Lipiden
1. Indeling
Glyceriden
= keten van C-atomen (vetzuur) verbonden aan glycerol via esterbinding
1 glycerol kan 3 vetzuren binden = triglyceriden
Meest voorkomend in voeding en vetweefsel
Smeltpunt is afhankelijk van samenstelling vetzuren: graad van verzadiging,
ketenlengte, trans dubbele binding
Vetzuren
Ketenlengte: 4-22 C-atomen (altijd even) bepaalt oplosbaarheid en absorptie
Verzadigingsgraad:
Verzadigd SFA: geen dubbele binding
Enkelvoudig onverzadigd MUFA (omega 9)
Meervoudig onverzadigd POFA (omega 3 + 6)
Fosfolipiden
Diglyceride + fosforzuur icm inositol/serine/ethanolamine/choline
In alle plantaardige en dierlijke voeding
Amfipatisch molecule
Sterolen (steroïden)
= polycyclisch alcohol
Cholesterol: enkel in dierlijke voeding; vaak als cholesterolester
Fytosterol: plantaardig
Transvetzuren
Ontstaat door hydrogenatie van onverzadigde vetten LDL ↑ en HDL ↓
Belangrijke cardiale risicofactor
In bereide producten, frituurolie, sommige industriële margarines
↔ natuurlijke transvetten (bv. in melk)
Andere lipidencomponenten
Vetalcoholen (co-emulgator), gangliosiden, cerebrosiden, vitamine A, D, E en K en
cartenoïden
2. Bronnen
Verzadigde vetten: dierlijke oorsprong (vlees, vette melkproducten), enkele
van plantaardige oorsprong (cacaoboter, kokos, palmolie)
Mono-onverzadigde vetten: olijfolie, avocado, pindanoten, amandelen
Poly-onverzadigde vetten: plantaardige oliën
o Omega 3: vis, schaaldieren, flexzaad, sojaboon, walnoot
o Omega 6: maïsolie, zonnebloemolie
12
1. Indeling
Glyceriden
= keten van C-atomen (vetzuur) verbonden aan glycerol via esterbinding
1 glycerol kan 3 vetzuren binden = triglyceriden
Meest voorkomend in voeding en vetweefsel
Smeltpunt is afhankelijk van samenstelling vetzuren: graad van verzadiging,
ketenlengte, trans dubbele binding
Vetzuren
Ketenlengte: 4-22 C-atomen (altijd even) bepaalt oplosbaarheid en absorptie
Verzadigingsgraad:
Verzadigd SFA: geen dubbele binding
Enkelvoudig onverzadigd MUFA (omega 9)
Meervoudig onverzadigd POFA (omega 3 + 6)
Fosfolipiden
Diglyceride + fosforzuur icm inositol/serine/ethanolamine/choline
In alle plantaardige en dierlijke voeding
Amfipatisch molecule
Sterolen (steroïden)
= polycyclisch alcohol
Cholesterol: enkel in dierlijke voeding; vaak als cholesterolester
Fytosterol: plantaardig
Transvetzuren
Ontstaat door hydrogenatie van onverzadigde vetten LDL ↑ en HDL ↓
Belangrijke cardiale risicofactor
In bereide producten, frituurolie, sommige industriële margarines
↔ natuurlijke transvetten (bv. in melk)
Andere lipidencomponenten
Vetalcoholen (co-emulgator), gangliosiden, cerebrosiden, vitamine A, D, E en K en
cartenoïden
2. Bronnen
Verzadigde vetten: dierlijke oorsprong (vlees, vette melkproducten), enkele
van plantaardige oorsprong (cacaoboter, kokos, palmolie)
Mono-onverzadigde vetten: olijfolie, avocado, pindanoten, amandelen
Poly-onverzadigde vetten: plantaardige oliën
o Omega 3: vis, schaaldieren, flexzaad, sojaboon, walnoot
o Omega 6: maïsolie, zonnebloemolie
12
