College systemische complicaties
Overgevoeligheidsreacties
Hoofdstuk 3.3: overgevoeligheidsreacties
Effect immuunsysteem: evenwicht tussen individu en omringende wereld
- Immuundeficiëntie: wanneer het afweersysteem tekort schiet, wanneer het geen reactie opwekt
- Overgevoeligheidsreactie: wanneer het te veel reactie opwekt, wanneer het zijn doel voorbij schiet
- allergie; afweerreactie tegen niet-microbiële aard, onschadelijke stoffen met nadelige
gevolgen voor het individu
- auto-immuunziekte; afweerreactie tegen eigen lichaamsbestanddelen
Vier typen overgevoeligheidsreacties, dit wordt ingedeeld op basis van mechanismes:
type 1 – belangrijke rol bij allergie
Allergische reactie = genetische aanleg/predispositie/vatbaarheid +(in combinatie met) contact met
allergeen
Allergeen is een niet-microbiële stof
Hierbij speelt de igE-klasse antilichamen een rol: bij eerste contact met
allergeen ga je deze igE antilichamen produceren.
De staart (fc-gedeeltes) gaat binden aan receptoren op basofiele granulocyten
(in bloed) en mestcellen (in weefsels). Bij volgende contact met deze allergeen
bindt allergeen aan de igE-moleculen op het oppervlak van de granulocyt of
mestcel, waardoor activatie optreedt voor de uitscheiding van stoffen.
Stoffen:
- histamine (en verwante stoffen); bloedvatverwijding, permeabiliteit
verhoging vaatwand en contractie glad spierweefsel (vernauwing luchtwegen)
treedt op.
- chemotactische stoffen; die trekken andere immuuncellen aan (eosinofiele
granulocyten) waardoor activatie bijdraagt aan weefselschade allergische reactie
Ernstige vorm van deze type:
- Anafylactische shock; in de bloedbaan worden de basofiele granulocyten massaal geactiveerd.
Hierdoor treedt vaatverwijding op van het hele vaatbed snelle bloeddrukdaling symptomen
van shock (omdat weefsels niet meer goed kunnen werken door deze vaatverwijding)
- Daarbij kan ook bronchusconstrictie optreden.
Mogelijke oorzaken; wespensteek, bepaalde voedingsmiddelen en medicijnen. Meestal treedt na
enkele minuten een reactie op.
Mensen kunnen een EpiPen/anapen bij zich dragen voor als ze zo’n shock krijgen. Hier zit adrenaline
in. Dit zorgt weer voor vasoconstrictie waardoor de bloeddruk weer verhoogd. Dit voorkomt de
shock symptomen of verlagen de symptomen. Dit kun je in de bovenbeen injecteren.
- minder ernstige vorm: hooikoorts, astma of voedingsmiddelen allergie
, Type 2
Centrale rol hebben de antilichamen igG en igM.
Deze binden aan hun doelwitten waardoor de niet-specifieke afweer wordt geactiveerd:
- klassieke route complementair systeem; membrain attack complex (kapot maken van membraan)
- fagocyten; Antilichaam gebonden aan doelwit via Fc-receptor activatie fagocytose en
degredatie/doden doelwit of afgifte toxische inhoud granula voor vernietiging doelwit
Voorbeelden:
- Geneesmiddelen allergieën: allergenen binden zich aan een lichaamscel waardoor de
eiwitsamenstelling van het membraan veranderd. Hierdoor wordt een lichaamscel gezien als
lichaamsvreemd: het immuunsysteem komt in actie direct cytotoxische reactie door igM en igG
antlichamen.
- Medicament geïnduceerde bloedafbraak: Medicamenten binden aan rode bloedcellen waardoor de
vorm van de erythrocyt veranderd. Antilichamen herkennen dit als lichaamsvreemd (ze herkennen
ook gezonde structuren) antilichamen worden aangemaakt waardoor fagocyten worden
opgewekt.
