Samenvatting Onderdeel 2 immuun-pathologische processen bij auto-immuunziekten

II. Immuun-pathologische processen bij auto-immuunziekten

Brand et al.: Algemene ziekteleer voor tandartsen
HS 3: Immunologische afwijkingen
 Auto-immuniteit
o Lichaamseigen structuren worden normaal niet aangevallen door het immuunsysteem  er wordt een
onderscheidt gemaakt tussen lichaamseigen en vreemd.
 Tolerante voor het eigen terwijll het vreemde wordt aangevallen.
 1: Centrale tolerante
 Komt tot stand in de thymus bijl ontwikkeling T-lymfocyten
 T-cellen die reageren met lichaamseigen antgenen worden gedood tjldens ontwikkeling in
de thymus.
 Toch ontsnappen er enkele T-cellen aan het selecteproces.
 2: Perifere tolerante
 Kan op verschillende manieren tot stand komen
 Voorkomt dat deze ontsnapte T-cellen kunnen reageren met auto-antgenen
 Door bepaalde mechanismen kunnen er toch T-cellen ontstaan die reageren met auto-antgenen die
niet worden weggehaald
 Moleculaire mimicry
o T-cellen die lichaamsvreemde antgenen herkennen die zeer sterk lijlken op auto-
antgenen
o Kunnen zich vergissen en binden aan auto-antgenen
 Auto-immuniteit
 Meestal worden als gevolg van auto-immuniteit auto-antlichamen aangetrofen in het bloed
 De tolerante wordt verbroken en het immuunsysteem gaat over tot het produceren van
auto-antgenen.
 Dit hoef echter niet: bijl sommige ziektes kan het zijln dat autoreacteve T-cellen ten
grondslag liggen aan de ziekte (zoals bijl MS).
o Dit wordt zo geconcludeerd omdat er acteve T-cellen in zieke organen aan
getrofen worden en soms in contact staan met de andere lichaamseigen cellen.
 Auto-immuunziekten
 Ingedeeld in twee groepen:
o 1: Orgaanspecifeke auto-immuunziekten
 Immuunrespons richt zich tegen één orgaan
 Voorbeeld:
 Ziekte van Graves  te hoge en niet gecontroleerde actviteit van
de schildklier
o Auto-antlichamen tegen de TSH-receptor
o Dit is de receptor op de schildklier die TSH van de
hypofyse bindt
o Actvate hiervan leidt tot verhoogde producte
schildklierhormoon
o Binding van auto-antlichaam aan deze receptor leidt ook
tot actvate van de schildkliercel
o Die vervolgens ongecontroleerde producte van
schildklierhormoon
o Het auto-antlichaam is dus verantwoordelijlk voor de
ziekteverschijlnselen.
 Myasthenia gravis
o Type-II-overgevoeligheidsreacte verstoort
signaaloverdracht van zenuw naar spier
o 2: Gesystematseerde auto-immuunziekten
 Afwijlkingen in allerlei organen
 Auto-immuunrespons is gericht tegen antlichaam die niet specifek voor
een orgaan zijln.
 Voorbeeld:
 Systemische lupus erythematosus (SLE)
o Type-III-overgevoeligheidsreacte
o Auto-antlichamen gericht tegen kernbestanddelen (met
name DNA)

, o Complexen worden gevormd van DNA en ant-DNA-
antlichamen die in weefsels kunnen neerslaan
o Hier veroorzaken ze weefselschade
 Sjlögren syndroom
o Auto-antlichamen gericht tegen bepaalde eiwiten uit de
celkeren zoals het SS-B-eiwit
o Ontstekingsprocessen in traan- en speekselklieren
o Vaak ook in andere organen worden lymfocytaire
infltraten aangetrofen.
o Tandheelkundige implicates van auto-immuunafwijlkingen
 Verminderd functoneren van speekselklieren bijl mensen met syndroom van Sjlögren
 Verminderde secrete en veranderde samenstelling
 Xerostomie, moeilijlkheden met eten en slikken en recidiverende zwellingen van
speekselklieren
 Risico ontstaan lymfoom in de parotsklier is sterk verhoogd
 Tandheelkundige therapie bestaat uit verbeteren (optmale) mondhygiëne,
fluorideapplicates en bestrijlding van de xerostomie door bijlvoorbeeld speekselsubsttuten
 Bijl een groot deel van de SLE-patënten (75%) worden mondproblemen gezien
 Meestal xerostomie
 Branderig gevoel in de mondholte
 Afwijlkingen orale mucosa (lijlkend op lichen planus bijl 10-20%)
 Kaakgewrichtsaandoeningen
 10-30% tevens het syndroom van Sjlögren
 Behandeling lijlkt op syndroom van Sjlögren
 Rekening houden met gebruik van immunosuppressiva en lichamelijlke aandoeningen
gerelateerd aan SLE (nierafwijlkingen en verhoogd risico op hartafwijlkingen)
 Andere auto-immuunafwijlkingen:
 Pemphigus
 Pemfgoïd
 Eczema dermatts herpetformis
 Erythema multforme
 Lichen planus

Rijkers et al, Immunologie
HS 14: Auto-immuniteit
 Immunologische tolerante voorkomt auto-reactviteit
o Het immuunsysteem maakt onderscheid tussen lichaamseigen en lichaamsvreemd
o Aangeboren immuunsysteem
 Door middel van patroonherkenningsreceptoren (PRR'S) op cellen worden PAMP’s herkent.
o Verworven immuunsysteem
 De B- en T-cellen kunnen tegen elke lichaamsbedreigend antgeen op een specifeke manier reageren.
 Antgeenreceptoren (membraanimmunoglobuline (mIg) en T-celreceptor (TCR))
 Variate is vrijlwel ongelimiteerd, hierdoor worden er ook autoreacteve cellen gevormd  grote
variate komt door willekeurig aanleggen van receptoren in het beenmerg/thymus.
 Om dit te voorkomen beschikt het immuunsysteem over tolerante  lymfocyten die een receptor
hebben die kan reageren met auto-antgenen die potenteel gevaarlijlk zijln  het immuunsysteem
gaat dan tegen lichaamseigen cellen reageren.
 De lichaamseigen cellen worden hierdoor met rust gelaten
 Verlies van tolerante leidt tot immuunresponsen tegen auto-antgenen  auto-immuniteit
 Centrale en perifere tolerante
o Tolerante ontstaat door:
 Voorkomen dan B- en T-lymfocyten met een antgeenreceptoren die antantgenen herkennen
kunnen uitrijlpen tot immuuncompetente cellen  centrale tolerante
 Het wordt geïnduceerd tjldens de vorming van B- en T-cellen in de centraal lymfoide
organen.
 Voorkomen dat uitgerijlpte auto-reacteve B- en T-cellengaan partciperen in een immuunrespons.
 Vindt plaats wanneer de cellen al uitgerijlpt zijln en in de periferie aanwezig zijln  perifere
tolerante.
 Vorm van tolerante die het gevolg is van het feit dat lymfocyten simpelweg niet bijl het antgeen
kunnen komen. Deze locates heten immune priviliged sites.