Orthopedagogiek
H1 SITUERING ORTHOPEDAGOGIEK
1.1 de term ortho-ped-agogie-k
Ortho: recht maken wat krom is
" Als moeilijk/problematisch ervaren situaties/contexten
Ped: kinderen en jeugdigen
" Werking met uitsluitend volwassenen ‘ortho-agogiek’
Agogie: het begeleiden, leiden naar, normatief element
" Visie over wat wenselijk is om na te streven, naartoe te begeleiden
K: de wetenschappelijke studie van
Orthopedagogiek is de wetenschappelijke studie van het begeleiden van kinderen, jongeren
en volwassenen in problematische opvoedingssituaties
1.2 verhouding pedagogiek en orthopedagogiek
In beide gaat het om een opvoedings- en begeleidingsproces gekenmerkt door een ‘op weg
zijn’ zonder de zekerheid te hebben dat het doel van de opvoeding zal worden bereikt.
Pedagogiek: algemene principes van en kennis over opvoeding
" Geen specifieke problemen
Orthopedagogiek: problemen in opvoeding komen scherper naar voor, de weerstanden zijn
hardnekkiger en de grenzen van de mogelijkheden zijn duidelijker
" Waar in pedagogiek het problematisch worden van de opvoeding een uitzondering
is, is in de orthopedagogiek de regel
Orthopedagogiek is de uitdrukking van de essentie van het pedagogische. Het voegt iets toe
waardoor het pedagogische in een nieuw licht wordt geplaatst
" Specifiek opvoeden
1
,1.3 Doel en object
Klassieke benadering
" Opvoeding van het opvallende en afwijkende of gehandicapte kind en de
methodische hulpverlening centraal
" Doel: rechtstreeks optimaliseren van de ontwikkeling van het kind
" Sterk verweven met medische en psychiatrische denken en vooral in
gespecialiseerde omgevingen buiten het gewone milieu van het kind
Vandaag
" Gezin in opvoedingsnood
" De problematische opvoedingssituatie en de factoren die daarin een rol spelen
" Doel: het optimaliseren van de opvoeding
Definitie Orthopedagogiek (Ter Horst)
" Orthopedagogiek is de menselijke planwetenschap die als veld van actie het
opvoedingsgebeuren heeft, dat zodanig leed met zich meebrengt dat men meent
niet verder te kunnen
Definitie problematisch opvoedingssituatie (Ter Horst)
" Deze, door de betrokkenen als nagenoeg perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie,
waarin men er zonder deskundige hulp van buitenaf niet in slaagt het geheel zodanig
te veranderen dat het weer perspectief biedend wordt
Samenvattend
" Het moderne object is de problematische of vastgelopen opvoedingssituatie en het
doel is deze weer vlot te krijgen. Dit in de eerste plaats door een aanpassing van de
opvoedingsfactoren zelf en in de tweede instantie door samenwerking met andere
betrokkenen en disciplines
1.4 Praktijkgerichte wetenschap
Voortdurende wisselwerking met de praktijk
" Praktijk was de eerste bron voor vragen aan de wetenschap en de ontwikkeling in de
wetenschap bepaalt hoe men naar de praktijk kijkt
" Continue zoektocht naar het verbeteren van de levenssituatie van kinderen,
jongeren en volwassenen met ondersteuningsnoden
2
,1.5 Dynamische wetenschap
Belangrijk op de hoogte te blijven van maatschappelijke evoluties, nieuwe beleidslijnen en
visies en nieuwe wetenschappelijk evoluties
Door maatschappelijke evoluties worden we voortdurend met nieuwe en andere problemen
geconfronteerd
" Vb. maatschappelijke evolutie
Kinderen in gezinnen die tijdelijk in asielzoekerscentra verblijven, niet
begeleide minderjarigen, alleenstaande minderjarige asielzoekers
" Vb. nieuwe beleidslijnen
Decreet integrale jeugdhulp zorgen voor wijzigingen in het werkveld
" Vb. wetenschappelijke evolutie
Pakken ‘buiten de lijnen’
Kennis en inzichten zijn steeds tijdelijk, voorwaardelijk en ingebed in deze specifieke context
van de cliënt, het cliëntsysteem en de ruimere contexten
1.6 orthopedagogische vakliteratuur
Vakkennis verzamelt men in specifieke publicaties zoals in tijdschriften, handboeken,
opleidingen en congressen.
1.7 internationaal perspectief
Special education (VK)
Bijzondere educatiewetenschappen
Applied Social Studies
" Social Educational Care Work
" Socio-Educational Care Work
1.8 algemene en bijzondere orthopedagogiek
Orthopedagogiek is gericht op het bekomen van veranderingen in een problematische
opvoedingssituatie met behulp van (gewone) opvoedingsmiddelen die op een specifieke
manier worden ingezet
Bijzondere ortho ????
