Week 8 jurisprudentie
Mensenroof
Casus: 1-jarig meisje is vanuit Brazilië naar Nederland gesmokkeld, om haar buiten de officiële
adoptieprocedure te houden.
Wet zegt: verboden personen over de grenzen van het Rijk in Europa te voeren
Rechtsvraag: Is het volgens interpretatiemogelijkheden ook verboden een kind vanuit Brazilië naar
Nederland te voeren?
Het Hof: nee
HR: Ja, via teleologische, wethistorische en grammaticale interpretatiemethoden.
`Het OM legde meneer K. het misdrijf van art. 278 Sr ten laste: mensenroof: “hij die iemand over de
grenzen van het Rijk in Europa voert, met het oogmerk om hem wederrechtelijk onder de macht van
een ander te brengen of om hem in hulpeloze toestand te verplaatsen, wordt, als schuldig aan
mensenroof, gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste…”
Enkele problemen met artikel:
- Wat wordt verstaan onder Rijk?
- Ziet het alleen op export vanuit Nederland of ook import?
Restrictieve uitleg bepleit dat mensenroof volgens artikel 278 Sr eruit bestaat dat iemand over de
grenzen van Nederland naar het buitenland wordt gevoerd.
Extensieve uitleg bepleit dat er geen goede reden te bedenken is waarom export wel en import geen
mensenroof zou zijn.
De vraag is dus of de rechter onder ‘over de grenzen van het Rijk in Europa’ ook import verstaat?
Het hof kiest voor de restrictieve uitleg. Haar keuze baseert het hof op de bedoeling van de wetgever
zoals deze volgens het hof uit de memorie van toelichting bij artikel 278 Sr blijkt: wetshistorische
uitleg.
Hoge Raad zei dat in artikel 278 Sr weliswaar staat dat mensenroof iemand over de grenzen van
Nederland naar het buitenland brengen is, maar er staat niet dat in omgekeerde richting over de
grens geen mensenroof is: grammaticale interpretatie.
De Hoge Raad doet ook ten eerste beroep op de wetshistorische interpretatie van artikel 278 Sr. HR
stelt dat wetsgeschiedenis niet uitsluit ‘dat vrijheidsbeneming met een door de wetgever bedoel
duurzaam karakter zich eveneens kan voordoen in het geval degenen wiens vrijheid is ontnomen
naar Nederland is gevoerd’.
Tweede argument was teleologische interpretatie: omdat door maatschappelijke ontwikkelingen
wordt meegebracht dat er geen redelijke aanleiding is om bij de toepassing van artikel 278 Sr
onderscheid te maken tussen import en export. Er wordt dus gekeken naar doel van de wet.
, Week 9 jurisprudentie
Diefstal van elektriciteit
Rechtsvraag:
Kan elektriciteit worden aangemerkt als een goed in de zin van artikel 310 Sr?
Essentie:
Tandarts had door een pin te steken in de elektriciteitsmeter de meter inactief gemaakt, waardoor
hij ‘gratis’ stroom kreeg. Uiteindelijk wordt de tandarts gepakt en de vraag is of hij zich hier schuldig
heeft gemaakt aan diefstal. Die vraag kon de rechter niet eenvoudig beantwoorden, omdat artikel
310 Sr spreekt van het begrip ‘goed’. Daarmee wordt in beginsel een stoffelijk object bedoeld en
elektriciteit is dat uiteraard niet.
Conclusie HR: tandarts heeft zich schuldig gemaakt aan diefstal, omdat elektriciteit een economische
waarde heeft en daardoor gelijkgesteld kon worden met een ‘goed’ in de zin van art. 310 Sr.
Legaliteitsbeginsel:
Een van de deelnormen van het legaliteitsbeginsel is het analogieverbod: binnen het strafrecht mag
een rechter een geval niet plaatsen onder een artikel dat niet ziet op dat desbetreffende geval. De
rechter mag de reikwijdte van het artikel wel oprekken (=extensief).
Hoornse taart
Rechtsvraag: is een verdachte strafbaar als hij middels vergiftiging de verkeerde persoon om het
leven brengt?
Essentie:
Verdachte was helemaal klaar met marktmeester en daarom had hij taart gebakken met gif erin. Hij
stuurde hem naar de marktmeester, maar toen zag hij in dat er mogelijk ook anderen van de taart
zouden kunnen snoepen. Hij bedacht zich niet en nam die kan voor lief. Uiteindelijk at de vrouw van
de marktmeester en overleed. De verdachte was strafbaar op grond van voorwaardelijke opzet met
betrekking tot de dood van de vrouw.
Klassiek voorbeeld van voorwaardelijke opzet: dit is het eerste arrest waarin de HR het
voorwaardelijk opzet met zoveel woorden heeft erkend.
Enkhuizer doodslag
Rechtsvraag: is een verdachte strafbaar op grond van voorwaardelijk opzet als hij een dodelijk
verkeersongeluk veroorzaakt door rijden onder invloed?
Essentie:
Verdachte stapte met een aantal glazen op de auto in. Hij kwam politiecontrole tegen en probeerde
te ontkomen dus hij reed met hoge snelheid en met lampen uit door bebouwde kom. Hierdoor reed
hij twee fietsers aan, waarvan 2 dood gingen. Verklaring van verdachte: “Koste wat het kost aan
politie proberen te ontkomen”.
HR oordeelde: het oordeel van het hof dat de verdachte onder de omstandigheden als vermeld in de
gebezigde bewijsmiddelen willens en wetens de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat hij door zijn
rijgedrag de dood van de fietsers zou veroorzaken, getuigt niet van onjuiste rechtsopvatting”.
Volgens HR dus voldaan aan eisen voorwaardelijke opzet, dus zwaardere straf dan dood door schuld.
