Francis Bacon
= aanzet ontwikkeling van wetenschappelijke methodes
= begrippen inductie en experiment -> monden uit tot natuurwetten Newton
2
, 2. DRIE GROTE VRAGEN EN DOMEINEN
Imannuel Kant (filosoof van de verlichting), stelde 3 essentiële vragen:
1. Wat kan ik weten? (ons denken)
2. Wat moet ik doen? (ons handelen)
3. Wat mag ik hopen? (onze verwachtingen)
=> Deze vragen kan je terugbrengten tot 1 vraag: Wat is de mens?
Luc Ferry (hedendaagse filosoof) benoemt dit nog kernachtiger:
1. Kennis: werkelijkheid
2. Ethiek: rechtvaardigheid
3. Wijsheid : heil/ geluk
3. HET HUIS VAN DE FILOSOFIE
Filosofie = feiten en waarden
➔ huis van filosofie = gebouw met 2 verdiepen met telkens 3 kamers
Ontologische vragen: vragen naar het ‘zijnde’
Feiten = ‘dat wat is’ => ontologie (de leer van het zijn) = wereld, bovenwereld en mens
Kosmologie - wereld Vraagt naar oorsprong kosmos, natuur, krachten binnen die natuur
Metafysica - bovenwereld ‘Boven de fysica’, stelt de vraag naar achterliggende principes
Antropologie: de mens Houdt zich bezig met wie ben ik en wat drijft mij -> aard, status, plaats
Vragen naar de ‘drie waarden’
Waarden = oervormen van Plato: het goede, het ware en het schone
Waarde 1: Waarheid
- Epistemologie of kennisleer = houdt zich bezig met vragen over waarheid en kennis
- Logica = houdt zich bezig met ‘Wat is geldig redeneren?’
- Wetenschapsfilosofie = houdt zich bezig met grondslagen vd kennis van afzonderlijke wetens.
- Taalfilosofe = behandelt ontstaan, ontwikkeling, betekenis en functie van taal
3