3
, Orthopedagogiek
H2 STROMINGEN IN DE ORTHOPEDAGOGIEK
Onderbrengen van denkers en inzichten in volgende stromingen is deels willekeurig
" Tussen de stromingen zijn duidelijke linken
" Het denken van de individuele auteurs loopt niet steeds volgens de afgrenzingen van
de stromingen
Uitgangspunt van de stromingen gaat over de manier waarop naar bepaalde problematieken
of doelgroepen wordt gekeken.
Eric Broekaert brengt volgende 3 stromingen samen in het integratieve denken
Bekijk pagina 67 tijdens het studeren!!!
2.1 geesteswetenschappelijke stroming
2.1.1 omschrijving
Personalistische / geesteswetenschappelijke / wijsgerig-antropologische stroming
Klemtoon op uniciteit en individualiteit van personen
Gekleurd door de filosofie van de menselijke ontmoeting
" Holistische visie, de mens als één geheel, een holon, opgebouwd uit verschillende
aspecten en steeds in wisselwerking met zijn leefsituatie
Het gaat erom in deze holistische visie de mens als persoon, in wisselwerking met zijn
situatie, te begrijpen door zich in een contact van mens tot mens voor een echte ontmoeting
open te stellen
" Het verstehend, begrijpend kunnen invoelen in de wereld van de ander vraagt
openheid en veel van de persoonlijke vorming van de hulpverlener
" Empathie en intuïtie nodig
Uitgangspunt is de praktijk
" Het handelen in de dagelijkse werkelijkheid en het verhaal van de cliënt
" Opvoeder is hierbij geen afstandelijke toeschouwer, maar iemand die de cliënt leidt
" Dagdagelijkse omgang met de cliënten
Begeleiders worden door diverse theorieën gestimuleerd krachtig te reflecteren over eigen
dagdagelijks handelen
" Deze kracht is tegelijk de zwakte van deze stroming
Mist houvast
Te abstracte theorieën
Reactie op de empirisch analytische stroming
" Oppervlakkige gedragsbeïnvloeding + te veel reductie van de werkelijkheid
2.1.2 onderzoek
Hermeneutische methoden
" Interpreteren van menselijk handelen
" Case study, verzamelen en analyseren van levensverhalen, narratief onderzoek
4
H1 SITUERING ORTHOPEDAGOGIEK
1.1 de term ortho-ped-agogie-k
Ortho: recht maken wat krom is
" Als moeilijk/problematisch ervaren situaties/contexten
Ped: kinderen en jeugdigen
" Werking met uitsluitend volwassenen ‘ortho-agogiek’
Agogie: het begeleiden, leiden naar, normatief element
" Visie over wat wenselijk is om na te streven, naartoe te begeleiden
K: de wetenschappelijke studie van
Orthopedagogiek is de wetenschappelijke studie van het begeleiden van kinderen, jongeren
en volwassenen in problematische opvoedingssituaties
1.2 verhouding pedagogiek en orthopedagogiek
In beide gaat het om een opvoedings- en begeleidingsproces gekenmerkt door een ‘op weg
zijn’ zonder de zekerheid te hebben dat het doel van de opvoeding zal worden bereikt.
Pedagogiek: algemene principes van en kennis over opvoeding
" Geen specifieke problemen
Orthopedagogiek: problemen in opvoeding komen scherper naar voor, de weerstanden zijn
hardnekkiger en de grenzen van de mogelijkheden zijn duidelijker
" Waar in pedagogiek het problematisch worden van de opvoeding een uitzondering
is, is in de orthopedagogiek de regel
Orthopedagogiek is de uitdrukking van de essentie van het pedagogische. Het voegt iets toe
waardoor het pedagogische in een nieuw licht wordt geplaatst
" Specifiek opvoeden
1
,1.3 Doel en object
Klassieke benadering
" Opvoeding van het opvallende en afwijkende of gehandicapte kind en de
methodische hulpverlening centraal
" Doel: rechtstreeks optimaliseren van de ontwikkeling van het kind
" Sterk verweven met medische en psychiatrische denken en vooral in
gespecialiseerde omgevingen buiten het gewone milieu van het kind
Vandaag
" Gezin in opvoedingsnood
" De problematische opvoedingssituatie en de factoren die daarin een rol spelen
" Doel: het optimaliseren van de opvoeding
Definitie Orthopedagogiek (Ter Horst)
" Orthopedagogiek is de menselijke planwetenschap die als veld van actie het
opvoedingsgebeuren heeft, dat zodanig leed met zich meebrengt dat men meent
niet verder te kunnen
Definitie problematisch opvoedingssituatie (Ter Horst)
" Deze, door de betrokkenen als nagenoeg perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie,
