SOCIAAL RECHT 1
Fran Van Passel
SOCIAAL WERK 2023-2024
,Sociaal recht 1
Samenvatting Hoorcolleges
Inhoudsopgave
Uitgangspunt .............................................................................................................................................................. 9
Doel arbeidsovereenkomst = in levensonderhoud voorzien ............................................................................................. 9
WN = KWETSBAAR ............................................................................................................................................................ 9
Hoe kan de positie van de WN worden bewaakt en verbeterd?....................................................................................... 9
Hoe werken met regelgeving? ..................................................................................................................................... 9
Onderverdelingen in een rechtsbron ................................................................................................................................ 9
Onderverdelingen in een artikel ....................................................................................................................................... 9
Wat is sociale wetgeving eigenlijk? ........................................................................................................................... 10
Sociale wetgeving: geen duidelijk afgebakend geheel ............................................................................................... 10
Gemeenschappelijke kenmerken ............................................................................................................................... 10
Sociale wetgeving: poging tot schematisch overzicht ................................................................................................ 10
Korte historiek van het arbeidsrecht ......................................................................................................................... 11
Internationale rechtsbronnen ................................................................................................................................... 12
Bilaterale verdragen ................................................................................................................................................... 12
Multilaterale verdragen ............................................................................................................................................. 12
Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) .................................................................................................................... 12
Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) ................................................................... 12
Raad van Europa ........................................................................................................................................................ 12
Internationale Vereniging voor de Sociale Zekerheid (AISS) ...................................................................................... 12
Benelux Economische Unie ........................................................................................................................................ 12
Europese Unie ............................................................................................................................................................ 12
Hiërarchie van Europese rechtsregels op basis van hun binding ................................................................................ 13
Nationale rechtsbronnen .......................................................................................................................................... 13
Sociale Grondrechten à BELANGRIJKSTE WET! ............................................................................................................. 13
Artikel 23 van de Grondwet ....................................................................................................................................... 13
Sociale rechtsbronnen .................................................................................................................................................... 14
Hiërarchie der nationale rechtsbronnen in artikel 51 van de Cao-wet........................................................................ 14
Hoe deze hiërarchie interpreteren? ................................................................................................................................ 15
Wat is een arbeidsovereenkomst? ............................................................................................................................ 16
Een arbeidsovereenkomst is: .......................................................................................................................................... 16
Een wederkerige overeenkomst >< eenzijdig statuut (ambtenaar) ........................................................................... 16
Voor het verrichten van arbeid >< volgen van opleiding (leerovereenkomst) .......................................................... 16
Tegen loon >< onkostenvergoeding (vrijwilligerswerk) ............................................................................................. 16
Onder gezag van een WG >< geen gezag (zelfstandige aannemingsovereenkomst) ................................................. 16
1
,Sociaal recht 1
Samenvatting Hoorcolleges
Ondergeschikt verband ............................................................................................................................................. 16
Essentieel kenmerk van de arbeidsovereenkomst = ondergeschikt verband .................................................................. 16
Is een actuele discussie ................................................................................................................................................... 17
Schijnzelfstandigen .................................................................................................................................................... 17
Oneigenlijke of pseudowerknemers .......................................................................................................................... 17
Samengaan van een arbeidsovereenkomst met een aannemingsovereenkomst (art. 5bis WAO) ................................. 17
Toepassingsgebied Arbeidsovereenkomstenwet (Art. 1) ........................................................................................... 17
Het aangaan van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................................ 18
Een arbeidsverhouding ontstaat door een mondelinge of schriftelijke overeenkomst die onderworpen is aan de
geldigheidsvereisten van het Burgerlijk Wetboek .......................................................................................................... 18
1. Bekwaamheid .................................................................................................................................................... 18
2. Geldige toestemming ........................................................................................................................................ 18
3. + 4. Voorwerp en oorzaak ................................................................................................................................. 19
Sanctie: de nietigheid van de overeenkomst .................................................................................................................. 19
Vormvereisten van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................................. 19
Soorten arbeidsovereenkomsten .............................................................................................................................. 19
Soorten naargelang de beoogde arbeid ......................................................................................................................... 19
Werklieden ................................................................................................................................................................. 19
Bedienden .................................................................................................................................................................. 19
Handelsvertegenwoordigers ...................................................................................................................................... 19
