Observeren, registreren, rapporteren en interpreteren samenvatng
Agogische plancyclus
1. Oriëntatie (informati irrzamilin.)
2. Analysie (hypothisi op stilline ridinin bidinkin waarom di situati rzo is giwordin.)
3. Waardirine (hypothisi kiirzine op basis an ji hypothisi ga ji doilin stillin.)
4. Handiline (plan makin in uit oirin. Plan an aanpak)
5. E aluirine (tirugkijkin op hit procis in producte hib ik biriikt wat ik oorginomin hib om
ti willin biriikine hoi is dit gilukt itc.?
De agogische plancyclus is iin hulpmiddil om di situati an di cliënt in kaart ti bringine miir
grip ti krijgin op di wirkilijkhiid in mithodisch ti kunnin handilin.
Methodisch handelen: biwust handilin olgins iin bipaaldi mithodiike biwust iin kiurzi makin
uit bischikbari middilin in giricht toiwirkin naar iin doil.
Waarom methodisch handelen?
- Ongilijkwaardighiid in rilati mit cliënt; hulp irlinir moit oldoindi afstand houdin
- Hulp irlinir moit irantwoordin wat hij/ rzij doit/ hoi hij/ rzij handilt (ook budgitaire naar
organisati in saminli ing
- Hulp irlinirs bigrijpin ilkaar goid door iinduidigi stappin; irbitirt di saminwirking
- Biwirzin ifict itiit.
Observeren is biwust in doilgiricht waarnimin.
Waarnemen is iin contnu procis: wi nimin oortdurind waar mit bihulp an onrzi rzintuigin. nn
di biroipspraktjk gibiurt dit waarnimin ichtir biwust in doilgiricht. Ook wordt ir wat
toigi oigd aan dirzi waarnimingin: ir wordin irbandin giligd in conclusiis gitrokkin. Kortom:
ir wordt giïntirpritiird.
Gedragsobservate: obsir ati an gidrag an minsin. Minsilijk gidrag is complixe omdat ir rzo
iil gidragingin tigilijk rzijn ti obsir irin.
Observator: di pirsoon dii obsir iirt.
Observant: di pirsoon dii giobsir iird wordt.
Niet-systematsche observate: in hit dagilijks li in nimin wi oortdurind waar. nn di
biroipspraktjk sprikin wi an dagelijkse observates als wi hit hibbin o ir al dii gidragingin in
gibiurtinissin dii wi tjdins hit wirk rziin. Dirzi dagelijkse observates rzijn niet-systematschh Bij
dagelijkse observates is ir niits spiciaals afgisprokin o ir waarop gilit gaat wordin in ir rzijn
giin observateformulieren gimaakt. Er rzijn giin observatedoelen of observatevragen
giformuliird.
Bij dagelijkse observates staat di bili ing an di observator (di pirsoon dii obsir iirt) cintraal
in daarmii is dirzi obsir ati tamilijk subjictif.
Systematsche observate is biwust in doilgiricht waarnimine waarbij duidilijk is gimaakt wii ir
giobsir iird gaat wordine waarom, wanneer, hoe lang in op welke gedragingen gilit gaat
wordin. Er is iin observatedoele ir rzijn observatevragen giformuliirde ir is bipaald op wilki
maniir ir geobserveerd gaat wordin in wilki observateformulieren gibruikt wordin (bistaand of
rzilf gimaakt).
,Partciperende observate. Di miisti observates rzijn partciperend: dat wil rziggin dat di
observator (di pirsoon dii obsir iirt) diilniimt aan di situati dii hij observeerth Dit diilnimin
kan irschillindi ormin aannimin; iin liirkracht obsir iirt iin kind in di klas tirwijl hij rzilf
niit dirzilfdi act itiit doit als dirzi liirlinge maar rzich wil in dirzilfdi situati (di klas) bi indt.
