AVV BLOK 4 KWALITEIT VAN ZORG
Aantekeningen en opgaven
Gezondheidswetenschappen – Erasmus Universiteit
,Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 2
Zelfstudie week 1 – Voorbereiding 1.7 onderzoeksopzet.....................................................................................2
Aantekeningen 1.7 - Onderzoeksopzet................................................................................................................7
Week 2........................................................................................................................................................ 10
Opgaven 2.1 – Onderzoeksopzet........................................................................................................................10
Week 3........................................................................................................................................................ 13
Zelfstudie 3.2 – Validiteit en betrouwbaarheid..................................................................................................13
Zelfstudie 3.3 – Steekproeftrekking....................................................................................................................16
Aantekeningen 3.2 – Validiteit en betrouwbaarheid.........................................................................................18
Aantekeningen 3.3 – Steekproeftrekking...........................................................................................................21
Opgaven 3.4 – Validiteit, betrouwbaarheid en steekproeftrekking...................................................................25
Aantekeningen 3.7 – Toetsen en verdeling I......................................................................................................28
Week 4........................................................................................................................................................ 34
Aantekeningen 4.2 – Toetsen en verdeling II.....................................................................................................38
Opgaven 4.3 – Toetsen en verdeling..................................................................................................................42
Week 5........................................................................................................................................................ 47
Aantekeningen 5.3 – Documentanalyse............................................................................................................47
Opgaven 5.4 – Documentanalyse......................................................................................................................52
Week 6........................................................................................................................................................ 55
Aantekeningen 6.6 – Online vragenuur.............................................................................................................55
1
,Week 1
Zelfstudie week 1 – Voorbereiding 1.7 onderzoeksopzet
Video 1 – randomized controlled trial
Experimenteel onderzoek – randomized controlled trial
Bij experimenteel onderzoek wordt er altijd een interventie getest, bijvoorbeeld een nieuw
medicijn. Er is een opzettelijke manipulatie van de deelnemers en er is een contrast tussen
groepen (experimentele- en controlegroep).
De groepen willekeurig of op basis van toeval verdelen randomized controlled trial (RCT)
Populatie steekproef participanten (en niet-participanten) randomiseren, R (=
willekeurig verdelen over experimentele- of controlegroep). Causaal verband aantonen, RCT
is een krachtig design.
3 eisen randomisatie:
1. De randomisatie moet eerlijk gaan
2. Er mag geen sprake zijn van fraude (geen kennis over precieze methode randomisatie
of in welke groep men terechtkomt)
1. Voldoende deelnemers (met weinig mensen is lastig om groepen eerlijk te verdelen)
5 randomisatie methodes:
1. Simpele randomisatie muntje opgooien, bij kop in ene groep en bij munt in
andere, (prima methode bij groot aantal deelnemers).
2. Gestratificeerde randomisatie, bij subgroepen in populatie wil bekijken (man en
vrouw) en vervolgens binnen subgroep een simpele randomisatie uitvoeren.
3. Gewogen randomisatie, als je naast hoofdvraag ook nog andere onderzoeksvragen
met zelfde onderzoek, meer mensen in experimentele groep. (1/3 controle en 2/3
experimenteel)
4. Blok randomisatie evenveel mensen in controle- en experimentele groep, vooral
bij kleine samples.
5. Balancing/minimization beginnen bij simpele maar zodra één groep te groot
wordt, past het systeem dat een beetje aan waardoor er meer kans bestaat dat een
persoon in de andere groep geplaatst wordt.
Wat geef je aan controlegroep?
Bestaande behandeling geven
Toedienen van placebo
Niet en/of actief volgen
Het meten van de uitkomst niet wordt beïnvloed door groep waar mensen inzitten,
zoveel mogelijk blind, voorkomen dat onderzoekers bewust experimentele groep beter
bekijken.
Natural history (standaard verbetering, hoeft niks te maken met behandeling)
Hawthorne effect (verbetering als mensen weten dat ze meedoen aan onderzoek)
Placebo effect (verbetering rapporteren na inname nep medicijn)
Effect interventie (relevantie RCT doordat effecten (behalve deze van interventie) gelijk zijn
in beide groepen)
2
, Video 2 - Quasi experiment, experimenteel onderzoek
Toewijzing controle- of experimentele groep gebeurt niet willekeurig, géén randomisatie.
Er wordt gestart met één grote populatie waar onderzoeksvraag over gaat. Daar wordt een
steekproef uitgetrokken.
Populatie steekproef participanten (en niet-participanten) toewijzen experimentele
of controlegroep, X.
