Portfolio burgerschap
Dimensie: vitaal burgerschap
Versie : 1v0
Datum : 1 augustus 2022
Capabel Onderwijs
Postbus 24066
3502 MB Utrecht
www.capabel.nl
,4 Dimensie: vitaal burgerschap
Dit portfolio bevat de volgende paragrafen:
4.1 Wat adviseert de Schijf van Vijf?
4.2 Wat staat er in de beweegrichtlijn?
4.3 Welke balans tussen in- en ontspanning?
4.4 Hoe werkt verslaving?
4.5 Stress, burn-out of depressie?
4.6 Waar ligt mijn grens?
4.7 Liefde, seks of relatie?
4.8 Wat maakt gelukkig?
In elke paragraaf lees je de theorie en maak je opdrachten. Alle opdrachten samen vormen je
portfolio. Je hebt de theorie nodig om je opdrachten te maken.
Let op: bij elke opdracht is aangegeven of deze voor mbo-niveau 2 en/of 3/4 is. Maak alle
opdrachten die horen bij jouw opleidingsniveau.
Het portfolio wordt in zijn geheel beoordeeld. Zie hiervoor de beoordelingscriteria in paragraaf 4.9.
Als je elke week werkt aan burgerschap, kom je uit met 1 paragraaf per week. Je hebt dan nog
week 9 van het blok voor de afronding en in week 10 lever je je portfolio in. Meer informatie over
het vak burgerschap, de dimensies en de planning vind je in het document ‘Burgerschap 4v0’
bovenaan het lesprogramma op MijnCapabel.
Blok 4: vitaal burgerschap
Wat adviseert de Schijf van Vijf? lesweek 1
Wat staat er in de beweegrichtlijn? lesweek 2
Welke balans tussen in- en ontspanning? lesweek 3
Hoe werkt verslaving? lesweek 4
Stress, burn-out of depressie? lesweek 5
Waar ligt mijn grens? lesweek 6
Liefde, seks of relatie? lesweek 7
Wat maakt gelukkig? lesweek 8
Afronden portfolio dimensie vitaal burgerschap lesweek 9
Portfolio vitaal burgerschap inleveren lesweek 10
© Capabel Onderwijs
Burgerschap_portfolio_vitaal burgerschap_1v0 2 van 41
,4.1 Wat adviseert de Schijf van Vijf?
Wat is gezonde voeding?
Voedsel heeft enkele belangrijke functies:
Energie Voeding geeft energie om te bewegen en is nodig voor lichaamsfuncties zoals
de ademhaling en werking van het hart.
Opbouw en reparatie Voeding zorgt voor de opbouw en reparatie van bijvoorbeeld botten en
spieren.
Ziekten voorkomen Vitamines in voeding beschermen tegen ziekten.
Het Voedingscentrum adviseert om te eten volgens de Schijf van Vijf. Als je elke dag genoeg uit
elk vak kiest en je varieert volop, dan krijgt je lichaam wat het nodig heeft.
De vijf vakken Wat adviseert het Voedingscentrum?
Groente en fruit Neem dagelijks minimaal 250 gram groente en twee porties fruit. Hierdoor heeft
iemand minder kans op hart- en vaatziekten, darmkanker en diabetes type 2.
Smeer- en Gebruik zachte margarine en olie. Vloeibare margarine of halvarine bevatten de
bereidingsvetten vitamines A, D en E. Olie is ook gezond maar daarin zit geen vitamine A en D.
Onverzadigde vetten zijn goed voor de bloedvaten.
Vis, peulvruchten, Zorg voor variatie in deze producten. Ze bevatten veel eiwit en passen in de
vlees, ei, noten en trend 'meer plantaardig, minder vlees'. Neem niet meer zuivel dan nodig.
zuivel
Brood, Kies vooral volkoren graanproducten, zoals volkorenbrood, volkoren pasta,
graanproducten en bulgur of zilvervliesrijst. Dus liever een meergranenbroodje dan een snee
aardappelen witbrood.
© Capabel Onderwijs
Burgerschap_portfolio_vitaal burgerschap_1v0 3 van 41
, Dranken Je lichaam heeft voldoende vocht nodig om goed te functioneren maar extra
suiker is niet nodig. Drink daarom dorstlessers zonder calorieën, zoals water,
koffie en thee.
De adviezen van de Schijf van Vijf leiden af en toe tot discussie. De organisatie Natuur & Milieu
vindt bijvoorbeeld dat er te weinig rekening wordt gehouden met de gezondheid van de dieren en
met de aarde. Zij zeggen: minder vlees en zuivel, en meer groente, bonen, peulvruchten en
vegaburgers. Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) vindt dat groenten uit blik en
smoothies ook in de Schijf van Vijf moeten staan.