Dienstboden ............................................................................................................................................................... 19
Huisarbeiders ............................................................................................................................................................. 19
Studenten ................................................................................................................................................................... 20
! Andere overeenkomsten worden niet in de WAO geregeld !.................................................................................. 21
Soorten naargelang de duur van de overeenkomst ........................................................................................................ 22
Arbeidsovereenkomst van onbepaalde tijd ............................................................................................................... 22
Arbeidsovereenkomst van bepaalde tijd ................................................................................................................... 22
Arbeidsovereenkomst voor duidelijk omschreven werk............................................................................................ 22
Vervangingsovereenkomst......................................................................................................................................... 23
GwH 17 juni 2021, nr. 93/2021....................................................................................................................................... 23
Soorten naargelang de omvang van het werk................................................................................................................ 23
Voltijdse arbeidsovereenkomst ................................................................................................................................. 23
Deeltijdse arbeidsovereenkomst ............................................................................................................................... 23
Soorten naargelang de wijze waarop de overeenkomst wordt afgesloten .................................................................... 24
Geen aparte soort arbeidsovereenkomst: startbaanovereenkomst (SBO) ..................................................................... 25
Verjaring ................................................................................................................................................................... 25
Rechtsvorderingen die uit de arbeidsovereenkomst ontstaan, verjaren ........................................................................ 25
Verplichtingen van beide partijen ............................................................................................................................. 26
2
, Sociaal recht 1
Samenvatting Hoorcolleges
De goede trouw in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst ..................................................................................... 26
Wederzijdse eerbied en achting (Artikel 16 WAO) ......................................................................................................... 26
Bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk ..................................................... 26
Welzijnswet streeft drie doelstellingen na: ............................................................................................................... 26
Psychosociale risico’s ................................................................................................................................................. 26
Geweld ....................................................................................................................................................................... 27
Ongewenst seksueel gedrag op het werk .................................................................................................................. 27
Pesterijen op het werk ............................................................................................................................................... 27
Privacy van de WN versus controlerecht van de WG ...................................................................................................... 27
Waarde van onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal .................................................................................................. 27
Verplichtingen van de werknemer............................................................................................................................. 28
Arbeid verrichten ............................................................................................................................................................ 28
Bevelen en instructies opvolgen ..................................................................................................................................... 28
Veiligheid ........................................................................................................................................................................ 28
Arbeidsgereedschap ....................................................................................................................................................... 28
Concurrentie (Artikel 17, 3° WAO) .................................................................................................................................. 28
Verplichtingen van de werkgever .............................................................................................................................. 29
Arbeid verschaffen (art. 20 WAO) .................................................................................................................................. 29
Hulp ................................................................................................................................................................................ 29
Loon ................................................................................................................................................................................ 29
Huisvesting en voeding ................................................................................................................................................... 29
Geloofsplichten en burgerlijke plichten .......................................................................................................................... 29
Onthaal ........................................................................................................................................................................... 30
Arbeidsgereedschap ....................................................................................................................................................... 30
Documenten afleveren bij einde arbeidsovereenkomst.................................................................................................. 30
Aansprakelijkheid ..................................................................................................................................................... 30
Aansprakelijkheid van de WN ......................................................................................................................................... 30
Artikel 18 WAO: WN is enkel aansprakelijk bij ........................................................................................................... 30
Immuniteit voor de WN geldt echter enkel bij de uitvoering van de arbeidsovereenkomst, en niet voor of na deze
uitvoering ................................................................................................................................................................... 30
Artikel 18 is niet toepasbaar op strafrecht................................................................................................................. 30
Het begrip “schorsing” .............................................................................................................................................. 31
Arbeidsrecht wijkt in belangrijke mate af van burgerrechtelijke beginselen .................................................................. 31
Gewaarborgd dagloon............................................................................................................................................... 31
Artikel 27 WAO: drie situaties waarin er toch recht op het “normale” loon is ............................................................... 31
