HOORCOLLEGES MEDISCHE KENNIS OUDEREN
Week 1 – De algemene veroudering
Ouder worden is niet hetzelfde als veroudering.
Gerontologie bestudeerd het ouder worden (geron=oudere):
- Biologische gerontologie
- Biomedische gerontologie
- Sociale gerontologie
- Psychogerontologie
Geriatrie richt zich op lichamelijke problematiek (iatros=arts):
- (Psycho)geriatrische patiënt
Senioren: Van 58-82 jaar.
Bejaarden: Van 83 jaar en ouder.
Veroudering
De verouderingsprocessen zijn:
Lichamelijke veranderingen
Psychische veranderingen
Sociale veranderingen
Er zijn 3 fysiologische levensfasen:
1. Groei en ontwikkeling (conceptie t/m 20 jaar)
2. Geen verandering (20-29 jaar)
3. Afname kwaliteit van het organisme (>30 jaar)
Gezondheidsproblemen en veroudering:
- Geven klachten minder goed aan (minder diagnostiek)
- Herstel vaak trager
- Verhoogde kans op complicaties
- Normale verschijnselen van veroudering en herkennen van
symptomen
- De kwaliteit van leven staat voorop!
Vijftig tinten OUD:
, HOORCOLLEGES MEDISCHE KENNIS OUDEREN
Oorzakelijk:
-Verouderingstheorieën
-Biologische, psychologisch en sociaal
Klinische beeld:
-De oudere patiënt + onderzoek
Gevolgen:
-Functionaliteit en kwaliteit van leven
De levensverwachting van de mens neemt toe. Dit komt doordat we
meerdere ouderen krijgen, die vervolgens ook ouder worden.
Levensverwachting gezonde toestand
60 jaar > 18 jaar gezonde toestand
70 jaar > 12 jaar gezonde toestand
80 jaar > 6 jaar gezonde toestand
Kenmerken van een oudere patiënt
- Leeftijd (biologische leeftijd/echte leeftijd)
- Complexe patiënt
- Kwetsbaarheid (fysiologische reserves V + compensaties V)
- Multimorbiditeit
- Geriatrische syndromen
- Polyfarmacie
- Hoge zorgbehoefte
- Apart aandacht voor bewegen en vallen
- Apart aandacht voor zintuigen en communicatie
- Apart aandacht voor advanced care planning en kwaliteit van
leven
- Apart aandacht voor functioneren
Advanced care planning: Wat wil iemand wel en wat wil iemand niet.
Syndroom: Iets waarvan we nog niet wisten hoe het ontstond.
Geriatrie syndroom: Een probleem waarbij vele verklaringen kunnen
worden bedacht.
- Dementie
- Depressie
- Delier
- Duizeligheid
- Incontinentie
- Decubitus
- Mobiliteit/vallen
Kwetsbaarheid
, HOORCOLLEGES MEDISCHE KENNIS OUDEREN
Frailty: Kwetsbaarheid, het verliezen van je reserves en compensaties.
- “Een toestand van leeftijd-gerelateerde fysiologische kwetsbaarheid
die voortkomt uit verstoorde homeostatische reserves en een
verminderd vermogen om weerstand te bieden aan belasting”
Criteria voor kwetsbaarheid (Fried 2001):
=kwetsbaarheidindicatoren
- Gewichtsverlies (spierverlies)
- Uitputting
- Lichamelijke inactiviteit
- Loopsnelheid
- Handknijpkracht
Gevolgen kwetsbaarheid: Vallen, lichamelijke achteruitgang, opnames,
afname kwaliteit van leven, sterfte, etc.
GFI: Groningen Frailty Indicator, een selectie-instrumenten om ouderen te
selecteren voor interventies. Meet met 15 items (vragen), bestaande uit 4
domeinen:
1. Lichamelijk
2. Cognitief
3. Sociaal
4. Psychologisch
Score van 4 of hoger = frail
Multimorbiditeit: Twee of meer bijkomende ziekten.