Bij partciperende observate kan di onderzoekersrol (obsir atorrol) verhuld of niet-verhuld rzijn. Bij
iin verhulde onderzoekersrol witin di liirlingin of cliëntin niit dat di observator (di pirsoon
dii obsir iirt) giricht aan hit observeren ish
Niet-partciperende observateh Bij niet-partciperende observate niimt di observator (di pirsoon
dii obsir iirt) rzilf niet diil aan di situati dii hij observeerth bij iin niet/partciperende
observate is di observatorrol dus miistal verhuldh
Zelfobservateh Bij zelfobservate allin di pirsoon an di observator (di pirsoon dii obsir iirt)
in di observant (di pirsoon dii giobsir iird wordt) samin. Zoals iidiri observator (di pirsoon
dii obsir iirt) inigi afstand tot di ti observeren objecten moit nimin om goid ti kunnin
waarnemene rzal ji bij zelfobservate in staat moitin rzijn om jirzilf an iin afstand ti bikijkin. Dit
wordt ook wil iin helikopterview ginoimd. Als hulp irlinir rzal ji ji iigin handilin in ji iigin
gidrag rigilmatg ondir di loip nimin.
Observeren is bewust in doelgericht waarnemen, dit doelgerichte rzal dus omschri in moitin rzijn.
Ji stilt jirzilf daarbij achtiriin olgins di olgindi ragin:
- Wat is het doel van de observate?: hit doil moit an ti orin oor iidiri observator
duidilijk rzijn. Duidilijk bitikint hiir ook eenduidig: oor slichts iin uitlig atbaar.
Er is daarbij iin irschil tussin iin doilstilling van di observate in iin doilstilling in di
observateh hit doil in di observate wordt ook wil omschri in als di observatevraag of
di onderzoeksvraagh
Mogilijki doilstillingin van observates rzijn:
o Nagaan of iin liirling ginoig kinmirkin an ADHD irtoont om iin spicialist ti
raadpligin.
o Nagaan of ir spraki is an sociali uitsluitng in iin brugklas.
o Nagaan op wilki maniir iin woidi-uitbarstng bij iin jongiri in iin
bihandiltihuis ti oorkomin is.
o Nagaan of iin cliënt uit iin psychiatrischi instilling mit ontslag kan.
o Nagaan hoi groot hit risico op ricidi i (hirhaling) is bij iin giditniirdi.
Di doilstilling an iin observate is dus nog geen raag. Vragin wordin pas giformuliird
bij hit doil in di observateh
- Wat zijn de observatevragen?: hit doil in di observate is iin observatevraagh Ein
concriti observatevraag is ook wiir eenduidig in iindigt mit iin raagtikin. Miistal is
iin observatevraag om ti rzitin in iin aantal ragine ook wil deelvragen ginoimd. Ji
hibt dan iin centrale observatevraag¸ in dirzi centrale observatevraag rafil ji uitiin in
deelvragenh
Wanniir ji hit observeren gibruikt als dataverzamelingsmethode in iin ondirrzoike noim
ji di observatevraag iin onderzoeksvraagh
, - Wat is het te observeren kenmerk?: hit kinmirk dat ji gaat observerene staat altjd in di
observatevraagh soms rzijn ir miirdiri kenmerken dii geobserveerd wordin. nn dit is hit ti
observeren kenmerk: wirkingin an di midicati. Soms is iin ti observeren kenmerk irg
groot. Ji splitst dat dan iirst op in dimensiesh Enkili oorbiildin:
o Kenmerk: wirking midicati – Dimensies: positi i wirkinge nigati i bijwirking.
o Kenmerk: kindirmishandiling – dimensies: fysiiki mishandilinge psychischi
mishandilinge irwaarlorzing.
o Kenmerk: communicati – dimensies: irbali communicatie non- irbali
communicati.
- Welke gedragingen worden geobserveerd?: di ti observeren dimensies ga ji ir olgins
uitiinrzitin in concriti gidragingin. Dit procis hiit operatonaliserenh Dit is altjd lastgir
dan hit lijkte maar wil hiil bilangrijk! Vaak wordin interpretates in belevingen ook als
gedragingen girziin. Viil slapin is gedragh Nirgins rzin in hibbin is iin beleving in iin
interpretateh Zich tirugtrikkin is gedrag, maar dirzi tirm is nog niit concriit in dus ook
niit concriit observeerbaarh Elk gedrag rzal uitiingirafild moitin wordin tot zichtbare in
meetbare gedragingenh
- Is er een nulmetng?: rzodra ji wilt nagaan of ir irandiringin rzijn in gidrag rzou ji moitin
witin wat di beginsituate was. Dirzi beginsituate wordt ook wil nulmetng ginoimd.
