Samenvatting OWE 9 & 10 SAMENWERKEN IN VAKMAN SCHAP.
Op basis van de leerdoelen.
Peritonitis Pathologie. Pagina 371-379 (hoofdstuk 16) + HC peritonitis De student:
- kan uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
- kan de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
- weet welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij peritonitis;
- weet wat een ileus is en wat de verschijnselen daarbij zijn.
Septische shock Pathologie. Pagina 273-279 (hoofdstuk 8.6) + HC septische shock
- weet wat een septische shock is en wat het verband is met een peritonitis;
- kan de verschijnselen van een septische shock herkennen en weet waarin deze verschillen van andere vormen van shock
zoals een shock ten gevolge van volumetekort.
Verpleegkundig leiderschap
- kan het verschil benoemen tussen formeel en informeel leiderschap;
- Kan het model voor effectief leiderschap van Covey benoemen en uitleggen
Zelfmanagement factsheet laaggeletterdheid
- kan uitleggen wat onder zelfmanagement en gezondheidsvaardigheden wordt verstaan en wat de relatie is tussen deze
begrippen;
- kan uitleggen welke werkwijze gehanteerd kan worden om zelfmanagementmogelijkheden van de zorgvrager te
inventariseren en de ‘Semas’ uitleggen;
- heeft kennis en inzicht t.a.v. gezondheidsvaardigheden die beïnvloedend zijn in zelfmanagement.
Samenwerken Van Zaalen , Y., Deckers, S., & Schuman, H. (2018). Handboek Interprofessioneel samenwerken in zorg en
welzijn.
- kan benoemen wat de specifieke verpleegkundige expertise is en wat in te zetten voor het generalistisch werken;
- Kan uitleggen wat het t-shaped professional is
- Kan uitleggen wat onder interprofessioneel samenwerken wordt verstaan.
Schriftelijke rapportage richtlijn v&vn verslaglegging
- kan verwoorden welke kwaliteitseisen aan schriftelijke rapportage- en overdrachtsvormen moeten worden gesteld;
- kan een aantal rapportage methodieken benoemen en uitleggen (zoals RSVP, SBAR, ABCD, SOAP);
- heeft inzicht op welke wijze juridische en ethische aspecten een rol spelen bij schriftelijke rapportage- en
overdrachtsvormen.
Didactisch model van ,Van Gelder Model didactische analyse. Onderwijsonline (td13) Hoogeveen & Winkels (2006).
- weet uit welke aspecten het didactisch model van van Gelder bestaat;
- kan benoemen hoe het didactisch analysemodel van Van Gelder te gebruiken is bij het opzetten van een deskundigheid
bevorderende activiteit;
- weet welke didactische werkvormen voor welke doeleinden ingezet kunnen worden.
Zorgplan opstellen Hesselink, J. (2015). Zo maak je een verpleegplan. Groningen: Noordhoff uitgevers. Hf 6,7,8
- kan SMART geformuleerde doelen formuleren;
- is bekend met de vaardigheden/randvoorwaarden die nodig zijn om zorgdoelen te kunnen stellen;
- kent de samenhang tussen de verschillende onderdelen van de PESDIE;
- kent het verschil tussen onafhankelijke-, afhankelijke- en onderling afhankelijke interventies en kan hier voorbeelden
van geven;
Validiteit en betrouwbaarheid Van der Donk & Van Lanen. Praktijkonderzoek in zorg en welzijn.. Paragraaf 1.5
- kan de begrippen validiteit en betrouwbaarheid uitleggen en toepassen;
- kan uitleggen wat interne en externe validiteit betekent;
- kan enkele richtlijnen benoemen en toepassen voor het verhogen van de validiteit (interne en externe) en
betrouwbaarheid van een onderzoek;
Pico / DDO Bakker & Van Buren (2019). Onderzoek in de gezondheidszorg. Paragraaf 1.4 Vraagstelling
De student:
- kent de PICO en DDO methodieken en kan deze toepassen;
venapunctie en infusie
,Peritonitis Pathologie. Pagina 371-379 (hoofdstuk 16)
Kan uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
Kan de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
Weet welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij peritonitis;
Weet wat een ileus is en wat de verschijnselen daarbij zijn.