- Spierziekte myasthenia gravis: antilichamen tegen acetylcholinereceptoren worden gemaakt,
hierdoor kan geen prikkeloverdracht meer worden overgedragen waardoor verlamming optreedt
(want spieren kunnen niet meer samentrekken)
Type 3
Centrale rol zijn de immuuncomplexen (antigenen en antilichamen samen)
Immuuncomplexen kunnen neerslaan in een wand van bloedvaatjes. Hierdoor komt een
ontstekingsreactie op gang waardoor de immuunsystemen geactiveerd; complementsysteem
(klassiek)/activatie cellen met Fc- of complement receptoren (van niet specifieke afweer). Schade
wordt toegediend aan het lichaam door het opruimen van het immuun systeem. Schade van deze
overgevoeligheidsreactie wordt bepaald door de locatie waar de immuuncomplexen neerslaan.
Voorbeeld:
- serumziekte: tegen tetanus werd paardenserum toegediend, omdat het de progressie van tetanus
remt. Omdat paardenserum lichaamsvreemd is, wordt er een antigeen tegen aangemaakt
complex vorming antigeen en antilichaam neerslaan complexen in organen (o.a. in gewricht en
nier) orgaan ontstekingen
- SLE (systemische lupus ethematosus) = auto-antilichamen tegen DNA vorming complexen met
DNA uit kapotte cellen neerslag immunocomplexen in organen ontsteking
Type 4
Centrale rol t-lymfocyt (geen antilichamen!)
Te vaak/veel immuunrespons door t-lymfocyten waardoor een
allergische reactie optreedt, dit is langzaam dus dit wordt ook wel
de vertraagde reactie genoemd. Bij herhaalde bloottelling;
lymfocyten en macrofagen dringen huid binnen en veroorzaken
weefselschade.
Voorbeeld: contacteczeem (door bijvoorbeeld nikkel); nikkel bindt
op huid (en komt uit binnen) en bindt aan lichaamseiwitten: dit
wordt herkend als lichaamsvreemd overmatige T-cel reactie
Overgevoeligheidsreacties
Hoofdstuk 3.3: overgevoeligheidsreacties
Effect immuunsysteem: evenwicht tussen individu en omringende wereld
- Immuundeficiëntie: wanneer het afweersysteem tekort schiet, wanneer het geen reactie opwekt
- Overgevoeligheidsreactie: wanneer het te veel reactie opwekt, wanneer het zijn doel voorbij schiet
- allergie; afweerreactie tegen niet-microbiële aard, onschadelijke stoffen met nadelige
gevolgen voor het individu
- auto-immuunziekte; afweerreactie tegen eigen lichaamsbestanddelen
Vier typen overgevoeligheidsreacties, dit wordt ingedeeld op basis van mechanismes:
type 1 – belangrijke rol bij allergie
Allergische reactie = genetische aanleg/predispositie/vatbaarheid +(in combinatie met) contact met
allergeen
Allergeen is een niet-microbiële stof
Hierbij speelt de igE-klasse antilichamen een rol: bij eerste contact met
allergeen ga je deze igE antilichamen produceren.
De staart (fc-gedeeltes) gaat binden aan receptoren op basofiele granulocyten
(in bloed) en mestcellen (in weefsels). Bij volgende contact met deze allergeen
bindt allergeen aan de igE-moleculen op het oppervlak van de granulocyt of
mestcel, waardoor activatie optreedt voor de uitscheiding van stoffen.
Stoffen:
- histamine (en verwante stoffen); bloedvatverwijding, permeabiliteit
verhoging vaatwand en contractie glad spierweefsel (vernauwing luchtwegen)
treedt op.
- chemotactische stoffen; die trekken andere immuuncellen aan (eosinofiele
granulocyten) waardoor activatie bijdraagt aan weefselschade allergische reactie
Ernstige vorm van deze type:
- Anafylactische shock; in de bloedbaan worden de basofiele granulocyten massaal geactiveerd.
