Gemotiveerd leren en lesgeven
Hoofdstuk 1
§ 1.1 wat is motivatie?
Motivatie is essentieel voor het leren. Door motivatie steken leerlingen energie in
leeractiviteiten. Een hoge of lage motivatie is niet altijd zichtbaar in gedrag.
Over het algemeen kun je zeggen dat motivatie invloed heeft op het beloop van een
activiteit:
Opstarten
De motivatie van een leerling bepaalt of hij aan een bepaalde activiteit zal beginnen. Een
lage motivatie leidt tot uitstelgedrag.
Manier
De motivatie is ook van invloed op de manier waarop een leeractiviteit wordt uitgevoerd.
Het gaat hier om het gebruik van goede strategieën, de nauwkeurigheid en de mate waarin
perfectie wordt nagestreefd bij de uitvoering van een activiteit.
Intensiteit
Motivatie bepaalt hoeveel energie een leerling in een activiteit steekt. De energie bepaalt de
intensiteit waarmee leerlingen een activiteit uitvoeren: het concentratievermogen en de
mate waarin een leerling opgaat in de activiteit.
Doorzettingsvermogen
Motivatie bepaalt de snelheid waarmee leerlingen opgeven als iets niet in één keer lukt.
Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor een gebrek aan motivatie:
De leerling hecht geen belang aan het leerdoel of weet niet wat het leerdoel is
De leerling voelt zich niet bekwaam genoeg om een opdracht uit te voeren. “ik kan dit
toch niet”
De leerling krijgt geen ondersteuning terwijl hij hier wel behoefte aan heeft.
De leerling gelooft niet dat de uitvoering van een leeractiviteit tot het gewenste doel zal
lijden
De leerling is gefocust op iets anders
,§ 1.2 theoretische benaderingen van motivatie
Verschillende wetenschappers hebben naar
motivatie gekeken. Zo zijn er verschillende
motivatietheorieën gecreëerd, waaronder de
piramide van Maslow.
Maslow publiceerde in 1943 een piramide
waarin hij de basisbehoefte van de mens
weergaf. De mens streeft de behoeftes in de
piramide eerst na, voordat hij naar een hoger
doel kan streven. Leerlingen die honger
hebben tijdens de les, hebben meer motivatie
om iets te eten dan dat ze gemotiveerd kunnen
leren.
Volgens Maslow kom je niet toe aan
zelfontplooiing als je eerst alle stadia van de
piramide nog niet hebt doorlopen.
Een andere theorie is de verwachtingstheorie van Vroom. Hij geeft motivatie weer in een
formule:
Motivatie = verwachting x beloning x waarde
Verwachting, beloning en waarde spelen mee bij het bepalen van de motivatie. Als een
leerling één van die drie delen mist, zal de motivatie laag zijn.
Verwachting gaat over de mate waarin een leerling verwacht dat een bepaalde actie tot
succes zal leiden.
Beloning geeft weer welk beeld de leerling heeft van het voordeel of het succes dat een
bepaalde leeractiviteit oplevert.
Waarde geeft aan hoe belangrijk een leerling het verwachte effect van de beloning vindt.
Meer waarde hechten aan iets staat gelijk aan meer motivatie.
Weiner heeft de attributietheorie ontwikkeld. Volgens hem hangt motivatie samen met
bepaalde attributies. De attributies zijn in dit geval de factoren waaraan een mens zijn
succes of falen toeschrijft. Ze bepalen de succesverwachting en daarmee de motivatie.
De Locus of control is de mate waarin iemand gelooft dat hij controle heeft over de
gebeurtenissen in zijn leven. Mensen met een externe locus of control hebben externe
attributies en denken dat invloeden van buitenaf bepalen hoe hun leven verloopt. Een
leerling met externe attributies wijt een slecht cijfer aan een gebrek aan talent of aan een te
moeilijke toets.
, Mensen met een interne locus of control hebben interne attributies en geloven dat zij
bepalen wat er gebeurt in hun leven. Als een leerling een slecht cijfer behaalt dan legt de
leerling de oorzaak bij zichzelf.