Pathologie H16
Peritonitis (Buikvliesontsteking)
Lokale peritonitis: Kan zich op een bepaalde plek manifesteren. Geeft aanleiding tot plaatselijke verschijnselen
die nog niet tot ernstig ziek zijn leiden
Algehele peritonitis: kan het hele buikvlies betreffen. Geeft een ernstig ziektebeeld met hoge koorts.
De ontstekingsreactie van het peritoneum (buikvlies), ontstaat meestal met als doel een ziekteproces (bv. een
ontsteking) in een aangrenzend met peritoneum bekleed orgaan in te dammen. Dit lukt ook vaak met behulp
van infiltraatvorming . Dit infiltraat is vaak door de buikwand heen te voelen als een vaste, pijnlijke weerstand.
Uiteindelijk verdwijnt dit infiltraat en is de patiënt weer hersteld (dit kan maanden duren).
Appendiculair infiltraat: vormt zich rondom een ontstoken blinde darm, het lukt niet altijd om zo de ontsteking
in te dammen. In dat geval zal de peritonitis zich over het gele buikvlies verspreiden. vormt een algehele
peritonitis. De verschijnselen hiervan vormen het syndroom : acute buik.
Acute buik
een scherpe, stekende, continue pijn: Het primair aanwezige ziekteproces heel moeilijk te lokaliseren
als patiënt niet kan aangeven waar de eerste pijn ontstond. Meestal ontstaat de pijn geleidelijk en
wordt het erger naarmate de peritonitis zich uitbreidt, soms kan het peracuut ontstaan. Een
maagzweer kan op deze wijze peritonitispijn geven. Kenmerkend voor peritoneale pijn is de druk- en
loslaatpijn. Bij druk op het zieke weefsel geeft dit pijn maar ook bij het loslaten door het bewegen van
het buikvlies: bewegen enz. ademen en vervoerpijn (vervoer in ambulance).
Défense musculaire = het terugvechten via spieraanspanning. Het doel is het voorkomen dat het
peritoneum wordt bewogen. (pijn voorkomen). Het onwillekeurig (reflexmatig) aanspannen van de
buik-wandspieren als gevolg van prikkeling van het buikvlies in feite voorkomen. bij een ernstige
peritonitis kan de buik plankhard worden. Défense musculaire is een belangrijk symptoom. Maar kan
bij oudere en kinderen uitblijven.
Stilliggen van de darmen als reactie op de peritonitis zullen de darmen gaan stilliggen. (darmparalyse)
elke beweging doet pijn daardoor zal de passage van darminhoud ook stil komen te liggen. ileus.
Verlamming oorzaak van de ileus Paralytische ileus. Auscultatie: geen darmgeluiden te horen.
Algemene ziekteverschijnselen: ernstige malaise, anorexie, koorts en een versnelde pols die niet alleen door de
koorts ontstaat, maar ook door de shock die dreigt. Zie h8 shock blz 5.
Verloop
Vooral bij een algehele peritonitis is er grote kans dat het geproduceerde ontstekingsvocht in de buikholte
wegstroomt naar de laagst gelegen delen. In liggende positie vormen de holte van Douglas en de subfrenische
holte de 2 diepste punten in de buikholte. Het ontstekingsvocht kan hier vrij gemakkelijk komen. Hier kunnen
zich abcessen ontwikkelen. Het subfrenische abces is moeilijk te diagnosticeren en te behandelen.
sepsis kan het beeld begeleiden, daaraan overlijd 30% van de patiënten.
Oorzaken
2
, Perforatie van holle organen grenzend aan de vrije buikholte. De inhoud van het orgaan stroomt dan
leeg in de peritoneale holte.
via hematogene weg besmet raken van het peritoneum met bacteriën (primaire peritonitis) komt
weinig voor, alleen bij een sterk verminderende weerstand.
Ontstekingen in organen die grenzen aan het peritoneum.
Ischemie door afsluiting van een darmvat of beklemming door een ‘knoop’ of door invaginatie. Bij een
geblokkeerde bloedvoorziening wordt de darmwand necrotisch en doorgankelijk voor bacteriën die
dan in de peritoneale holte terechtkomen en peritonitis veroorzaken. Ook verdwijnt veel vocht in de
vrije buikholte.
Bloeding in de peritoneale holte (milt- en leverruptuur, buitenbaarmoederlijke zwangerschap)
Behandeling
De behandeling omvat verschillende maatregelen:
Er mag niets worden gegeten of gedronken: maagsonde geven
Geen pijnstillers voordat diagnose is gesteld
Onmiddellijk antibiotica (parenteraal), tevens vocht-en elektrolytentekort per infuus aanvullen. Plasma
vervangend middel toedienen zodat vocht beter in de bloedbaan wordt vastgehouden.