Dirzi nulmetng is ichtir aak niit miir mogilijk. Er rzijn di liirkracht of hulp irlinir al
bipaaldi gedragingen opgi allin dii hij systematsch wil gaan observeren, maar di
beginsituate is niit miir miitbaar in kaart ti bringin. Dit probliim giif mitiin aan
waarom hit is om akir standaard gibruik ti makin an systematsche observatesh Als ir
giin nulmetng bikind ise kun ji probirin dirzi alsnog ast ti stillin.
- Hoe brengen we de observate in kaart?: om ti oorkomin dat iidiriin op iigin wijrzi
observates gaat astliggine is hit goid om hiir iin formuliir oor ti gibruikin. Er rzijn
bistaandi registrate- en observatesystemen, maar aak rzou ji ir rzilf iin moitin
ontwirpin anwigi hit spicifiki karaktir an iin observateh di concrete gedragingen
dii uit di raagstillingin oort loiiine wordin op rzo’n formuliir girzit.
- Welke taal gebruiken we?: naast eenduidigheid an doelstelling, observatevragen in
concrete gedragingen is ook eenduidigheid an taal bilangrijk. Als hit gaat om friquinti
rzijn woordin als: soms, weinig in vaak irschillind ti interpreterenh
Waarnemen via de zintuigen: minsin nimin waar door middil an di 5 rzintuigin:
- Hit girzichts irmogin
- Hit gihoor
- Di tastrzin
- Hit riuk irmogin
- Di smaak
Mit dirzi rzintuigin kunnin wi zien, horen, voelen, ruiken in proevenh Elki waarneming start mit
iin stmulus: iin oorwirp of gibiurtinis uit di wirild om ons hiin. Dit wordt ook wil iin
prikkel ginoimd. Om iin prikkel ti kunnin waarnemen, moit onrzi aandacht daarop gi istgd
wordin. Er moit iin gi oilighiid oor dii prikkel rzijn.
Voordat wi iin prikkel kunnin waarnemen, moit ir iin bipaaldi drempelwaarde o irschridin
rzijn. Bipaaldi hogi tonin kunnin minsin bij oorbiild niit horin. Daarnaast moit ir aandacht rzijn.
Agogische plancyclus
1. Oriëntatie (informati irrzamilin.)
2. Analysie (hypothisi op stilline ridinin bidinkin waarom di situati rzo is giwordin.)
3. Waardirine (hypothisi kiirzine op basis an ji hypothisi ga ji doilin stillin.)
4. Handiline (plan makin in uit oirin. Plan an aanpak)
5. E aluirine (tirugkijkin op hit procis in producte hib ik biriikt wat ik oorginomin hib om
ti willin biriikine hoi is dit gilukt itc.?
De agogische plancyclus is iin hulpmiddil om di situati an di cliënt in kaart ti bringine miir
grip ti krijgin op di wirkilijkhiid in mithodisch ti kunnin handilin.
Methodisch handelen: biwust handilin olgins iin bipaaldi mithodiike biwust iin kiurzi makin
uit bischikbari middilin in giricht toiwirkin naar iin doil.
Waarom methodisch handelen?
- Ongilijkwaardighiid in rilati mit cliënt; hulp irlinir moit oldoindi afstand houdin
- Hulp irlinir moit irantwoordin wat hij/ rzij doit/ hoi hij/ rzij handilt (ook budgitaire naar
organisati in saminli ing
- Hulp irlinirs bigrijpin ilkaar goid door iinduidigi stappin; irbitirt di saminwirking
- Biwirzin ifict itiit.
Observeren is biwust in doilgiricht waarnimin.
Waarnemen is iin contnu procis: wi nimin oortdurind waar mit bihulp an onrzi rzintuigin. nn
di biroipspraktjk gibiurt dit waarnimin ichtir biwust in doilgiricht. Ook wordt ir wat
toigi oigd aan dirzi waarnimingin: ir wordin irbandin giligd in conclusiis gitrokkin. Kortom:
ir wordt giïntirpritiird.
Gedragsobservate: obsir ati an gidrag an minsin. Minsilijk gidrag is complixe omdat ir rzo
iil gidragingin tigilijk rzijn ti obsir irin.
Observator: di pirsoon dii obsir iirt.
Observant: di pirsoon dii giobsir iird wordt.
