Borstafwijkingen
A) Anatomie en fysiologie
· tepel: 15-tal grote melkgangen monden hier uit
· areola errond
· van daaruit vertrekken melkgangen/ ducti lactiferi richting
klierlobjes: melkproductie
– in ducti ontstaat vaakst borstkanker
· klierstations rond de borst belangrijk in de oncologie: borsttumorcellen vaak
als eerste via lymfevaten naar de klieren (pas later naar andere organen)
- level 1 (= klieren in oksel aan laterale kant): eerste plaats, meest
oppervlakkige regio kunnen worrden weggenomen
- level 2 (= onder sleutelbeen)
- level 3 (= boven pectoralis minor, onder clavicula): dieper
- chirurgie geraakt hier moeilijk, moet bestraald worden
- level 4 (= supraclaviculair)
- mammaria interna keten moet ook worden bekeken en wordt soms mee
bestraald want moeilijk te opereren
B) Diagnostiek
• Anamnese
• Klinisch onderzoek
– Borst
– Locoregionale klierstreken
• Beeldvorming
– RX mammografie (basis) + Echo (heel aanvullend)
– MR borsten (hoeft niet voor iedereen)
• Pathologisch onderzoek
– Punctiebiopsie: core needle biopsy (CNB) belangrijkst, toont hele anatomie
– Fijne naald aspiratie cytologie (FNAC) geeft minder info
= TRIPLE DIAGNOSTIEK: alle 3 moeten ‘positief’ (concordant) zijn voor diagnose te mogen maken
o Concordant:
- Goedaardig: geruststellen!
- Kwaadaardig: staging en therapie
o Discordant: Nieuwe punctie? MR? Second look echo? Resectie?
⇒ overleg met radioloog/patholoog!
1. Anamnese
Klachtenpatronen i.v.m. borst (aspecifiek)
· Nodulus (knobbeltje)
· Pijn
· Tepelvochtverlies
· Eczeem zz
Navragen bij elk borstprobleem:
· Leeftijd menarche en menopause, APGM, borstvoeding
· Medicatie (zeker hormonale)
• pil op jonge leeftijd geen RF, pil aan menopauze wel
· Familiale anamnese (borstkanker, eierstokkanker)
· Wanneer zijn klachten begonnen
· Geassocieerde klachten (wijzend op metastasen): botpijn, dyspnee …
1
, 2. KO
1) Inspectie
Ø Zittend of staand
· Volledig ontbloot bovenlichaam
· Kijken naar:
– Asymmetrie
– Huidveranderingen:
• huidintrekking = peau d’orange = appelsienhuid: door lymfoedeem
in huid (DD meestal infectie, zz inflammatoire borstkanker)
– Tepelveranderingen:
• intrekking tepel
• extra tepel (1/100 heeft dit): je kan hier later borstkanker in krijgen
– Lymfeklierregio’s
· Armen: in 3 houdingen
– in rust
– opheffen van de armen
– in de zij: aanspannen pectoraalspieren
2) Palpatie
BORST
Ø Liggend
· Armen in lichte abductie of naar boven
· Contralaterale borst eerst (om constitentie borst te leren kennen), daarna aaangedane zijde
· Vlakke hand-vingers
· Volledig en systematisch: alle kwadranten
· Noteren van: localisatie, grootte, aflijning, consistentie, beweeglijkheid, tepelvochtverlies, …
LYMFEKLIEREN
Ø Zittende of staande patiënt
· Voor of achter de patiënt
· Schouderspieren ontspannen!
· Welke?