Spoelen van de buikholte met fysiologisch zout via laparotomie. (afhankelijk v.d. ernst v.d. situatie)
Bestrijden van shock (zie h8.6)
De veroorzakende aandoening behandelen.
Een ernstige peritonitispatiënt vergt zeer intensieve begeleiding IC.
Ileus
Ileus = stoornis in de darmpassage. (geen obstipatie). Kan gevolg zijn van een volledige afsluiting van de darm
waardoor niets meer kan passeren of door verlamming van de darm of door zoals bij een peritonis: het
overmatig aanspannen van de darmspieren. Sprake van enige passage is een subileus.
De diagnose wordt gesteld op grond van verschijnselen. D.m.v. gas of vloeistof wordt op een buikoverzichtsfoto
(BOZ) uitgezette darmlissen gezien. Een ileus kan al snel onomkeerbaar zijn en leiden tot de dood.
1. Niet goed bewegen van de darm dynamische of functionele ileus.
2. Sprake van afsluiting mechanische ileus
Dynamische of functionele ileus
Oorzaken:
Verlamming (paralyse) van de darmen. paralytische ileus, oorzaak hiervan meestal een peritonitis
of een buikoperatie
Het overmatig aangespannen zijn van de darmen. spastische ilieus. De darminhoud wordt evenmin
als bij verlamming van de darmen voortgestuwd.
Verschijnselen
Paralytische ileus het beeld van de peritonitis met het beeld van de acute buik. De paralytische ileus zal dus
verdwijnen als de peritonitis is behandeld. Na een buikoperatie komt na enkele dagen de peristaltiek weer op
gang, valt op door flatulentie.
Mechanische ileus
Oorzaken:
Ruimte innemende ziekteprocessen in de darmwand. (ontstekingen/ kanker)
Ziekteprocessen buiten de darm. Deze kunnen ervoor zorgen dat de darm wordt dichtgedrukt ileus
kan gevolg zijn.
Volvulus (knoop) en invaginatie volvulus darmdeel gedraaid is om zijn ophangband, het blijft dan
3
Op basis van de leerdoelen.
Peritonitis Pathologie. Pagina 371-379 (hoofdstuk 16) + HC peritonitis De student:
- kan uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
- kan de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
- weet welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij peritonitis;
- weet wat een ileus is en wat de verschijnselen daarbij zijn.
Septische shock Pathologie. Pagina 273-279 (hoofdstuk 8.6) + HC septische shock
- weet wat een septische shock is en wat het verband is met een peritonitis;
- kan de verschijnselen van een septische shock herkennen en weet waarin deze verschillen van andere vormen van shock
zoals een shock ten gevolge van volumetekort.
Verpleegkundig leiderschap
- kan het verschil benoemen tussen formeel en informeel leiderschap;
- Kan het model voor effectief leiderschap van Covey benoemen en uitleggen
Zelfmanagement factsheet laaggeletterdheid
- kan uitleggen wat onder zelfmanagement en gezondheidsvaardigheden wordt verstaan en wat de relatie is tussen deze
begrippen;
- kan uitleggen welke werkwijze gehanteerd kan worden om zelfmanagementmogelijkheden van de zorgvrager te
inventariseren en de ‘Semas’ uitleggen;
- heeft kennis en inzicht t.a.v. gezondheidsvaardigheden die beïnvloedend zijn in zelfmanagement.
Samenwerken Van Zaalen , Y., Deckers, S., & Schuman, H. (2018). Handboek Interprofessioneel samenwerken in zorg en
welzijn.
- kan benoemen wat de specifieke verpleegkundige expertise is en wat in te zetten voor het generalistisch werken;
- Kan uitleggen wat het t-shaped professional is
- Kan uitleggen wat onder interprofessioneel samenwerken wordt verstaan.
Schriftelijke rapportage richtlijn v&vn verslaglegging
- kan verwoorden welke kwaliteitseisen aan schriftelijke rapportage- en overdrachtsvormen moeten worden gesteld;
- kan een aantal rapportage methodieken benoemen en uitleggen (zoals RSVP, SBAR, ABCD, SOAP);
- heeft inzicht op welke wijze juridische en ethische aspecten een rol spelen bij schriftelijke rapportage- en
overdrachtsvormen.