Dementie
, HOORCOLLEGES MEDISCHE KENNIS OUDEREN
Dementie: Neuorgeneratieve ziekte (psycho-organische stoornis).
Kenmerken: Cognitieve achteruitgang bij een helder bewustzijn
(i.t.t. delier: verminderd bewustzijn).
Problemen met: O.a. het geheugen, oriëntatie en plannen.
=Verzamelbegrip, belangrijkste vormen:
-Alzheimer (60-70%)
-Vasculaire dementie (15%)
-Combinaties van beide
-Ziekte van Pick/fronto-temporale dementie: Een vorm van
dementie die wordt gekenmerkt door progressieve achteruitgang
van gedrag, persoonlijkheid en taal, veroorzaakt door beschadiging
van de frontale en temporale hersengebieden.
-Lewy body dementie: Progressieve hersenaandoening waarbij
abnormale eiwitafzettingen (Lewy bodies) leiden tot fluctuaties in
cognitieve functies, hallucinaties en motorische problemen
vergelijkbaar met de ziekte van Parkinson.
-Parkinson
-Korsakovsyndroom: Hersenaandoening, vaak veroorzaakt door
een vitamine B1-tekort door alcoholmisbruik, die leidt tot ernstige
geheugenproblemen, confabulaties en cognitieve achteruitgang.
-Ziekte van Creuzfeldt-Jakob: Een zeldzame, snel
voortschrijdende en dodelijke hersenaandoening veroorzaakt door
abnormale eiwitten, prionen genaamd, die leiden tot
hersenbeschadiging en symptomen zoals geheugenverlies,
coördinatiestoornissen en gedragsveranderingen.
Mensen met dementie hebben vaak een goed bewustzijn, laatste stadia
verdwijnt dit (=verschil tussen dementie en delier).
Psychogeriatrie
Bij psychogeriatrie kun je denken aan de volgende mensen:
- Depressie
- Delier
- Angststoornissen
- Persoonlijkheidsstoornissen en persoonlijkheidsverandering
- Dementie en andere cognitieve stoornissen
- Veranderd gedrag
Samenvattingskaart leren
Week 1 – De algemene veroudering
Ouder worden is niet hetzelfde als veroudering.
Gerontologie bestudeerd het ouder worden (geron=oudere):
- Biologische gerontologie
- Biomedische gerontologie
- Sociale gerontologie
- Psychogerontologie
Geriatrie richt zich op lichamelijke problematiek (iatros=arts):
- (Psycho)geriatrische patiënt
Senioren: Van 58-82 jaar.
Bejaarden: Van 83 jaar en ouder.
Veroudering
De verouderingsprocessen zijn:
Lichamelijke veranderingen
Psychische veranderingen
Sociale veranderingen
Er zijn 3 fysiologische levensfasen:
1. Groei en ontwikkeling (conceptie t/m 20 jaar)
2. Geen verandering (20-29 jaar)
3. Afname kwaliteit van het organisme (>30 jaar)
Gezondheidsproblemen en veroudering:
- Geven klachten minder goed aan (minder diagnostiek)
- Herstel vaak trager
- Verhoogde kans op complicaties
- Normale verschijnselen van veroudering en herkennen van
symptomen
- De kwaliteit van leven staat voorop!
Vijftig tinten OUD:
, HOORCOLLEGES MEDISCHE KENNIS OUDEREN
Oorzakelijk:
-Verouderingstheorieën
-Biologische, psychologisch en sociaal
Klinische beeld:
-De oudere patiënt + onderzoek
Gevolgen:
-Functionaliteit en kwaliteit van leven
De levensverwachting van de mens neemt toe. Dit komt doordat we
meerdere ouderen krijgen, die vervolgens ook ouder worden.