Hierdoor treedt vaatverwijding op van het hele vaatbed snelle bloeddrukdaling symptomen
van shock (omdat weefsels niet meer goed kunnen werken door deze vaatverwijding)
- Daarbij kan ook bronchusconstrictie optreden.
Mogelijke oorzaken; wespensteek, bepaalde voedingsmiddelen en medicijnen. Meestal treedt na
enkele minuten een reactie op.
Mensen kunnen een EpiPen/anapen bij zich dragen voor als ze zo’n shock krijgen. Hier zit adrenaline
in. Dit zorgt weer voor vasoconstrictie waardoor de bloeddruk weer verhoogd. Dit voorkomt de
shock symptomen of verlagen de symptomen. Dit kun je in de bovenbeen injecteren.
- minder ernstige vorm: hooikoorts, astma of voedingsmiddelen allergie
, Type 2
Centrale rol hebben de antilichamen igG en igM.
Deze binden aan hun doelwitten waardoor de niet-specifieke afweer wordt geactiveerd:
- klassieke route complementair systeem; membrain attack complex (kapot maken van membraan)
- fagocyten; Antilichaam gebonden aan doelwit via Fc-receptor activatie fagocytose en
degredatie/doden doelwit of afgifte toxische inhoud granula voor vernietiging doelwit
Voorbeelden:
- Geneesmiddelen allergieën: allergenen binden zich aan een lichaamscel waardoor de
eiwitsamenstelling van het membraan veranderd. Hierdoor wordt een lichaamscel gezien als
lichaamsvreemd: het immuunsysteem komt in actie direct cytotoxische reactie door igM en igG
antlichamen.
- Medicament geïnduceerde bloedafbraak: Medicamenten binden aan rode bloedcellen waardoor de
vorm van de erythrocyt veranderd. Antilichamen herkennen dit als lichaamsvreemd (ze herkennen
ook gezonde structuren) antilichamen worden aangemaakt waardoor fagocyten worden
opgewekt.
- Spierziekte myasthenia gravis: antilichamen tegen acetylcholinereceptoren worden gemaakt,
hierdoor kan geen prikkeloverdracht meer worden overgedragen waardoor verlamming optreedt
(want spieren kunnen niet meer samentrekken)
Type 3
Centrale rol zijn de immuuncomplexen (antigenen en antilichamen samen)
Immuuncomplexen kunnen neerslaan in een wand van bloedvaatjes. Hierdoor komt een
ontstekingsreactie op gang waardoor de immuunsystemen geactiveerd; complementsysteem
(klassiek)/activatie cellen met Fc- of complement receptoren (van niet specifieke afweer). Schade
wordt toegediend aan het lichaam door het opruimen van het immuun systeem. Schade van deze
overgevoeligheidsreactie wordt bepaald door de locatie waar de immuuncomplexen neerslaan.
Voorbeeld:
- serumziekte: tegen tetanus werd paardenserum toegediend, omdat het de progressie van tetanus
remt. Omdat paardenserum lichaamsvreemd is, wordt er een antigeen tegen aangemaakt
complex vorming antigeen en antilichaam neerslaan complexen in organen (o.a. in gewricht en
nier) orgaan ontstekingen
- SLE (systemische lupus ethematosus) = auto-antilichamen tegen DNA vorming complexen met
DNA uit kapotte cellen neerslag immunocomplexen in organen ontsteking
Type 4
Centrale rol t-lymfocyt (geen antilichamen!)
Te vaak/veel immuunrespons door t-lymfocyten waardoor een
allergische reactie optreedt, dit is langzaam dus dit wordt ook wel
de vertraagde reactie genoemd. Bij herhaalde bloottelling;
lymfocyten en macrofagen dringen huid binnen en veroorzaken
weefselschade.
Voorbeeld: contacteczeem (door bijvoorbeeld nikkel); nikkel bindt
op huid (en komt uit binnen) en bindt aan lichaamseiwitten: dit
wordt herkend als lichaamsvreemd overmatige T-cel reactie