Mensenroof
Casus: 1-jarig meisje is vanuit Brazilië naar Nederland gesmokkeld, om haar buiten de officiële
adoptieprocedure te houden.
Wet zegt: verboden personen over de grenzen van het Rijk in Europa te voeren
Rechtsvraag: Is het volgens interpretatiemogelijkheden ook verboden een kind vanuit Brazilië naar
Nederland te voeren?
Het Hof: nee
HR: Ja, via teleologische, wethistorische en grammaticale interpretatiemethoden.
`Het OM legde meneer K. het misdrijf van art. 278 Sr ten laste: mensenroof: “hij die iemand over de
grenzen van het Rijk in Europa voert, met het oogmerk om hem wederrechtelijk onder de macht van
een ander te brengen of om hem in hulpeloze toestand te verplaatsen, wordt, als schuldig aan
mensenroof, gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste…”
Enkele problemen met artikel:
- Wat wordt verstaan onder Rijk?
- Ziet het alleen op export vanuit Nederland of ook import?
Restrictieve uitleg bepleit dat mensenroof volgens artikel 278 Sr eruit bestaat dat iemand over de
grenzen van Nederland naar het buitenland wordt gevoerd.
Extensieve uitleg bepleit dat er geen goede reden te bedenken is waarom export wel en import geen
mensenroof zou zijn.
De vraag is dus of de rechter onder ‘over de grenzen van het Rijk in Europa’ ook import verstaat?
Het hof kiest voor de restrictieve uitleg. Haar keuze baseert het hof op de bedoeling van de wetgever
zoals deze volgens het hof uit de memorie van toelichting bij artikel 278 Sr blijkt: wetshistorische
uitleg.
Hoge Raad zei dat in artikel 278 Sr weliswaar staat dat mensenroof iemand over de grenzen van
Nederland naar het buitenland brengen is, maar er staat niet dat in omgekeerde richting over de
grens geen mensenroof is: grammaticale interpretatie.
De Hoge Raad doet ook ten eerste beroep op de wetshistorische interpretatie van artikel 278 Sr. HR
stelt dat wetsgeschiedenis niet uitsluit ‘dat vrijheidsbeneming met een door de wetgever bedoel
duurzaam karakter zich eveneens kan voordoen in het geval degenen wiens vrijheid is ontnomen
naar Nederland is gevoerd’.
Tweede argument was teleologische interpretatie: omdat door maatschappelijke ontwikkelingen
wordt meegebracht dat er geen redelijke aanleiding is om bij de toepassing van artikel 278 Sr
onderscheid te maken tussen import en export. Er wordt dus gekeken naar doel van de wet.
, Week 9 jurisprudentie
Diefstal van elektriciteit
Rechtsvraag:
Kan elektriciteit worden aangemerkt als een goed in de zin van artikel 310 Sr?
Essentie:
Tandarts had door een pin te steken in de elektriciteitsmeter de meter inactief gemaakt, waardoor
hij ‘gratis’ stroom kreeg. Uiteindelijk wordt de tandarts gepakt en de vraag is of hij zich hier schuldig
heeft gemaakt aan diefstal. Die vraag kon de rechter niet eenvoudig beantwoorden, omdat artikel
310 Sr spreekt van het begrip ‘goed’. Daarmee wordt in beginsel een stoffelijk object bedoeld en
elektriciteit is dat uiteraard niet.
Conclusie HR: tandarts heeft zich schuldig gemaakt aan diefstal, omdat elektriciteit een economische
waarde heeft en daardoor gelijkgesteld kon worden met een ‘goed’ in de zin van art. 310 Sr.
Legaliteitsbeginsel:
Een van de deelnormen van het legaliteitsbeginsel is het analogieverbod: binnen het strafrecht mag
een rechter een geval niet plaatsen onder een artikel dat niet ziet op dat desbetreffende geval. De
rechter mag de reikwijdte van het artikel wel oprekken (=extensief).
Hoornse taart
Rechtsvraag: is een verdachte strafbaar als hij middels vergiftiging de verkeerde persoon om het
leven brengt?
Essentie:
Verdachte was helemaal klaar met marktmeester en daarom had hij taart gebakken met gif erin. Hij
stuurde hem naar de marktmeester, maar toen zag hij in dat er mogelijk ook anderen van de taart
zouden kunnen snoepen. Hij bedacht zich niet en nam die kan voor lief. Uiteindelijk at de vrouw van
de marktmeester en overleed. De verdachte was strafbaar op grond van voorwaardelijke opzet met
betrekking tot de dood van de vrouw.
Klassiek voorbeeld van voorwaardelijke opzet: dit is het eerste arrest waarin de HR het
voorwaardelijk opzet met zoveel woorden heeft erkend.
Enkhuizer doodslag
Rechtsvraag: is een verdachte strafbaar op grond van voorwaardelijk opzet als hij een dodelijk
verkeersongeluk veroorzaakt door rijden onder invloed?
Essentie:
Verdachte stapte met een aantal glazen op de auto in. Hij kwam politiecontrole tegen en probeerde
te ontkomen dus hij reed met hoge snelheid en met lampen uit door bebouwde kom. Hierdoor reed
hij twee fietsers aan, waarvan 2 dood gingen. Verklaring van verdachte: “Koste wat het kost aan
politie proberen te ontkomen”.
HR oordeelde: het oordeel van het hof dat de verdachte onder de omstandigheden als vermeld in de
gebezigde bewijsmiddelen willens en wetens de aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat hij door zijn
rijgedrag de dood van de fietsers zou veroorzaken, getuigt niet van onjuiste rechtsopvatting”.
Volgens HR dus voldaan aan eisen voorwaardelijke opzet, dus zwaardere straf dan dood door schuld.
