Samenvatting - Muziek 1A LO1

MUZIEK
BODYPERCUSSIE

 Inleiding – Wat is bodypercussie?

Bodypercussie is een ideaal bewegingstussendoortje, een ice-breaker, een opfrisser!

Onder bodypercussie verstaan we het maken van geluid met het lichaam. We kunnen van zeer
eenvoudig tot ingewikkelde vormen gaan. Men kan ervoor kiezen om vaste geluiden te nemen of om
de leerlingen te laten experimenteren. Het werken met bodypercussie is iets wat je gedurende het
hele schooljaar door kan opbouwen.

Uiteraard kan bodypercussie ook meer zijn dan een korte ´tussendooractiviteit´. Je kan er een
muziekles van maken waar verschillende muzikale inhouden (ritme, puls, vorm...) en werkvormen
aan bod komen zoals muziek maken, muziek ontwerpen, muziek lezen en noteren.

 Culturele uitingen – Waarneming

Bodypercussie kent veel verschillende uitingen afhankelijk van de culturele en maatschappelijke
context. Vaak staat een gebrek aan instrumenten aan de basis van de ontwikkeling van
bodypercussietechnieken.

Het is eigenlijk ook een bewegings- en dansvorm, waarbij je tijdens (en ook door) je bewegingen je
eigen ritmische begeleidingsmuziek maakt.

Hieronder enkele voorbeelden:

- Gumboots

'De Gumboot dans is de dans van de mijnwerkers in Zuid-Afrika. De dansers dragen rubbere
laarzen, de zogenaamde gumboots. De dans is ontstaan in de Zuid-Afrikaanse goudmijnen
tijdens de apartheid. De Gumboot dans was een manier om met elkaar te communiceren,
want met elkaar praten mocht niet.'

- Flamenco

‘Een zang-, muziek- en dansstijl die sterk beïnvloed is door de zigeuners. Ook al wordt
flamenco beschouwd als een stuk van de Spaanse cultuur, in feite is deze dansstijl afkomstig
uit één regio, Andalusië. Deze dans is uitgegroeid tot een uniek samenspel van Joodse,
Islamitische, Keltische, Moorse en Arabische culturen. Oorspronkelijk bestond het alleen uit
zang. Pas later werd het begeleid door Flamencogitaren, ritmisch handgeklap (palmas) en
ritmische voetbeweging.’

- Hambone

‘De hambone was oorspronkelijk een Afro-Amerikaanse muziekstijl die door slaven op
katoenplantages werden gebracht. Ritmische instrumenten werden verboden door de
opzichters vanwege angst om geheime codes door te geven met de percussie-instrumenten.
Diverse lichaamsdelen werden gebruikt om muziek te maken. Zij noemden deze muziek
“hambone”, hetgeen verwijst naar het been van de ham gebruikt om smaak toe te voegen
aan een grote pot soep. Vaak verdeeld over verschillende gezinnen.’

,  Didactiek – bodypercussie in een schoolcontext

Werken met bodypercussie, dus met ritme en lichaam betekent dat je niet alleen muzikaal werkt
maar ook wiskundig en motorisch.

Het is belangrijk eerst een basis te leggen vooraleer men kan overgaan tot improvisatie. Een
toepassing op regelmatige basis is ideaal!

 MOGELIJKE LESOPBOUW

ERVARINGSELD 1 (muzikaal)

Het voelen van de puls is een voorwaarde om ritmisch te werken.

 Je geeft zelf de puls of je laat een kind de puls aangeven.
 Je klapt ritmes op de puls

ERVARINGSVELD 2 (wiskundig)

Werken in 8 tellen maakt het samen musiceren overzichtelijk en gestructureerd. De muzikale zinnen
hebben een vaste lengte, zo kan je meerstemmig werken zonder op voorhand afspraken te maken.
Muzikale zinnen in 8 tellen komen vaak voor en zijn gemakkelijk aan te voelen.

 Een ritmische zin klappen en vragen hoeveel tellen de zin heeft
(8)
 Luid meetellen en na een tijd inwendig meetellen
 Stappen of klappen en tot 8 tellen
 Indien je in een cirkel staat kan je na 8 tellen veranderen van
richting.

ERVARINGSVELD 3 (motorisch)

Het verkennen van lichaamsgeluiden en het oefenen van de lichaamscoördinatie binnen een
bepaald tempo.

 Daag de leerlingen uit om op verschillende manieren geluid te
maken op hun lichaam.
 Voorbeelden laten zien, de groep imiteert

PROVOCATIE : Het zelf ontwikkelen van ritmische zinnen met bodypercussie



Dit kan binnen een improvisatie, dus je vindt de ritmes en geluiden op het moment zelf uit.

Je kan ook ritmische zinnen bedenken, inoefenen en zelfs noteren (zie volgende pagina).

Je kan ook thematisch werken. Je kan je bv. laten inspireren door een dier.

 bespreek de eigenschappen van het dier
 je kan ook een filmpje of afbeelding van een dier bekijken en de verschillende
bewegingspatronen/geluiden analyseren
 probeer deze om te zetten in beweging en eventueel geluid

, PRESENTATIE

Laat elk groepje zijn bodyritme presenteren.

Eventueel kan je twee groepjes vragen om hun ritme samen uit te voeren, dan krijg je een
tweestemmig ritme.

Je kan er ook voor kiezen om de ritmes onmiddellijk na elkaar te laten uitvoeren zodat je in een
ritmische flow blijft.

Kan het ook sneller?

REFLECTIE

 Hoe verliep het samenspel?
 Welk ritme zou je zelf eens willen uitproberen? Waarom?

Bodyritmes noteren

Een bodyritme noteren helpt om het ritme te onthouden, het is een soort geheugensteun.

Het visualiseren van een ritme helpt ook om inzicht te verwerven in de structuur en opbouw van
ritmes.

Het is goed om de kinderen eerst een genoteerd ritme te laten spelen of een partituur te tonen van
een ritme dat ze reeds kennen voordat ze zelf iets moeten ontwerpen.

Hier kan een ritmische zin van 8 tellen genoteerd worden. Elke tel is in twee verdeeld zodat je ook
twee korte klanken per tel kan noteren (komt overeen met achtste
noten).




+ LESBRIEF ‘BODYPERCUSSIE’