3
Fran Van Passel
SOCIAAL WERK 2023-2024
,Sociaal recht 1
Samenvatting Hoorcolleges
Inhoudsopgave
Uitgangspunt .............................................................................................................................................................. 9
Doel arbeidsovereenkomst = in levensonderhoud voorzien ............................................................................................. 9
WN = KWETSBAAR ............................................................................................................................................................ 9
Hoe kan de positie van de WN worden bewaakt en verbeterd?....................................................................................... 9
Hoe werken met regelgeving? ..................................................................................................................................... 9
Onderverdelingen in een rechtsbron ................................................................................................................................ 9
Onderverdelingen in een artikel ....................................................................................................................................... 9
Wat is sociale wetgeving eigenlijk? ........................................................................................................................... 10
Sociale wetgeving: geen duidelijk afgebakend geheel ............................................................................................... 10
Gemeenschappelijke kenmerken ............................................................................................................................... 10
Sociale wetgeving: poging tot schematisch overzicht ................................................................................................ 10
Korte historiek van het arbeidsrecht ......................................................................................................................... 11
Internationale rechtsbronnen ................................................................................................................................... 12
Bilaterale verdragen ................................................................................................................................................... 12
Multilaterale verdragen ............................................................................................................................................. 12
Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) .................................................................................................................... 12
Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) ................................................................... 12
Raad van Europa ........................................................................................................................................................ 12
Internationale Vereniging voor de Sociale Zekerheid (AISS) ...................................................................................... 12
Benelux Economische Unie ........................................................................................................................................ 12
Europese Unie ............................................................................................................................................................ 12
Hiërarchie van Europese rechtsregels op basis van hun binding ................................................................................ 13
Nationale rechtsbronnen .......................................................................................................................................... 13
Sociale Grondrechten à BELANGRIJKSTE WET! ............................................................................................................. 13
Artikel 23 van de Grondwet ....................................................................................................................................... 13
Sociale rechtsbronnen .................................................................................................................................................... 14
Hiërarchie der nationale rechtsbronnen in artikel 51 van de Cao-wet........................................................................ 14
Hoe deze hiërarchie interpreteren? ................................................................................................................................ 15
Wat is een arbeidsovereenkomst? ............................................................................................................................ 16
Een arbeidsovereenkomst is: .......................................................................................................................................... 16
Een wederkerige overeenkomst >< eenzijdig statuut (ambtenaar) ........................................................................... 16
Voor het verrichten van arbeid >< volgen van opleiding (leerovereenkomst) .......................................................... 16
Tegen loon >< onkostenvergoeding (vrijwilligerswerk) ............................................................................................. 16
Onder gezag van een WG >< geen gezag (zelfstandige aannemingsovereenkomst) ................................................. 16
1
,Sociaal recht 1
Samenvatting Hoorcolleges
Ondergeschikt verband ............................................................................................................................................. 16
Essentieel kenmerk van de arbeidsovereenkomst = ondergeschikt verband .................................................................. 16
Is een actuele discussie ................................................................................................................................................... 17
Schijnzelfstandigen .................................................................................................................................................... 17
Oneigenlijke of pseudowerknemers .......................................................................................................................... 17
Samengaan van een arbeidsovereenkomst met een aannemingsovereenkomst (art. 5bis WAO) ................................. 17
Toepassingsgebied Arbeidsovereenkomstenwet (Art. 1) ........................................................................................... 17
Het aangaan van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................................ 18
Een arbeidsverhouding ontstaat door een mondelinge of schriftelijke overeenkomst die onderworpen is aan de
geldigheidsvereisten van het Burgerlijk Wetboek .......................................................................................................... 18
1. Bekwaamheid .................................................................................................................................................... 18
2. Geldige toestemming ........................................................................................................................................ 18
3. + 4. Voorwerp en oorzaak ................................................................................................................................. 19
Sanctie: de nietigheid van de overeenkomst .................................................................................................................. 19
Vormvereisten van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................................. 19
Soorten arbeidsovereenkomsten .............................................................................................................................. 19
Soorten naargelang de beoogde arbeid ......................................................................................................................... 19
Werklieden ................................................................................................................................................................. 19
Bedienden .................................................................................................................................................................. 19
Handelsvertegenwoordigers ...................................................................................................................................... 19