Naast het feit dat er interne en externe attributies zijn kunnen die attributies wel
beïnvloedbaar zijn:
attributie intern extern
Wel beïnvloedbaar + inzet: ik heb er hard voor + makkelijke toets, fijne
geleerd docent
- geen inzet: ik heb niet - toets was veel te moeilijk
genoeg geleerd of gelezen
Niet beïnvloedbaar + talent: ik heb hier talent + ik heb geluk gehad
voor - ik had pech, ze vroegen
- geen aanleg: ik kan dit nu alles wat ik net niet wist
eenmaal gewoon niet
Interne attributie die wel beïnvloedbaar is, is het meest bevorderlijk voor de motivatie.
Leerlingen zijn er dan van overtuigd dat zij betere resultaten halen als ze zelf beter hun best
doen. De attributietheorie van Weiner wordt nog steeds veel gebruikt.
Een andere invalshoek over motivatie wordt beschreven in de flowtheorie. Flow en
motivatie hangen met elkaar samen. Je zit in een flow als je volledig in beslag wordt
genomen door wat je op dat moment aan het doen bent. Je bent je dan niet meer bewust
van je omgeving. Dit is een staat van hoge concentratie.
Csikszentmihalyi heeft onderzoek gedaan naar het ontstaan van die flow. Flow ontstaat
vooral wanneer mensen een hoge mate van competentie en uitdaging ervaren.
Als er geen sprake is van uitdaging en een leerling het gevoel heeft dat hij niet goed genoeg
is voor een taak, dan doet een leerling vaak niets meer.
Als er geen sprake is van uitdaging, maar wel van competentie dan is de taak te makkelijk en
gaat hij zich vervelen. Leerlingen die daarentegen wel uitgedaagd worden, maar niet het
gevoel hebben dat ze competent zijn, worden bang.
Het is onmogelijk om constant in een flow te zijn, maar de kans van leren tijdens een flow is
groot omdat de concentratie zo hoog is.
Hoofdstuk 1
§ 1.1 wat is motivatie?
Motivatie is essentieel voor het leren. Door motivatie steken leerlingen energie in
leeractiviteiten. Een hoge of lage motivatie is niet altijd zichtbaar in gedrag.
Over het algemeen kun je zeggen dat motivatie invloed heeft op het beloop van een
activiteit:
Opstarten
De motivatie van een leerling bepaalt of hij aan een bepaalde activiteit zal beginnen. Een
lage motivatie leidt tot uitstelgedrag.
Manier
De motivatie is ook van invloed op de manier waarop een leeractiviteit wordt uitgevoerd.
Het gaat hier om het gebruik van goede strategieën, de nauwkeurigheid en de mate waarin
perfectie wordt nagestreefd bij de uitvoering van een activiteit.
Intensiteit
Motivatie bepaalt hoeveel energie een leerling in een activiteit steekt. De energie bepaalt de
intensiteit waarmee leerlingen een activiteit uitvoeren: het concentratievermogen en de
mate waarin een leerling opgaat in de activiteit.
Doorzettingsvermogen
Motivatie bepaalt de snelheid waarmee leerlingen opgeven als iets niet in één keer lukt.
Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor een gebrek aan motivatie:
De leerling hecht geen belang aan het leerdoel of weet niet wat het leerdoel is
De leerling voelt zich niet bekwaam genoeg om een opdracht uit te voeren. “ik kan dit
toch niet”
De leerling krijgt geen ondersteuning terwijl hij hier wel behoefte aan heeft.
De leerling gelooft niet dat de uitvoering van een leeractiviteit tot het gewenste doel zal
lijden
De leerling is gefocust op iets anders
,§ 1.2 theoretische benaderingen van motivatie
Verschillende wetenschappers hebben naar
motivatie gekeken. Zo zijn er verschillende
motivatietheorieën gecreëerd, waaronder de
piramide van Maslow.
