CONTEXT C – LES 3 IT. EN FR. BAROK
DE FORMELE TRADITIE
3.1 DE ARCHITECTURALE TUIN: ITALIAANSE RENAISSANCE (16 E EEUW)
Begin landschapsarchitectuur westerse wereld zoals we ze vandaag kennen
West Europa: opkomst vd formele tuin op grote schaal in periode vd Renaissance (uitvinding
perspectief) + bouwt verder op ontwerpmodellen en technieken uit andere periodes (Alhambra)
- Veel technieken omgaan met water, met mathematische precisie te gaan ontwerpen,
perspectief (revolutie in de kunst + landschapsontwerp, omgevingen projecteren buiten
onszelf, plannen op grotere schaal)
Denis Cosgrove – ‘Social formation and symbolic landscape’
- Social geograaf – renaissance als kantelpunt
- Nieuwe manieren om landschap te ontwerpen op grote schaal (perspectief)
- Feodaal systeem kapitalistisch (groeiend deel vd bevolking toegang tot land)
- Afstand tot het land: landschap verhandelbaar, maar ook esthetisch concept
- Representatie en vormgeving bepaald door machtsrelaties (nieuwe orde op land, nieuwe relaties id
maatschappij)
- Piero della Francesco, de ideale stad (1485)
- Vormend voor landschap als esthetische genre + voor ontwerp
Renaissancetuin:
- Ordering van, en dominantie over landschap vanuit villa (geometrie doorgetrokken door perspectief)
- Incorporeren van mythologische verhalen en thema’s (vanuit Midden Oosten)
DE TUIN VAN HET PERSPECTIEF – VILLA LANTE, BAGNAIA (perspectief op grote schaal)
Opdrachtgever = Kardinaal Gianfrancesco Gambara
- Fresco: tuin als geometrisch geheel op landschap gelegd
- Parterres: serie van geometrische terrassen, trappen
rekening houdend met topografie (ook sterk manipuleren)
- Geometrische compositie van vegetatie en architectuur,
symmetrie
- Aswerking die de zichten op de omgeving stuurt
, - Projectie van geometrisch geheel op een ‘wild’ landschap,
geometrische overheerst naarmate men afdaalt (natuurlijke
naar architecturale situatie)
- Politieke en morele boodschap: idealen van de Rede
(wetenschappelijke orde) gekoppeld aan religie: christelijke
orde (temmen vd natuur) vs barbaarse heidendom
- Technisch vernuft en experiment: grondverzet, spel met
water: cascades, fonteinen - water als allegorie van de
natuur (later in 19e eeuw hernomen): waterinfrastructuur
wordt meer abstract en geometrisch naarmate men afdaalt
in de tuin
3.2 DE MAAT VD REDE: FRANSE BAROKTUINEN (17 E EEUW)
Invloeden – Italiaanse renaissancetuinen + geometrie + technologie uit andere geogr contexten (Nederlandse polders,
Nabije Oosten)
Evolutie renaissancetuin benadrukken centrale as, introductie diagonale assen (barokke stadsplanning Rome) + pattes
d’Oie (ganzenvoet)
Historische context – Rene Decartes = ‘ik denk dus ik ben’ + werking vh oog, ontwikkeling v technieken om het land in kaart
te brengen en te ontginnen + periode vd verlichting (maakt ontwerpen op grote schaal mogelijk)
PERSPECTIEF EN SPEL – DE TUINEN VAN VAUX-LE-VICOMTE, 1613 - 1700
Ontwerper = André Le Nôtre (belangrijkste Fr ontwerper uit barok)
- Schaalvergroting tov de Renaissancetuin, kilometers aangelegd
- Geometrie, parterres, watergebruik
- Samenspel architectuur – landschapsarchitectuur alles neemt deel van een
geometrisch figuur
- Natuur wordt ondergeschikt aan mens, ingrepen door
mens, mens legt orde op
- Gebaseerd op kruisvorm: centrale as en kanaal
water op x as en centraal zichtpad (Versailles)
- Extensie vd as naar het omringende landschap
- Spel met topografie, perspectief en optische illusie
intellectuele constructie (vijvers: schaal neemt toe
naarmate je verdergaat in ruin (als je voor kasteel
staat: alles zelfde grootte (lijkt zo)) men begint meer
en meer te begrijpen hoe natuur/ perspectief in
mekaar zit en begint ermee te spelen (rede)