Didactisch model van ,Van Gelder Model didactische analyse. Onderwijsonline (td13) Hoogeveen & Winkels (2006).
- weet uit welke aspecten het didactisch model van van Gelder bestaat;
- kan benoemen hoe het didactisch analysemodel van Van Gelder te gebruiken is bij het opzetten van een deskundigheid
bevorderende activiteit;
- weet welke didactische werkvormen voor welke doeleinden ingezet kunnen worden.
Zorgplan opstellen Hesselink, J. (2015). Zo maak je een verpleegplan. Groningen: Noordhoff uitgevers. Hf 6,7,8
- kan SMART geformuleerde doelen formuleren;
- is bekend met de vaardigheden/randvoorwaarden die nodig zijn om zorgdoelen te kunnen stellen;
- kent de samenhang tussen de verschillende onderdelen van de PESDIE;
- kent het verschil tussen onafhankelijke-, afhankelijke- en onderling afhankelijke interventies en kan hier voorbeelden
van geven;
Validiteit en betrouwbaarheid Van der Donk & Van Lanen. Praktijkonderzoek in zorg en welzijn.. Paragraaf 1.5
- kan de begrippen validiteit en betrouwbaarheid uitleggen en toepassen;
- kan uitleggen wat interne en externe validiteit betekent;
- kan enkele richtlijnen benoemen en toepassen voor het verhogen van de validiteit (interne en externe) en
betrouwbaarheid van een onderzoek;
Pico / DDO Bakker & Van Buren (2019). Onderzoek in de gezondheidszorg. Paragraaf 1.4 Vraagstelling
De student:
- kent de PICO en DDO methodieken en kan deze toepassen;
venapunctie en infusie
,Peritonitis Pathologie. Pagina 371-379 (hoofdstuk 16)
Kan uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
Kan de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
Weet welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij peritonitis;
Weet wat een ileus is en wat de verschijnselen daarbij zijn.
Pathologie H16
Peritonitis (Buikvliesontsteking)
Lokale peritonitis: Kan zich op een bepaalde plek manifesteren. Geeft aanleiding tot plaatselijke verschijnselen
die nog niet tot ernstig ziek zijn leiden
Algehele peritonitis: kan het hele buikvlies betreffen. Geeft een ernstig ziektebeeld met hoge koorts.
De ontstekingsreactie van het peritoneum (buikvlies), ontstaat meestal met als doel een ziekteproces (bv. een
ontsteking) in een aangrenzend met peritoneum bekleed orgaan in te dammen. Dit lukt ook vaak met behulp
van infiltraatvorming . Dit infiltraat is vaak door de buikwand heen te voelen als een vaste, pijnlijke weerstand.
Uiteindelijk verdwijnt dit infiltraat en is de patiënt weer hersteld (dit kan maanden duren).
Appendiculair infiltraat: vormt zich rondom een ontstoken blinde darm, het lukt niet altijd om zo de ontsteking
in te dammen. In dat geval zal de peritonitis zich over het gele buikvlies verspreiden. vormt een algehele
peritonitis. De verschijnselen hiervan vormen het syndroom : acute buik.
Acute buik
een scherpe, stekende, continue pijn: Het primair aanwezige ziekteproces heel moeilijk te lokaliseren
als patiënt niet kan aangeven waar de eerste pijn ontstond. Meestal ontstaat de pijn geleidelijk en
wordt het erger naarmate de peritonitis zich uitbreidt, soms kan het peracuut ontstaan. Een
maagzweer kan op deze wijze peritonitispijn geven. Kenmerkend voor peritoneale pijn is de druk- en
loslaatpijn. Bij druk op het zieke weefsel geeft dit pijn maar ook bij het loslaten door het bewegen van
het buikvlies: bewegen enz. ademen en vervoerpijn (vervoer in ambulance).
Défense musculaire = het terugvechten via spieraanspanning. Het doel is het voorkomen dat het
peritoneum wordt bewogen. (pijn voorkomen). Het onwillekeurig (reflexmatig) aanspannen van de
buik-wandspieren als gevolg van prikkeling van het buikvlies in feite voorkomen. bij een ernstige
peritonitis kan de buik plankhard worden. Défense musculaire is een belangrijk symptoom. Maar kan
bij oudere en kinderen uitblijven.