Voormeting om samenstelling groepen in kaart te brengen en later te vergelijken.
Randomisatie is niet altijd mogelijk of ethisch verantwoord – zeer effectieve
behandelmethode niet ethisch om zieke mensen te weerhouden van deze
behandelmethode/roken/vaccineren.
Mensen in beide groep systematisch van elkaar verschillen daarom aan einde onderzoek
geen causale uitspraken doen.
Twee vormen van het quasi design:
1. Non-equivalent groups design: mensen verdelen in groepen op basis van bepaalde
eigenschappen of mensen kiezen zelf de groep, doet voormeting dan experiment.
Uitkomstmetingen moeten worden vergeleken met voormeting
2. Switching replications design:
Mensen nemen zowel aan controle- als experimentele groep deel.
Verdelen experiment 1 wisselen experiment 2
Doen wanneer mensen graag interventie willen hebben of kleine groep. Heel
belangrijk dat genoeg tijd tussen beide groepen, dit mag namelijk geen effect op
elkaar hebben.
Video 3 - Case-controle onderzoek, observationeel onderzoek
Observationeel onderzoek – uitkomsten en determinanten meten zonder toepassing
interventie, kijken en niet ingrijpen. Je kunt observeren wat er gaat gebeuren of wat er is
gebeurd. Je wilt weten of determinant uitkomst veroorzaakt, je onderzoekt of mensen met
en zonder uitkomst wel of niet blootgesteld waren aan de determinant.
Kenmerkend: beginnen bij uitkomst (wel of niet hebben van ziekte)
Cases = mensen die uitkomst wel hebben
Controles = mensen die uitkomst niet hebben
Cases en controles moeten zoveel mogelijk op elkaar lijken.
Terugkijken in de tijd of mensen wel of niet blootgesteld waren aan de determinant waarin
je geïnteresseerd bent. Je kunt geen uitspraken over causaliteit.
Wanneer?
Zeldzame uitkomst, ziekte weinig voorkomt (lastig steekproef te trekken identificeer alle
mensen met ziekte als cases)
Langdurige ontwikkeling uitkomst (zieke mensen te identificeren als cases i.p.v mensen te
volgen om te kijken of ze deze ziekte ooit ontwikkelen)
Video 4 - Cross-sectioneel onderzoek, observationeel onderzoek
3
Aantekeningen en opgaven
Gezondheidswetenschappen – Erasmus Universiteit
,Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 2
Zelfstudie week 1 – Voorbereiding 1.7 onderzoeksopzet.....................................................................................2
Aantekeningen 1.7 - Onderzoeksopzet................................................................................................................7
Week 2........................................................................................................................................................ 10
Opgaven 2.1 – Onderzoeksopzet........................................................................................................................10
Week 3........................................................................................................................................................ 13
Zelfstudie 3.2 – Validiteit en betrouwbaarheid..................................................................................................13
Zelfstudie 3.3 – Steekproeftrekking....................................................................................................................16
Aantekeningen 3.2 – Validiteit en betrouwbaarheid.........................................................................................18
Aantekeningen 3.3 – Steekproeftrekking...........................................................................................................21
Opgaven 3.4 – Validiteit, betrouwbaarheid en steekproeftrekking...................................................................25
Aantekeningen 3.7 – Toetsen en verdeling I......................................................................................................28
Week 4........................................................................................................................................................ 34
Aantekeningen 4.2 – Toetsen en verdeling II.....................................................................................................38
Opgaven 4.3 – Toetsen en verdeling..................................................................................................................42
Week 5........................................................................................................................................................ 47
Aantekeningen 5.3 – Documentanalyse............................................................................................................47
Opgaven 5.4 – Documentanalyse......................................................................................................................52
Week 6........................................................................................................................................................ 55
Aantekeningen 6.6 – Online vragenuur.............................................................................................................55
1
,Week 1
Zelfstudie week 1 – Voorbereiding 1.7 onderzoeksopzet
Video 1 – randomized controlled trial
Experimenteel onderzoek – randomized controlled trial
Bij experimenteel onderzoek wordt er altijd een interventie getest, bijvoorbeeld een nieuw
medicijn. Er is een opzettelijke manipulatie van de deelnemers en er is een contrast tussen
groepen (experimentele- en controlegroep).
De groepen willekeurig of op basis van toeval verdelen randomized controlled trial (RCT)
Populatie steekproef participanten (en niet-participanten) randomiseren, R (=
willekeurig verdelen over experimentele- of controlegroep). Causaal verband aantonen, RCT
is een krachtig design.
