College 1
08-11-2023
Handelen in juridische en ethische context
- Handelen is een menselijke activiteit die wetens en willens gedaan wordt en waar mensen
voor verantwoordelijk kunnen worden gesteld.
- Action is an intentional, purposive, conscious and subjectively meaningful activity.
- Er is een actor die handelt: een bal gooien is een handeling, een kou vatten niet
- NIET handelen kan ook handelen zijn
Wat is goed handelen?
Voorbeelden om te onderzoeken:
- Een 15 jarig meisje heeft seks met haar 18 jarige vriend. Het is vrijwillig en ze hebben al een
jaar een relatie.
- Een leerkracht deelt informatie over een leerling met gescheiden ouders alleen met de moeder.
- Een vader die er achter komt dat zijn zoon betrokken is bij een scooterdiefstal doet GEEN
aangifte bij de politie.
- Een echtpaar krijgt een kind door middel van een IVF behandeling in het buitenland met een
donoreicel van een anonieme donor.
- Een pedagoog krijgt een liefdesrelatie met de getrouwde vader van een kind dat ze begeleidt.
Een normatieve vraag
- Wat goed handelen is, is niet eenduidig te beantwoorden
- Het is een normatieve vraag die we beantwoorden met impliciete en expliciete normen =
gebaseerd op waarden (een nastrevenswaardige voorstelling van wat goed is)
- Cursus juridische en ethische context is gericht op het articuleren, onderzoeken en reflecteren
van/op deze normativiteit.
Invloed van technologie
Tegenwoordig komt filosofie op verschillende manieren terug in het leven, mogelijk door de vele
technologische ontwikkelingen. Harari geeft aan dat deze huidige ontwikkelingen kunnen leiden tot
het einde van het idee dat de mens een vrije wil heeft. Uiteindelijk wordt men afhankelijk van
algoritmes. Volgens Žižek wordt iedereen tegenwoordig gedwongen een soort filosoof te zijn in deze
tijd, doordat de technologische ontwikkelingen allerlei filosofische vragen oproepen. Door kritische
vragen te stellen bij actuele ontwikkelingen, creëert filosofie ruimte om anders te denken.
Drie kaders van professioneel handelen
Maatschappelijk kader
- In een rechtsstaat: de wet
- De juridische context van de pedagogiek
- Jeugdrecht (college 8 t/m11)
o Verzameling van verschillende wettelijke kaders
o Burgerlijk recht, Strafrecht, Bestuursrecht
o Internationaal Verdrag Rechten Kind
1
, Professioneel kader
- Beroepen worden ingekaderd
o Wat legitimeert deze professie?
o Wie mogen deze professie uitoefenen?
o Waaraan moeten deze professionals zich houden?
- Beroepscode
o Waarden en normen van een beroepsgroep
o Beroepsethische richtlijn
o Op de grens van recht en ethiek
- Er zijn diverse beroepscodes, bijvoorbeeld
o Beroepscode voor sociaal werker (voorbeeld in boek VGW)
o Beroepscode jeugdzorgmedewerker (BPSW)
o Beroepscode voor academisch pedagogen (NVO)
- Beroepscodes, gedragscodes en integriteitscodes articuleren de waarden en normen van
professionele organisaties.
NVO beroepscode
- Nederlandse Vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO): beroepsvereniging
voor academisch opgeleide pedagogen en onderwijskundigen
- De NVO beroepscode geeft richting en invulling aan het begrip 'goede pedagoog’. Op grond
van de beroepscode kunnen pedagogen hun handelen en beslissingen beroepsethisch bepalen
en verantwoorden.
- De standaard voor de kwaliteit van beroepsuitoefening: gebaseerd op wet- en regelgeving voor
zorg en jeugdigen
- Is een norm waaraan het tuchtcollege toetst
- Wie moeten zich hieraan houden?
o NVO-leden
o (Ortho)pedagogen met SKJ registratie
o Orthopedagoog-generalisten met BIG registratie
Goede pedagoog
- Pedagogen zijn gebonden aan de beroepscode en daarmee aan de normen waaraan een goede
pedagoog behoort te voldoen.
- NVO leden staan voor het veilig opgroeien en een optimale ontwikkeling van kinderen en
jongeren, en doelmatige zorg als extra ondersteuning nodig is.
- Voor pedagogen is de pedagogische relatie het aangrijpingspunt van hun handelen: zij zoeken
verklaringen én oplossingen in die relatie. Pedagogen streven primair naar normalisatie van de
opvoedingsrelatie, of die nu eenvoudig of heel complex is.
- Wat wordt hier verondersteld? Waar zitten normen en waarden?
o Optimale ontwikkeling, wat is dat?
o Wat is veilig opgroeien?
o Wat is doelmatige zorg? Hoe handel je doelmatig?
Filosofie en sociaal werk
De manier waarop de overheid zich tot de burgers verhoudt, roept filosofische vragen op. In het
overheidsbeleid gaat een mensbeeld schuil. De overheid stelt bijvoorbeeld eigen regie,
zelfredzaamheid, eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid als objectieve waarden, waardoor de
verzorgingsstaat de individuele vrijheid is de weg zal staan.
Het beleid van instellingen dient tegemoet te komen aan het overheidsbeleid, maar binnen deze ruimte
kunnen ze een eigen invulling geven aan het overheidsbeleid.