– Axillae
– Infraclaviculair
– Supraclaviculair
· Normale (elke mens 20-tal klieren dus verspringend bolletje kan NL zijn) vs pathologische klieren
(harde, >1cm)
· Noteren van: grootte, aantal, consistentie, beweeglijkheid
3. Beeldvorming
1) Mammografie
= echt de basis
2 opnames
- mediolaterale oblique opname (van zijkant kijken)
o wit = klierweefsel
donker = vetweefsel (meer bij oudere vrouwen = involutie klierweefsel)
o volledige borst moet erop staan (ook m. pectoralis) anders tumoren missen
- craniocaudale opname (van boven naar onder kijken)
Indicatie:
· Screeningmammografie:
– In het kader van bevolkingsonderzoek:
• 50-69j, om de 2j
2
A) Anatomie en fysiologie
· tepel: 15-tal grote melkgangen monden hier uit
· areola errond
· van daaruit vertrekken melkgangen/ ducti lactiferi richting
klierlobjes: melkproductie
– in ducti ontstaat vaakst borstkanker
· klierstations rond de borst belangrijk in de oncologie: borsttumorcellen vaak
als eerste via lymfevaten naar de klieren (pas later naar andere organen)
- level 1 (= klieren in oksel aan laterale kant): eerste plaats, meest
oppervlakkige regio kunnen worrden weggenomen
- level 2 (= onder sleutelbeen)
- level 3 (= boven pectoralis minor, onder clavicula): dieper
- chirurgie geraakt hier moeilijk, moet bestraald worden
- level 4 (= supraclaviculair)
- mammaria interna keten moet ook worden bekeken en wordt soms mee
bestraald want moeilijk te opereren
B) Diagnostiek
• Anamnese
• Klinisch onderzoek
– Borst
– Locoregionale klierstreken
• Beeldvorming
– RX mammografie (basis) + Echo (heel aanvullend)
– MR borsten (hoeft niet voor iedereen)
• Pathologisch onderzoek
– Punctiebiopsie: core needle biopsy (CNB) belangrijkst, toont hele anatomie
– Fijne naald aspiratie cytologie (FNAC) geeft minder info
= TRIPLE DIAGNOSTIEK: alle 3 moeten ‘positief’ (concordant) zijn voor diagnose te mogen maken
o Concordant:
- Goedaardig: geruststellen!
- Kwaadaardig: staging en therapie
o Discordant: Nieuwe punctie? MR? Second look echo? Resectie?
⇒ overleg met radioloog/patholoog!
1. Anamnese
Klachtenpatronen i.v.m. borst (aspecifiek)
· Nodulus (knobbeltje)
· Pijn
· Tepelvochtverlies
· Eczeem zz
Navragen bij elk borstprobleem:
· Leeftijd menarche en menopause, APGM, borstvoeding
· Medicatie (zeker hormonale)
• pil op jonge leeftijd geen RF, pil aan menopauze wel
· Familiale anamnese (borstkanker, eierstokkanker)
· Wanneer zijn klachten begonnen
· Geassocieerde klachten (wijzend op metastasen): botpijn, dyspnee …
1
, 2. KO
1) Inspectie
Ø Zittend of staand
· Volledig ontbloot bovenlichaam
· Kijken naar:
– Asymmetrie
– Huidveranderingen:
• huidintrekking = peau d’orange = appelsienhuid: door lymfoedeem
in huid (DD meestal infectie, zz inflammatoire borstkanker)
– Tepelveranderingen:
• intrekking tepel
• extra tepel (1/100 heeft dit): je kan hier later borstkanker in krijgen
– Lymfeklierregio’s
· Armen: in 3 houdingen
– in rust
– opheffen van de armen
– in de zij: aanspannen pectoraalspieren
2) Palpatie
BORST
Ø Liggend
· Armen in lichte abductie of naar boven
· Contralaterale borst eerst (om constitentie borst te leren kennen), daarna aaangedane zijde
· Vlakke hand-vingers
· Volledig en systematisch: alle kwadranten
· Noteren van: localisatie, grootte, aflijning, consistentie, beweeglijkheid, tepelvochtverlies, …
LYMFEKLIEREN
Ø Zittende of staande patiënt
· Voor of achter de patiënt
· Schouderspieren ontspannen!
· Welke?
– Axillae
– Infraclaviculair
– Supraclaviculair
· Normale (elke mens 20-tal klieren dus verspringend bolletje kan NL zijn) vs pathologische klieren
(harde, >1cm)
· Noteren van: grootte, aantal, consistentie, beweeglijkheid
3. Beeldvorming
1) Mammografie
= echt de basis
2 opnames
- mediolaterale oblique opname (van zijkant kijken)
o wit = klierweefsel
donker = vetweefsel (meer bij oudere vrouwen = involutie klierweefsel)
o volledige borst moet erop staan (ook m. pectoralis) anders tumoren missen
- craniocaudale opname (van boven naar onder kijken)
Indicatie:
· Screeningmammografie:
– In het kader van bevolkingsonderzoek:
• 50-69j, om de 2j
2