3 eisen randomisatie:
1. De randomisatie moet eerlijk gaan
2. Er mag geen sprake zijn van fraude (geen kennis over precieze methode randomisatie
of in welke groep men terechtkomt)
1. Voldoende deelnemers (met weinig mensen is lastig om groepen eerlijk te verdelen)
5 randomisatie methodes:
1. Simpele randomisatie muntje opgooien, bij kop in ene groep en bij munt in
andere, (prima methode bij groot aantal deelnemers).
2. Gestratificeerde randomisatie, bij subgroepen in populatie wil bekijken (man en
vrouw) en vervolgens binnen subgroep een simpele randomisatie uitvoeren.
3. Gewogen randomisatie, als je naast hoofdvraag ook nog andere onderzoeksvragen
met zelfde onderzoek, meer mensen in experimentele groep. (1/3 controle en 2/3
experimenteel)
4. Blok randomisatie evenveel mensen in controle- en experimentele groep, vooral
bij kleine samples.
5. Balancing/minimization beginnen bij simpele maar zodra één groep te groot
wordt, past het systeem dat een beetje aan waardoor er meer kans bestaat dat een
persoon in de andere groep geplaatst wordt.
Wat geef je aan controlegroep?
Bestaande behandeling geven
Toedienen van placebo
Niet en/of actief volgen
Het meten van de uitkomst niet wordt beïnvloed door groep waar mensen inzitten,
zoveel mogelijk blind, voorkomen dat onderzoekers bewust experimentele groep beter
bekijken.
Natural history (standaard verbetering, hoeft niks te maken met behandeling)
Hawthorne effect (verbetering als mensen weten dat ze meedoen aan onderzoek)
Placebo effect (verbetering rapporteren na inname nep medicijn)
Effect interventie (relevantie RCT doordat effecten (behalve deze van interventie) gelijk zijn
in beide groepen)
2
, Video 2 - Quasi experiment, experimenteel onderzoek
Toewijzing controle- of experimentele groep gebeurt niet willekeurig, géén randomisatie.
Er wordt gestart met één grote populatie waar onderzoeksvraag over gaat. Daar wordt een
steekproef uitgetrokken.
Populatie steekproef participanten (en niet-participanten) toewijzen experimentele
of controlegroep, X.
Voormeting om samenstelling groepen in kaart te brengen en later te vergelijken.
Randomisatie is niet altijd mogelijk of ethisch verantwoord – zeer effectieve
behandelmethode niet ethisch om zieke mensen te weerhouden van deze
behandelmethode/roken/vaccineren.
Mensen in beide groep systematisch van elkaar verschillen daarom aan einde onderzoek
geen causale uitspraken doen.
Twee vormen van het quasi design:
1. Non-equivalent groups design: mensen verdelen in groepen op basis van bepaalde
eigenschappen of mensen kiezen zelf de groep, doet voormeting dan experiment.
Uitkomstmetingen moeten worden vergeleken met voormeting
2. Switching replications design:
Mensen nemen zowel aan controle- als experimentele groep deel.
Verdelen experiment 1 wisselen experiment 2
Doen wanneer mensen graag interventie willen hebben of kleine groep. Heel
belangrijk dat genoeg tijd tussen beide groepen, dit mag namelijk geen effect op
elkaar hebben.
Video 3 - Case-controle onderzoek, observationeel onderzoek
Observationeel onderzoek – uitkomsten en determinanten meten zonder toepassing
interventie, kijken en niet ingrijpen. Je kunt observeren wat er gaat gebeuren of wat er is
gebeurd. Je wilt weten of determinant uitkomst veroorzaakt, je onderzoekt of mensen met
en zonder uitkomst wel of niet blootgesteld waren aan de determinant.
Kenmerkend: beginnen bij uitkomst (wel of niet hebben van ziekte)
Cases = mensen die uitkomst wel hebben
Controles = mensen die uitkomst niet hebben
Cases en controles moeten zoveel mogelijk op elkaar lijken.
Terugkijken in de tijd of mensen wel of niet blootgesteld waren aan de determinant waarin
je geïnteresseerd bent. Je kunt geen uitspraken over causaliteit.
Wanneer?
Zeldzame uitkomst, ziekte weinig voorkomt (lastig steekproef te trekken identificeer alle
mensen met ziekte als cases)
Langdurige ontwikkeling uitkomst (zieke mensen te identificeren als cases i.p.v mensen te
volgen om te kijken of ze deze ziekte ooit ontwikkelen)
Video 4 - Cross-sectioneel onderzoek, observationeel onderzoek
3