‘Sociaal werk’ wordt gedefinieerd als; praktijkgerichte professie en een academische discipline die
maatschappelijke verandering, sociale cohesie en de emancipatie en zelfstandigheid van mensen
2
08-11-2023
Handelen in juridische en ethische context
- Handelen is een menselijke activiteit die wetens en willens gedaan wordt en waar mensen
voor verantwoordelijk kunnen worden gesteld.
- Action is an intentional, purposive, conscious and subjectively meaningful activity.
- Er is een actor die handelt: een bal gooien is een handeling, een kou vatten niet
- NIET handelen kan ook handelen zijn
Wat is goed handelen?
Voorbeelden om te onderzoeken:
- Een 15 jarig meisje heeft seks met haar 18 jarige vriend. Het is vrijwillig en ze hebben al een
jaar een relatie.
- Een leerkracht deelt informatie over een leerling met gescheiden ouders alleen met de moeder.
- Een vader die er achter komt dat zijn zoon betrokken is bij een scooterdiefstal doet GEEN
aangifte bij de politie.
- Een echtpaar krijgt een kind door middel van een IVF behandeling in het buitenland met een
donoreicel van een anonieme donor.
- Een pedagoog krijgt een liefdesrelatie met de getrouwde vader van een kind dat ze begeleidt.
Een normatieve vraag
- Wat goed handelen is, is niet eenduidig te beantwoorden
- Het is een normatieve vraag die we beantwoorden met impliciete en expliciete normen =
gebaseerd op waarden (een nastrevenswaardige voorstelling van wat goed is)
- Cursus juridische en ethische context is gericht op het articuleren, onderzoeken en reflecteren
van/op deze normativiteit.
Invloed van technologie
Tegenwoordig komt filosofie op verschillende manieren terug in het leven, mogelijk door de vele
technologische ontwikkelingen. Harari geeft aan dat deze huidige ontwikkelingen kunnen leiden tot
het einde van het idee dat de mens een vrije wil heeft. Uiteindelijk wordt men afhankelijk van
algoritmes. Volgens Žižek wordt iedereen tegenwoordig gedwongen een soort filosoof te zijn in deze
tijd, doordat de technologische ontwikkelingen allerlei filosofische vragen oproepen. Door kritische
vragen te stellen bij actuele ontwikkelingen, creëert filosofie ruimte om anders te denken.
Drie kaders van professioneel handelen
Maatschappelijk kader
- In een rechtsstaat: de wet
- De juridische context van de pedagogiek
- Jeugdrecht (college 8 t/m11)
o Verzameling van verschillende wettelijke kaders
o Burgerlijk recht, Strafrecht, Bestuursrecht
o Internationaal Verdrag Rechten Kind
1
, Professioneel kader
- Beroepen worden ingekaderd
o Wat legitimeert deze professie?
o Wie mogen deze professie uitoefenen?
o Waaraan moeten deze professionals zich houden?
- Beroepscode
o Waarden en normen van een beroepsgroep
o Beroepsethische richtlijn
o Op de grens van recht en ethiek
- Er zijn diverse beroepscodes, bijvoorbeeld
o Beroepscode voor sociaal werker (voorbeeld in boek VGW)
o Beroepscode jeugdzorgmedewerker (BPSW)
o Beroepscode voor academisch pedagogen (NVO)
- Beroepscodes, gedragscodes en integriteitscodes articuleren de waarden en normen van
professionele organisaties.
NVO beroepscode
- Nederlandse Vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO): beroepsvereniging
voor academisch opgeleide pedagogen en onderwijskundigen
- De NVO beroepscode geeft richting en invulling aan het begrip 'goede pedagoog’. Op grond
van de beroepscode kunnen pedagogen hun handelen en beslissingen beroepsethisch bepalen
en verantwoorden.
- De standaard voor de kwaliteit van beroepsuitoefening: gebaseerd op wet- en regelgeving voor
zorg en jeugdigen
- Is een norm waaraan het tuchtcollege toetst
- Wie moeten zich hieraan houden?
o NVO-leden
o (Ortho)pedagogen met SKJ registratie
o Orthopedagoog-generalisten met BIG registratie
Goede pedagoog
- Pedagogen zijn gebonden aan de beroepscode en daarmee aan de normen waaraan een goede
pedagoog behoort te voldoen.
- NVO leden staan voor het veilig opgroeien en een optimale ontwikkeling van kinderen en
jongeren, en doelmatige zorg als extra ondersteuning nodig is.
- Voor pedagogen is de pedagogische relatie het aangrijpingspunt van hun handelen: zij zoeken
verklaringen én oplossingen in die relatie. Pedagogen streven primair naar normalisatie van de
opvoedingsrelatie, of die nu eenvoudig of heel complex is.
- Wat wordt hier verondersteld? Waar zitten normen en waarden?
o Optimale ontwikkeling, wat is dat?
o Wat is veilig opgroeien?
o Wat is doelmatige zorg? Hoe handel je doelmatig?
Filosofie en sociaal werk
De manier waarop de overheid zich tot de burgers verhoudt, roept filosofische vragen op. In het
overheidsbeleid gaat een mensbeeld schuil. De overheid stelt bijvoorbeeld eigen regie,
zelfredzaamheid, eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid als objectieve waarden, waardoor de
verzorgingsstaat de individuele vrijheid is de weg zal staan.
Het beleid van instellingen dient tegemoet te komen aan het overheidsbeleid, maar binnen deze ruimte
kunnen ze een eigen invulling geven aan het overheidsbeleid.
‘Sociaal werk’ wordt gedefinieerd als; praktijkgerichte professie en een academische discipline die
maatschappelijke verandering, sociale cohesie en de emancipatie en zelfstandigheid van mensen
2