Levensverwachting gezonde toestand
60 jaar > 18 jaar gezonde toestand
70 jaar > 12 jaar gezonde toestand
80 jaar > 6 jaar gezonde toestand
Kenmerken van een oudere patiënt
- Leeftijd (biologische leeftijd/echte leeftijd)
- Complexe patiënt
- Kwetsbaarheid (fysiologische reserves V + compensaties V)
- Multimorbiditeit
- Geriatrische syndromen
- Polyfarmacie
- Hoge zorgbehoefte
- Apart aandacht voor bewegen en vallen
- Apart aandacht voor zintuigen en communicatie
- Apart aandacht voor advanced care planning en kwaliteit van
leven
- Apart aandacht voor functioneren
Advanced care planning: Wat wil iemand wel en wat wil iemand niet.
Syndroom: Iets waarvan we nog niet wisten hoe het ontstond.
Geriatrie syndroom: Een probleem waarbij vele verklaringen kunnen
worden bedacht.
- Dementie
- Depressie
- Delier
- Duizeligheid
- Incontinentie
- Decubitus
- Mobiliteit/vallen
Kwetsbaarheid
, HOORCOLLEGES MEDISCHE KENNIS OUDEREN
Frailty: Kwetsbaarheid, het verliezen van je reserves en compensaties.
- “Een toestand van leeftijd-gerelateerde fysiologische kwetsbaarheid
die voortkomt uit verstoorde homeostatische reserves en een
verminderd vermogen om weerstand te bieden aan belasting”
Criteria voor kwetsbaarheid (Fried 2001):
=kwetsbaarheidindicatoren
- Gewichtsverlies (spierverlies)
- Uitputting
- Lichamelijke inactiviteit
- Loopsnelheid
- Handknijpkracht
Gevolgen kwetsbaarheid: Vallen, lichamelijke achteruitgang, opnames,
afname kwaliteit van leven, sterfte, etc.
GFI: Groningen Frailty Indicator, een selectie-instrumenten om ouderen te
selecteren voor interventies. Meet met 15 items (vragen), bestaande uit 4
domeinen:
1. Lichamelijk
2. Cognitief
3. Sociaal
4. Psychologisch
Score van 4 of hoger = frail
Multimorbiditeit: Twee of meer bijkomende ziekten.
Dementie
, HOORCOLLEGES MEDISCHE KENNIS OUDEREN
Dementie: Neuorgeneratieve ziekte (psycho-organische stoornis).
Kenmerken: Cognitieve achteruitgang bij een helder bewustzijn
(i.t.t. delier: verminderd bewustzijn).
Problemen met: O.a. het geheugen, oriëntatie en plannen.
=Verzamelbegrip, belangrijkste vormen:
-Alzheimer (60-70%)
-Vasculaire dementie (15%)
-Combinaties van beide
-Ziekte van Pick/fronto-temporale dementie: Een vorm van
dementie die wordt gekenmerkt door progressieve achteruitgang
van gedrag, persoonlijkheid en taal, veroorzaakt door beschadiging
van de frontale en temporale hersengebieden.
-Lewy body dementie: Progressieve hersenaandoening waarbij
abnormale eiwitafzettingen (Lewy bodies) leiden tot fluctuaties in
cognitieve functies, hallucinaties en motorische problemen
vergelijkbaar met de ziekte van Parkinson.
-Parkinson
-Korsakovsyndroom: Hersenaandoening, vaak veroorzaakt door
een vitamine B1-tekort door alcoholmisbruik, die leidt tot ernstige
geheugenproblemen, confabulaties en cognitieve achteruitgang.
-Ziekte van Creuzfeldt-Jakob: Een zeldzame, snel
voortschrijdende en dodelijke hersenaandoening veroorzaakt door
abnormale eiwitten, prionen genaamd, die leiden tot
hersenbeschadiging en symptomen zoals geheugenverlies,
coördinatiestoornissen en gedragsveranderingen.
Mensen met dementie hebben vaak een goed bewustzijn, laatste stadia
verdwijnt dit (=verschil tussen dementie en delier).
Psychogeriatrie
Bij psychogeriatrie kun je denken aan de volgende mensen:
- Depressie
- Delier
- Angststoornissen
- Persoonlijkheidsstoornissen en persoonlijkheidsverandering
- Dementie en andere cognitieve stoornissen
- Veranderd gedrag
Samenvattingskaart leren