Body mass index
De BMI geeft een schatting van het gezondheidsrisico van je lichaamsgewicht. Heb je obesitas,
overgewicht, ondergewicht of ben je goed op gewicht? Door leeftijd, lengte en gewicht in te vullen,
bereken je je BMI. BMI-meters zijn te vinden op: hartstichting.nl, berekenen.nl/bmi en
voedingscentrum.nl.
Opdracht (mbo 2, 3 en 4)
Vraag Antwoord
Hoe gezond leef jij op een schaal van 1 Op een schaal van 1 tot 10 zou ik zeggen dat ik
tot 10? Waarbij 1 staat voor niet gezond momenteel een 6 scoor wat betreft hoe gezond ik leef.
en 10 voor heel gezond.
Laat met een voorbeeld zien waarom je Hoewel ik me bewust ben van het belang van een
jezelf deze score hebt gegeven. gezonde levensstijl, merk ik dat ik soms moeite heb om
consistent gezonde keuzes te maken. Een voorbeeld
hiervan is dat ik regelmatig snacks en zoetigheden eet,
zelfs als ik weet dat het niet de meest gezonde optie is.
Ook vind ik het soms lastig om voldoende
lichaamsbeweging in mijn dagelijkse routine op te nemen.
Ik probeer echter wel kleine stappen te zetten om mijn
gezondheid te verbeteren, zoals het vaker kiezen voor
gezonde maaltijden en regelmatig wandelen. Ik ben me
ervan bewust dat er ruimte is voor verbetering en ik ben
gemotiveerd om mijn gezondheidsdoelen te bereiken.
Wat is volgens jou nu het grootste Volgens mij is een van de grootste gezondheidsproblemen
gezondheidsprobleem in Nederland? in Nederland de toenemende prevalentie van overgewicht
en obesitas. Het is zorgwekkend om te zien dat steeds
meer mensen te kampen hebben met overgewicht, wat
kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen, zoals
hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en
gewrichtsaandoeningen. Het is belangrijk om bewustzijn
te creëren over gezonde voeding, voldoende
lichaamsbeweging en het belang van een gezond gewicht.
Daarnaast is het essentieel om te investeren in
preventieve maatregelen en toegang te bieden tot
gezonde voedselopties en beweegmogelijkheden voor alle
bevolkingsgroepen.
© Capabel Onderwijs
Burgerschap_portfolio_vitaal burgerschap_1v0 4 van 41
Dimensie: vitaal burgerschap
Versie : 1v0
Datum : 1 augustus 2022
Capabel Onderwijs
Postbus 24066
3502 MB Utrecht
www.capabel.nl
,4 Dimensie: vitaal burgerschap
Dit portfolio bevat de volgende paragrafen:
4.1 Wat adviseert de Schijf van Vijf?
4.2 Wat staat er in de beweegrichtlijn?
4.3 Welke balans tussen in- en ontspanning?
4.4 Hoe werkt verslaving?
4.5 Stress, burn-out of depressie?
4.6 Waar ligt mijn grens?
4.7 Liefde, seks of relatie?
4.8 Wat maakt gelukkig?
In elke paragraaf lees je de theorie en maak je opdrachten. Alle opdrachten samen vormen je
portfolio. Je hebt de theorie nodig om je opdrachten te maken.
Let op: bij elke opdracht is aangegeven of deze voor mbo-niveau 2 en/of 3/4 is. Maak alle
opdrachten die horen bij jouw opleidingsniveau.
Het portfolio wordt in zijn geheel beoordeeld. Zie hiervoor de beoordelingscriteria in paragraaf 4.9.
Als je elke week werkt aan burgerschap, kom je uit met 1 paragraaf per week. Je hebt dan nog
week 9 van het blok voor de afronding en in week 10 lever je je portfolio in. Meer informatie over
het vak burgerschap, de dimensies en de planning vind je in het document ‘Burgerschap 4v0’
bovenaan het lesprogramma op MijnCapabel.
Blok 4: vitaal burgerschap
Wat adviseert de Schijf van Vijf? lesweek 1
Wat staat er in de beweegrichtlijn? lesweek 2
Welke balans tussen in- en ontspanning? lesweek 3
Hoe werkt verslaving? lesweek 4
Stress, burn-out of depressie? lesweek 5
Waar ligt mijn grens? lesweek 6
Liefde, seks of relatie? lesweek 7
Wat maakt gelukkig? lesweek 8
Afronden portfolio dimensie vitaal burgerschap lesweek 9
Portfolio vitaal burgerschap inleveren lesweek 10
© Capabel Onderwijs
Burgerschap_portfolio_vitaal burgerschap_1v0 2 van 41
,4.1 Wat adviseert de Schijf van Vijf?
Wat is gezonde voeding?