waarin men er zonder deskundige hulp van buitenaf niet in slaagt het geheel zodanig
te veranderen dat het weer perspectief biedend wordt
Samenvattend
" Het moderne object is de problematische of vastgelopen opvoedingssituatie en het
doel is deze weer vlot te krijgen. Dit in de eerste plaats door een aanpassing van de
opvoedingsfactoren zelf en in de tweede instantie door samenwerking met andere
betrokkenen en disciplines
1.4 Praktijkgerichte wetenschap
Voortdurende wisselwerking met de praktijk
" Praktijk was de eerste bron voor vragen aan de wetenschap en de ontwikkeling in de
wetenschap bepaalt hoe men naar de praktijk kijkt
" Continue zoektocht naar het verbeteren van de levenssituatie van kinderen,
jongeren en volwassenen met ondersteuningsnoden
2
,1.5 Dynamische wetenschap
Belangrijk op de hoogte te blijven van maatschappelijke evoluties, nieuwe beleidslijnen en
visies en nieuwe wetenschappelijk evoluties
Door maatschappelijke evoluties worden we voortdurend met nieuwe en andere problemen
geconfronteerd
" Vb. maatschappelijke evolutie
Kinderen in gezinnen die tijdelijk in asielzoekerscentra verblijven, niet
begeleide minderjarigen, alleenstaande minderjarige asielzoekers
" Vb. nieuwe beleidslijnen
Decreet integrale jeugdhulp zorgen voor wijzigingen in het werkveld
" Vb. wetenschappelijke evolutie
Pakken ‘buiten de lijnen’
Kennis en inzichten zijn steeds tijdelijk, voorwaardelijk en ingebed in deze specifieke context
van de cliënt, het cliëntsysteem en de ruimere contexten
1.6 orthopedagogische vakliteratuur
Vakkennis verzamelt men in specifieke publicaties zoals in tijdschriften, handboeken,
opleidingen en congressen.
1.7 internationaal perspectief
Special education (VK)
Bijzondere educatiewetenschappen
Applied Social Studies
" Social Educational Care Work
" Socio-Educational Care Work
1.8 algemene en bijzondere orthopedagogiek
Orthopedagogiek is gericht op het bekomen van veranderingen in een problematische
opvoedingssituatie met behulp van (gewone) opvoedingsmiddelen die op een specifieke
manier worden ingezet
Bijzondere ortho ????
3
, Orthopedagogiek
H2 STROMINGEN IN DE ORTHOPEDAGOGIEK
Onderbrengen van denkers en inzichten in volgende stromingen is deels willekeurig
" Tussen de stromingen zijn duidelijke linken
" Het denken van de individuele auteurs loopt niet steeds volgens de afgrenzingen van
de stromingen
Uitgangspunt van de stromingen gaat over de manier waarop naar bepaalde problematieken
of doelgroepen wordt gekeken.
Eric Broekaert brengt volgende 3 stromingen samen in het integratieve denken
Bekijk pagina 67 tijdens het studeren!!!
2.1 geesteswetenschappelijke stroming
2.1.1 omschrijving
Personalistische / geesteswetenschappelijke / wijsgerig-antropologische stroming
Klemtoon op uniciteit en individualiteit van personen
Gekleurd door de filosofie van de menselijke ontmoeting
" Holistische visie, de mens als één geheel, een holon, opgebouwd uit verschillende
aspecten en steeds in wisselwerking met zijn leefsituatie
Het gaat erom in deze holistische visie de mens als persoon, in wisselwerking met zijn
situatie, te begrijpen door zich in een contact van mens tot mens voor een echte ontmoeting
open te stellen
" Het verstehend, begrijpend kunnen invoelen in de wereld van de ander vraagt
openheid en veel van de persoonlijke vorming van de hulpverlener
" Empathie en intuïtie nodig
Uitgangspunt is de praktijk
" Het handelen in de dagelijkse werkelijkheid en het verhaal van de cliënt
" Opvoeder is hierbij geen afstandelijke toeschouwer, maar iemand die de cliënt leidt
" Dagdagelijkse omgang met de cliënten
Begeleiders worden door diverse theorieën gestimuleerd krachtig te reflecteren over eigen
dagdagelijks handelen
" Deze kracht is tegelijk de zwakte van deze stroming
Mist houvast
Te abstracte theorieën
Reactie op de empirisch analytische stroming
" Oppervlakkige gedragsbeïnvloeding + te veel reductie van de werkelijkheid
2.1.2 onderzoek
Hermeneutische methoden
" Interpreteren van menselijk handelen
" Case study, verzamelen en analyseren van levensverhalen, narratief onderzoek
4