Niet-systematsche observate: in hit dagilijks li in nimin wi oortdurind waar. nn di
biroipspraktjk sprikin wi an dagelijkse observates als wi hit hibbin o ir al dii gidragingin in
gibiurtinissin dii wi tjdins hit wirk rziin. Dirzi dagelijkse observates rzijn niet-systematschh Bij
dagelijkse observates is ir niits spiciaals afgisprokin o ir waarop gilit gaat wordin in ir rzijn
giin observateformulieren gimaakt. Er rzijn giin observatedoelen of observatevragen
giformuliird.
Bij dagelijkse observates staat di bili ing an di observator (di pirsoon dii obsir iirt) cintraal
in daarmii is dirzi obsir ati tamilijk subjictif.
Systematsche observate is biwust in doilgiricht waarnimine waarbij duidilijk is gimaakt wii ir
giobsir iird gaat wordine waarom, wanneer, hoe lang in op welke gedragingen gilit gaat
wordin. Er is iin observatedoele ir rzijn observatevragen giformuliirde ir is bipaald op wilki
maniir ir geobserveerd gaat wordin in wilki observateformulieren gibruikt wordin (bistaand of
rzilf gimaakt).
,Partciperende observate. Di miisti observates rzijn partciperend: dat wil rziggin dat di
observator (di pirsoon dii obsir iirt) diilniimt aan di situati dii hij observeerth Dit diilnimin
kan irschillindi ormin aannimin; iin liirkracht obsir iirt iin kind in di klas tirwijl hij rzilf
niit dirzilfdi act itiit doit als dirzi liirlinge maar rzich wil in dirzilfdi situati (di klas) bi indt.
Bij partciperende observate kan di onderzoekersrol (obsir atorrol) verhuld of niet-verhuld rzijn. Bij
iin verhulde onderzoekersrol witin di liirlingin of cliëntin niit dat di observator (di pirsoon
dii obsir iirt) giricht aan hit observeren ish
Niet-partciperende observateh Bij niet-partciperende observate niimt di observator (di pirsoon
dii obsir iirt) rzilf niet diil aan di situati dii hij observeerth bij iin niet/partciperende
observate is di observatorrol dus miistal verhuldh
Zelfobservateh Bij zelfobservate allin di pirsoon an di observator (di pirsoon dii obsir iirt)
in di observant (di pirsoon dii giobsir iird wordt) samin. Zoals iidiri observator (di pirsoon
dii obsir iirt) inigi afstand tot di ti observeren objecten moit nimin om goid ti kunnin
waarnemene rzal ji bij zelfobservate in staat moitin rzijn om jirzilf an iin afstand ti bikijkin. Dit
wordt ook wil iin helikopterview ginoimd. Als hulp irlinir rzal ji ji iigin handilin in ji iigin
gidrag rigilmatg ondir di loip nimin.
Observeren is bewust in doelgericht waarnemen, dit doelgerichte rzal dus omschri in moitin rzijn.
Ji stilt jirzilf daarbij achtiriin olgins di olgindi ragin:
- Wat is het doel van de observate?: hit doil moit an ti orin oor iidiri observator
duidilijk rzijn. Duidilijk bitikint hiir ook eenduidig: oor slichts iin uitlig atbaar.
Er is daarbij iin irschil tussin iin doilstilling van di observate in iin doilstilling in di
observateh hit doil in di observate wordt ook wil omschri in als di observatevraag of
di onderzoeksvraagh
Mogilijki doilstillingin van observates rzijn:
o Nagaan of iin liirling ginoig kinmirkin an ADHD irtoont om iin spicialist ti
raadpligin.
o Nagaan of ir spraki is an sociali uitsluitng in iin brugklas.
o Nagaan op wilki maniir iin woidi-uitbarstng bij iin jongiri in iin
bihandiltihuis ti oorkomin is.
o Nagaan of iin cliënt uit iin psychiatrischi instilling mit ontslag kan.
o Nagaan hoi groot hit risico op ricidi i (hirhaling) is bij iin giditniirdi.