Voedsel heeft enkele belangrijke functies:
Energie Voeding geeft energie om te bewegen en is nodig voor lichaamsfuncties zoals
de ademhaling en werking van het hart.
Opbouw en reparatie Voeding zorgt voor de opbouw en reparatie van bijvoorbeeld botten en
spieren.
Ziekten voorkomen Vitamines in voeding beschermen tegen ziekten.
Het Voedingscentrum adviseert om te eten volgens de Schijf van Vijf. Als je elke dag genoeg uit
elk vak kiest en je varieert volop, dan krijgt je lichaam wat het nodig heeft.
De vijf vakken Wat adviseert het Voedingscentrum?
Groente en fruit Neem dagelijks minimaal 250 gram groente en twee porties fruit. Hierdoor heeft
iemand minder kans op hart- en vaatziekten, darmkanker en diabetes type 2.
Smeer- en Gebruik zachte margarine en olie. Vloeibare margarine of halvarine bevatten de
bereidingsvetten vitamines A, D en E. Olie is ook gezond maar daarin zit geen vitamine A en D.
Onverzadigde vetten zijn goed voor de bloedvaten.
Vis, peulvruchten, Zorg voor variatie in deze producten. Ze bevatten veel eiwit en passen in de
vlees, ei, noten en trend 'meer plantaardig, minder vlees'. Neem niet meer zuivel dan nodig.
zuivel
Brood, Kies vooral volkoren graanproducten, zoals volkorenbrood, volkoren pasta,
graanproducten en bulgur of zilvervliesrijst. Dus liever een meergranenbroodje dan een snee
aardappelen witbrood.
© Capabel Onderwijs
Burgerschap_portfolio_vitaal burgerschap_1v0 3 van 41
, Dranken Je lichaam heeft voldoende vocht nodig om goed te functioneren maar extra
suiker is niet nodig. Drink daarom dorstlessers zonder calorieën, zoals water,
koffie en thee.
De adviezen van de Schijf van Vijf leiden af en toe tot discussie. De organisatie Natuur & Milieu
vindt bijvoorbeeld dat er te weinig rekening wordt gehouden met de gezondheid van de dieren en
met de aarde. Zij zeggen: minder vlees en zuivel, en meer groente, bonen, peulvruchten en
vegaburgers. Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) vindt dat groenten uit blik en
smoothies ook in de Schijf van Vijf moeten staan.
Body mass index
De BMI geeft een schatting van het gezondheidsrisico van je lichaamsgewicht. Heb je obesitas,
overgewicht, ondergewicht of ben je goed op gewicht? Door leeftijd, lengte en gewicht in te vullen,
bereken je je BMI. BMI-meters zijn te vinden op: hartstichting.nl, berekenen.nl/bmi en
voedingscentrum.nl.
Opdracht (mbo 2, 3 en 4)
Vraag Antwoord
Hoe gezond leef jij op een schaal van 1 Op een schaal van 1 tot 10 zou ik zeggen dat ik
tot 10? Waarbij 1 staat voor niet gezond momenteel een 6 scoor wat betreft hoe gezond ik leef.
en 10 voor heel gezond.
Laat met een voorbeeld zien waarom je Hoewel ik me bewust ben van het belang van een
jezelf deze score hebt gegeven. gezonde levensstijl, merk ik dat ik soms moeite heb om
consistent gezonde keuzes te maken. Een voorbeeld
hiervan is dat ik regelmatig snacks en zoetigheden eet,
zelfs als ik weet dat het niet de meest gezonde optie is.
Ook vind ik het soms lastig om voldoende
lichaamsbeweging in mijn dagelijkse routine op te nemen.
Ik probeer echter wel kleine stappen te zetten om mijn
gezondheid te verbeteren, zoals het vaker kiezen voor
gezonde maaltijden en regelmatig wandelen. Ik ben me
ervan bewust dat er ruimte is voor verbetering en ik ben
gemotiveerd om mijn gezondheidsdoelen te bereiken.
Wat is volgens jou nu het grootste Volgens mij is een van de grootste gezondheidsproblemen
gezondheidsprobleem in Nederland? in Nederland de toenemende prevalentie van overgewicht
en obesitas. Het is zorgwekkend om te zien dat steeds
meer mensen te kampen hebben met overgewicht, wat
kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen, zoals
hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en
gewrichtsaandoeningen. Het is belangrijk om bewustzijn
te creëren over gezonde voeding, voldoende
lichaamsbeweging en het belang van een gezond gewicht.
Daarnaast is het essentieel om te investeren in
preventieve maatregelen en toegang te bieden tot
gezonde voedselopties en beweegmogelijkheden voor alle
bevolkingsgroepen.
© Capabel Onderwijs
Burgerschap_portfolio_vitaal burgerschap_1v0 4 van 41