Dienstboden ............................................................................................................................................................... 19
Huisarbeiders ............................................................................................................................................................. 19
Studenten ................................................................................................................................................................... 20
! Andere overeenkomsten worden niet in de WAO geregeld !.................................................................................. 21
Soorten naargelang de duur van de overeenkomst ........................................................................................................ 22
Arbeidsovereenkomst van onbepaalde tijd ............................................................................................................... 22
Arbeidsovereenkomst van bepaalde tijd ................................................................................................................... 22
Arbeidsovereenkomst voor duidelijk omschreven werk............................................................................................ 22
Vervangingsovereenkomst......................................................................................................................................... 23
GwH 17 juni 2021, nr. 93/2021....................................................................................................................................... 23
Soorten naargelang de omvang van het werk................................................................................................................ 23
Voltijdse arbeidsovereenkomst ................................................................................................................................. 23
Deeltijdse arbeidsovereenkomst ............................................................................................................................... 23
Soorten naargelang de wijze waarop de overeenkomst wordt afgesloten .................................................................... 24
Geen aparte soort arbeidsovereenkomst: startbaanovereenkomst (SBO) ..................................................................... 25
Verjaring ................................................................................................................................................................... 25
Rechtsvorderingen die uit de arbeidsovereenkomst ontstaan, verjaren ........................................................................ 25
Verplichtingen van beide partijen ............................................................................................................................. 26
2
, Sociaal recht 1
Samenvatting Hoorcolleges
De goede trouw in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst ..................................................................................... 26
Wederzijdse eerbied en achting (Artikel 16 WAO) ......................................................................................................... 26
Bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk ..................................................... 26
Welzijnswet streeft drie doelstellingen na: ............................................................................................................... 26
Psychosociale risico’s ................................................................................................................................................. 26
Geweld ....................................................................................................................................................................... 27
Ongewenst seksueel gedrag op het werk .................................................................................................................. 27
Pesterijen op het werk ............................................................................................................................................... 27
Privacy van de WN versus controlerecht van de WG ...................................................................................................... 27
Waarde van onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal .................................................................................................. 27
Verplichtingen van de werknemer............................................................................................................................. 28
Arbeid verrichten ............................................................................................................................................................ 28
Bevelen en instructies opvolgen ..................................................................................................................................... 28
Veiligheid ........................................................................................................................................................................ 28
Arbeidsgereedschap ....................................................................................................................................................... 28
Concurrentie (Artikel 17, 3° WAO) .................................................................................................................................. 28
Verplichtingen van de werkgever .............................................................................................................................. 29
Arbeid verschaffen (art. 20 WAO) .................................................................................................................................. 29
Hulp ................................................................................................................................................................................ 29
Loon ................................................................................................................................................................................ 29
Huisvesting en voeding ................................................................................................................................................... 29
Geloofsplichten en burgerlijke plichten .......................................................................................................................... 29
Onthaal ........................................................................................................................................................................... 30
Arbeidsgereedschap ....................................................................................................................................................... 30
Documenten afleveren bij einde arbeidsovereenkomst.................................................................................................. 30
Aansprakelijkheid ..................................................................................................................................................... 30
Aansprakelijkheid van de WN ......................................................................................................................................... 30
Artikel 18 WAO: WN is enkel aansprakelijk bij ........................................................................................................... 30
Immuniteit voor de WN geldt echter enkel bij de uitvoering van de arbeidsovereenkomst, en niet voor of na deze
uitvoering ................................................................................................................................................................... 30
Artikel 18 is niet toepasbaar op strafrecht................................................................................................................. 30
Het begrip “schorsing” .............................................................................................................................................. 31
Arbeidsrecht wijkt in belangrijke mate af van burgerrechtelijke beginselen .................................................................. 31
Gewaarborgd dagloon............................................................................................................................................... 31
Artikel 27 WAO: drie situaties waarin er toch recht op het “normale” loon is ............................................................... 31
3