Di doilstilling an iin observate is dus nog geen raag. Vragin wordin pas giformuliird
bij hit doil in di observateh
- Wat zijn de observatevragen?: hit doil in di observate is iin observatevraagh Ein
concriti observatevraag is ook wiir eenduidig in iindigt mit iin raagtikin. Miistal is
iin observatevraag om ti rzitin in iin aantal ragine ook wil deelvragen ginoimd. Ji
hibt dan iin centrale observatevraag¸ in dirzi centrale observatevraag rafil ji uitiin in
deelvragenh
Wanniir ji hit observeren gibruikt als dataverzamelingsmethode in iin ondirrzoike noim
ji di observatevraag iin onderzoeksvraagh
, - Wat is het te observeren kenmerk?: hit kinmirk dat ji gaat observerene staat altjd in di
observatevraagh soms rzijn ir miirdiri kenmerken dii geobserveerd wordin. nn dit is hit ti
observeren kenmerk: wirkingin an di midicati. Soms is iin ti observeren kenmerk irg
groot. Ji splitst dat dan iirst op in dimensiesh Enkili oorbiildin:
o Kenmerk: wirking midicati – Dimensies: positi i wirkinge nigati i bijwirking.
o Kenmerk: kindirmishandiling – dimensies: fysiiki mishandilinge psychischi
mishandilinge irwaarlorzing.
o Kenmerk: communicati – dimensies: irbali communicatie non- irbali
communicati.
- Welke gedragingen worden geobserveerd?: di ti observeren dimensies ga ji ir olgins
uitiinrzitin in concriti gidragingin. Dit procis hiit operatonaliserenh Dit is altjd lastgir
dan hit lijkte maar wil hiil bilangrijk! Vaak wordin interpretates in belevingen ook als
gedragingen girziin. Viil slapin is gedragh Nirgins rzin in hibbin is iin beleving in iin
interpretateh Zich tirugtrikkin is gedrag, maar dirzi tirm is nog niit concriit in dus ook
niit concriit observeerbaarh Elk gedrag rzal uitiingirafild moitin wordin tot zichtbare in
meetbare gedragingenh
- Is er een nulmetng?: rzodra ji wilt nagaan of ir irandiringin rzijn in gidrag rzou ji moitin
witin wat di beginsituate was. Dirzi beginsituate wordt ook wil nulmetng ginoimd.
Dirzi nulmetng is ichtir aak niit miir mogilijk. Er rzijn di liirkracht of hulp irlinir al
bipaaldi gedragingen opgi allin dii hij systematsch wil gaan observeren, maar di
beginsituate is niit miir miitbaar in kaart ti bringin. Dit probliim giif mitiin aan
waarom hit is om akir standaard gibruik ti makin an systematsche observatesh Als ir
giin nulmetng bikind ise kun ji probirin dirzi alsnog ast ti stillin.
- Hoe brengen we de observate in kaart?: om ti oorkomin dat iidiriin op iigin wijrzi
observates gaat astliggine is hit goid om hiir iin formuliir oor ti gibruikin. Er rzijn
bistaandi registrate- en observatesystemen, maar aak rzou ji ir rzilf iin moitin
ontwirpin anwigi hit spicifiki karaktir an iin observateh di concrete gedragingen
dii uit di raagstillingin oort loiiine wordin op rzo’n formuliir girzit.
- Welke taal gebruiken we?: naast eenduidigheid an doelstelling, observatevragen in
concrete gedragingen is ook eenduidigheid an taal bilangrijk. Als hit gaat om friquinti
rzijn woordin als: soms, weinig in vaak irschillind ti interpreterenh
Waarnemen via de zintuigen: minsin nimin waar door middil an di 5 rzintuigin:
- Hit girzichts irmogin
- Hit gihoor
- Di tastrzin
- Hit riuk irmogin
- Di smaak
Mit dirzi rzintuigin kunnin wi zien, horen, voelen, ruiken in proevenh Elki waarneming start mit
iin stmulus: iin oorwirp of gibiurtinis uit di wirild om ons hiin. Dit wordt ook wil iin
prikkel ginoimd. Om iin prikkel ti kunnin waarnemen, moit onrzi aandacht daarop gi istgd
wordin. Er moit iin gi oilighiid oor dii prikkel rzijn.
Voordat wi iin prikkel kunnin waarnemen, moit ir iin bipaaldi drempelwaarde o irschridin
rzijn. Bipaaldi hogi tonin kunnin minsin bij oorbiild niit horin. Daarnaast moit ir aandacht rzijn.