Maslow publiceerde in 1943 een piramide
waarin hij de basisbehoefte van de mens
weergaf. De mens streeft de behoeftes in de
piramide eerst na, voordat hij naar een hoger
doel kan streven. Leerlingen die honger
hebben tijdens de les, hebben meer motivatie
om iets te eten dan dat ze gemotiveerd kunnen
leren.
Volgens Maslow kom je niet toe aan
zelfontplooiing als je eerst alle stadia van de
piramide nog niet hebt doorlopen.
Een andere theorie is de verwachtingstheorie van Vroom. Hij geeft motivatie weer in een
formule:
Motivatie = verwachting x beloning x waarde
Verwachting, beloning en waarde spelen mee bij het bepalen van de motivatie. Als een
leerling één van die drie delen mist, zal de motivatie laag zijn.
Verwachting gaat over de mate waarin een leerling verwacht dat een bepaalde actie tot
succes zal leiden.
Beloning geeft weer welk beeld de leerling heeft van het voordeel of het succes dat een
bepaalde leeractiviteit oplevert.
Waarde geeft aan hoe belangrijk een leerling het verwachte effect van de beloning vindt.
Meer waarde hechten aan iets staat gelijk aan meer motivatie.
Weiner heeft de attributietheorie ontwikkeld. Volgens hem hangt motivatie samen met
bepaalde attributies. De attributies zijn in dit geval de factoren waaraan een mens zijn
succes of falen toeschrijft. Ze bepalen de succesverwachting en daarmee de motivatie.
De Locus of control is de mate waarin iemand gelooft dat hij controle heeft over de
gebeurtenissen in zijn leven. Mensen met een externe locus of control hebben externe
attributies en denken dat invloeden van buitenaf bepalen hoe hun leven verloopt. Een
leerling met externe attributies wijt een slecht cijfer aan een gebrek aan talent of aan een te
moeilijke toets.
, Mensen met een interne locus of control hebben interne attributies en geloven dat zij
bepalen wat er gebeurt in hun leven. Als een leerling een slecht cijfer behaalt dan legt de
leerling de oorzaak bij zichzelf.
Naast het feit dat er interne en externe attributies zijn kunnen die attributies wel
beïnvloedbaar zijn:
attributie intern extern
Wel beïnvloedbaar + inzet: ik heb er hard voor + makkelijke toets, fijne
geleerd docent
- geen inzet: ik heb niet - toets was veel te moeilijk
genoeg geleerd of gelezen
Niet beïnvloedbaar + talent: ik heb hier talent + ik heb geluk gehad
voor - ik had pech, ze vroegen
- geen aanleg: ik kan dit nu alles wat ik net niet wist
eenmaal gewoon niet
Interne attributie die wel beïnvloedbaar is, is het meest bevorderlijk voor de motivatie.
Leerlingen zijn er dan van overtuigd dat zij betere resultaten halen als ze zelf beter hun best
doen. De attributietheorie van Weiner wordt nog steeds veel gebruikt.
Een andere invalshoek over motivatie wordt beschreven in de flowtheorie. Flow en
motivatie hangen met elkaar samen. Je zit in een flow als je volledig in beslag wordt
genomen door wat je op dat moment aan het doen bent. Je bent je dan niet meer bewust
van je omgeving. Dit is een staat van hoge concentratie.
Csikszentmihalyi heeft onderzoek gedaan naar het ontstaan van die flow. Flow ontstaat
vooral wanneer mensen een hoge mate van competentie en uitdaging ervaren.
Als er geen sprake is van uitdaging en een leerling het gevoel heeft dat hij niet goed genoeg
is voor een taak, dan doet een leerling vaak niets meer.
Als er geen sprake is van uitdaging, maar wel van competentie dan is de taak te makkelijk en
gaat hij zich vervelen. Leerlingen die daarentegen wel uitgedaagd worden, maar niet het
gevoel hebben dat ze competent zijn, worden bang.
Het is onmogelijk om constant in een flow te zijn, maar de kans van leren tijdens een flow is
groot omdat de concentratie zo hoog is.
