Samenvatting - Kennislijn de gemeenschap - samenlevingstheorie B

KENNISLIJN DE GEMEENSCHAP
PERIODE 1, SEMESTER 1


MENSBEELDEN, TAAK VAN DE SOCIAALWERKER – COLLEGE 1

WETENSCHAPPELIJKE DISCIPLINES:

o Filosofie – bestudeert hoe de mens denkt
 Ethiek – het goede en het slechte
 Meerdere antwoorden, geen vast, goed of fout antwoorden
 Onderzoekt het onbekende, grote vraagstukken
 ‘dit is hoe het zou moeten zijn’
o Sociologie – bestudeert hoe mens leeft, verklaren van gedrag vanuit maatschappelijke invloeden
 Groot kijken
 Hoe leven wij samen, verschillende groepen
 Hoe verandert de samenleving
 Praktische antwoorden
 ‘dit is hoe het is’
o Recht – regels die zijn opgeschreven, waar we recht op hebben of verplicht zijn
 Weergave van normen en waarden in samenleving
 Dwingend recht: niet afwijkend van de regels
 Regelend recht: kun je (in overleg) van afwijken
 Focus op:
 Bestuursrecht – van overheid naar burger (sociale zekerheid)
 Burgerlijk recht – van burger naar burger (tussen social worker en cliënt) (WGBO)

MENSBEELDEN

o Mensbeeld – idee, voorstelling van het mens-zijn, hoe de mens eigenlijk is
o Autonoom mensbeeld – mensen maken zelfstandig en vrij keuzes
 Vrijheid belangrijker dan solidariteit
 Verantwoordelijk voor eigen leven en succes, geen succes is eigen fout
 Bedreiging: inmenging in bestaansvrijheid, houdt niet van anderen hun regels
o Zorgend mensbeeld – mensen maken sociaal en rationeel keuzes
 Zorg voor jezelf en anderen staat centraal
 Context is essentieel (waarom doet iemand zoals die doet)
 Iedereen is verantwoordelijk
 Bedreiging: verlaten worden, niemand om je heen hebben
o Relationeel autonoom mensbeeld – combinatie autonoom en zorgend mensbeeld
o Mensbeeld vanuit Hobbes – gevormd door Engelse burgeroorlog
 Ziet mens als hommels, hobbels op de weg
 Mens is van nature slecht, wantrouwen, we zijn elkaars vijanden
 Oplossing: sociaal contract (om veiligheid te garanderen), absolute leider nodig, daardoor
minder vrijheid
o Mensbeeld vanuit Rousseau – gevormd door overmatige Weelde in Parijs en de verlichtingsdenkers
om hem heen
 Ziet mens rooskleurig
 Mens is van nature goed, vertrouwen, door bezit en jaloezie worden we slecht

,  Mens is gevoelswezen, medelijden zit in ons
 Oplossing: sociaal contract, de algemene wil

TAAK VAN DE SOCIAAL WERKER

o Staan in dienst van de samenleving
o Rehabilitatie – herstelproces van mensen, doel is ondersteunen daar in, kijken naar mogelijkheden
o Sociaal-collectivisme – verbeteren positie meest achtergestelde groepen, grote groepen (feminisme,
vluchtelingen, gay-community)
o Individueel-reformisme – individuele hulp bieden, kijken naar wat je hebt, het is pakket A, B of niks
o Lebensweltorientierung – stelt leefwereld cliënt centraal, stimuleert zelfredzaamheid, kunnen kleine
dingen zijn
o Mensenrechtprofession – 3 centrale opdrachten:
 Bescherming personen: tegen schenden van rechten
 Verzetten: tegen systematische schendingen mensenrechten
 (mens)educatie: ervoor zorgen dat instanties mensenrechten waarborgen

MAATSCHAPPELIJKE VERANDERINGEN EN HET SOCIAAL WERK – COLLEGE 2

o Middeleeuwen: vanuit religie, mensen in leven houden, barmhartig zijn
o 19e eeuw: armen beschaafd maken, weeshuizen helpen (soort militaire operaties), geen individuele
focus, goed zijn voor de armen
o Heden: elk individu doet er toe, gelijke rechten en plichten, samenleving wordt beter doordat elk
individu beter wordt

INRICHTING VAN DE STAAT

o Nachtwakerstaat (1850-1945) – zo min mogelijk bemoeienis van overheid, alleen waken (veiligheid)
en rechtsstaat verdedigen
 Industrialisatie
 De sociale kwestie – waren veel problemen
 Opkomst sociale wetten als gevolg: kinderwetje, veiligheidswet, arbeidswet,
kinderbijslag
 Verzuiling (1880-1945) – opdeling maatschappij op grond van geloof en/of maatschappelijke
opvattingen
 Katholieke, protestants-christelijke, socialistische (arbeiders), neutrale of liberale zuil
o Verzorgingsstaat (1945-1990) – iedereen krijgt zorg, van wieg tot graf
 Wederopbouw
 Emancipatie, individualisering, secularisering
 Overheid voelt zich sterk verantwoordelijk
 Nadeel: mensen gaan teveel leunen op overheid, te duur
 Ontzuiling (vanaf 1960) – zuilen verdwijnen
 Opkomst tv -> ontdekken andere opvattingen
 Groeiende welvaart, vrije tijd
 Opkomend individualisme
 Minder invloed van kerk in samenleving (secularisering)
 Secularisering – geloof wordt keuze
 Populariteit kerk minder, heeft minder invloed
 Meer eigen keuzes gemaakt
o Participatiesamenleving (1990-heden) – iedereen participeert, veel eigen verantwoordelijkheid,
anderen helpen