DE FORMELE TRADITIE
3.1 DE ARCHITECTURALE TUIN: ITALIAANSE RENAISSANCE (16 E EEUW)
Begin landschapsarchitectuur westerse wereld zoals we ze vandaag kennen
West Europa: opkomst vd formele tuin op grote schaal in periode vd Renaissance (uitvinding
perspectief) + bouwt verder op ontwerpmodellen en technieken uit andere periodes (Alhambra)
- Veel technieken omgaan met water, met mathematische precisie te gaan ontwerpen,
perspectief (revolutie in de kunst + landschapsontwerp, omgevingen projecteren buiten
onszelf, plannen op grotere schaal)
Denis Cosgrove – ‘Social formation and symbolic landscape’
- Social geograaf – renaissance als kantelpunt
- Nieuwe manieren om landschap te ontwerpen op grote schaal (perspectief)
- Feodaal systeem kapitalistisch (groeiend deel vd bevolking toegang tot land)
- Afstand tot het land: landschap verhandelbaar, maar ook esthetisch concept
- Representatie en vormgeving bepaald door machtsrelaties (nieuwe orde op land, nieuwe relaties id
maatschappij)
- Piero della Francesco, de ideale stad (1485)
- Vormend voor landschap als esthetische genre + voor ontwerp
Renaissancetuin:
- Ordering van, en dominantie over landschap vanuit villa (geometrie doorgetrokken door perspectief)
- Incorporeren van mythologische verhalen en thema’s (vanuit Midden Oosten)
DE TUIN VAN HET PERSPECTIEF – VILLA LANTE, BAGNAIA (perspectief op grote schaal)
Opdrachtgever = Kardinaal Gianfrancesco Gambara
- Fresco: tuin als geometrisch geheel op landschap gelegd
- Parterres: serie van geometrische terrassen, trappen
rekening houdend met topografie (ook sterk manipuleren)
- Geometrische compositie van vegetatie en architectuur,
symmetrie
- Aswerking die de zichten op de omgeving stuurt
, - Projectie van geometrisch geheel op een ‘wild’ landschap,
geometrische overheerst naarmate men afdaalt (natuurlijke
naar architecturale situatie)
- Politieke en morele boodschap: idealen van de Rede
(wetenschappelijke orde) gekoppeld aan religie: christelijke
orde (temmen vd natuur) vs barbaarse heidendom
- Technisch vernuft en experiment: grondverzet, spel met
water: cascades, fonteinen - water als allegorie van de
natuur (later in 19e eeuw hernomen): waterinfrastructuur
wordt meer abstract en geometrisch naarmate men afdaalt
in de tuin
3.2 DE MAAT VD REDE: FRANSE BAROKTUINEN (17 E EEUW)
Invloeden – Italiaanse renaissancetuinen + geometrie + technologie uit andere geogr contexten (Nederlandse polders,
Nabije Oosten)
Evolutie renaissancetuin benadrukken centrale as, introductie diagonale assen (barokke stadsplanning Rome) + pattes
d’Oie (ganzenvoet)
Historische context – Rene Decartes = ‘ik denk dus ik ben’ + werking vh oog, ontwikkeling v technieken om het land in kaart
te brengen en te ontginnen + periode vd verlichting (maakt ontwerpen op grote schaal mogelijk)
PERSPECTIEF EN SPEL – DE TUINEN VAN VAUX-LE-VICOMTE, 1613 - 1700
Ontwerper = André Le Nôtre (belangrijkste Fr ontwerper uit barok)
- Schaalvergroting tov de Renaissancetuin, kilometers aangelegd
- Geometrie, parterres, watergebruik
- Samenspel architectuur – landschapsarchitectuur alles neemt deel van een
geometrisch figuur
- Natuur wordt ondergeschikt aan mens, ingrepen door
mens, mens legt orde op
- Gebaseerd op kruisvorm: centrale as en kanaal
water op x as en centraal zichtpad (Versailles)
- Extensie vd as naar het omringende landschap
- Spel met topografie, perspectief en optische illusie
intellectuele constructie (vijvers: schaal neemt toe
naarmate je verdergaat in ruin (als je voor kasteel
staat: alles zelfde grootte (lijkt zo)) men begint meer
en meer te begrijpen hoe natuur/ perspectief in
mekaar zit en begint ermee te spelen (rede)