Stilliggen van de darmen als reactie op de peritonitis zullen de darmen gaan stilliggen. (darmparalyse)
elke beweging doet pijn daardoor zal de passage van darminhoud ook stil komen te liggen. ileus.
Verlamming oorzaak van de ileus Paralytische ileus. Auscultatie: geen darmgeluiden te horen.
Algemene ziekteverschijnselen: ernstige malaise, anorexie, koorts en een versnelde pols die niet alleen door de
koorts ontstaat, maar ook door de shock die dreigt. Zie h8 shock blz 5.
Verloop
Vooral bij een algehele peritonitis is er grote kans dat het geproduceerde ontstekingsvocht in de buikholte
wegstroomt naar de laagst gelegen delen. In liggende positie vormen de holte van Douglas en de subfrenische
holte de 2 diepste punten in de buikholte. Het ontstekingsvocht kan hier vrij gemakkelijk komen. Hier kunnen
zich abcessen ontwikkelen. Het subfrenische abces is moeilijk te diagnosticeren en te behandelen.
sepsis kan het beeld begeleiden, daaraan overlijd 30% van de patiënten.
Oorzaken
2
, Perforatie van holle organen grenzend aan de vrije buikholte. De inhoud van het orgaan stroomt dan
leeg in de peritoneale holte.
via hematogene weg besmet raken van het peritoneum met bacteriën (primaire peritonitis) komt
weinig voor, alleen bij een sterk verminderende weerstand.
Ontstekingen in organen die grenzen aan het peritoneum.
Ischemie door afsluiting van een darmvat of beklemming door een ‘knoop’ of door invaginatie. Bij een
geblokkeerde bloedvoorziening wordt de darmwand necrotisch en doorgankelijk voor bacteriën die
dan in de peritoneale holte terechtkomen en peritonitis veroorzaken. Ook verdwijnt veel vocht in de
vrije buikholte.
Bloeding in de peritoneale holte (milt- en leverruptuur, buitenbaarmoederlijke zwangerschap)
Behandeling
De behandeling omvat verschillende maatregelen:
Er mag niets worden gegeten of gedronken: maagsonde geven
Geen pijnstillers voordat diagnose is gesteld
Onmiddellijk antibiotica (parenteraal), tevens vocht-en elektrolytentekort per infuus aanvullen. Plasma
vervangend middel toedienen zodat vocht beter in de bloedbaan wordt vastgehouden.
Spoelen van de buikholte met fysiologisch zout via laparotomie. (afhankelijk v.d. ernst v.d. situatie)
Bestrijden van shock (zie h8.6)
De veroorzakende aandoening behandelen.
Een ernstige peritonitispatiënt vergt zeer intensieve begeleiding IC.
Ileus
Ileus = stoornis in de darmpassage. (geen obstipatie). Kan gevolg zijn van een volledige afsluiting van de darm
waardoor niets meer kan passeren of door verlamming van de darm of door zoals bij een peritonis: het
overmatig aanspannen van de darmspieren. Sprake van enige passage is een subileus.
De diagnose wordt gesteld op grond van verschijnselen. D.m.v. gas of vloeistof wordt op een buikoverzichtsfoto
(BOZ) uitgezette darmlissen gezien. Een ileus kan al snel onomkeerbaar zijn en leiden tot de dood.
1. Niet goed bewegen van de darm dynamische of functionele ileus.
2. Sprake van afsluiting mechanische ileus
Dynamische of functionele ileus
Oorzaken:
Verlamming (paralyse) van de darmen. paralytische ileus, oorzaak hiervan meestal een peritonitis
of een buikoperatie
Het overmatig aangespannen zijn van de darmen. spastische ilieus. De darminhoud wordt evenmin
als bij verlamming van de darmen voortgestuwd.
Verschijnselen
Paralytische ileus het beeld van de peritonitis met het beeld van de acute buik. De paralytische ileus zal dus
verdwijnen als de peritonitis is behandeld. Na een buikoperatie komt na enkele dagen de peristaltiek weer op
gang, valt op door flatulentie.
Mechanische ileus
Oorzaken:
Ruimte innemende ziekteprocessen in de darmwand. (ontstekingen/ kanker)
Ziekteprocessen buiten de darm. Deze kunnen ervoor zorgen dat de darm wordt dichtgedrukt ileus
kan gevolg zijn.
Volvulus (knoop) en invaginatie volvulus darmdeel gedraaid is om zijn ophangband, het blijft dan
3
