IN DE
ORTHOPEDAGOGISCHE
HULPVERLENING
Melissa Amandels
2022-2023
,Inhoudsopgave
Introductie 30/09............................................................................................................................................... 5
1a: Vlaams en federaal beleid in de orthopedagogische hulpverlening................................................................7
Programma...............................................................................................................................................................7
Transversale thema’s................................................................................................................................................7
Vlaamse Overheid.....................................................................................................................................................8
Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (= domein)...................................................................................................8
Het Departement WVG........................................................................................................................................8
Regelgeving...............................................................................................................................................................9
Beleidsnota’s.............................................................................................................................................................9
Decreet......................................................................................................................................................................9
Transversale thema’s beleidsnota..........................................................................................................................10
Vlaamse Regering 2019-2024.................................................................................................................................10
Transversaal beleid.................................................................................................................................................10
Voorbeelden van bestaande transversale beleidsplannen................................................................................11
Septemberverklaring..............................................................................................................................................11
Federale Regering 2020-2024.................................................................................................................................11
Regeerakkoord........................................................................................................................................................12
Verplichte literatuur................................................................................................................................................13
Portfolio-opdracht voor Deel 1...............................................................................................................................13
1b: Taskforce Autisme: Naar een autismevriendelijk Vlaanderen......................................................................13
Programma.............................................................................................................................................................13
Opdracht en context...............................................................................................................................................13
Samenstelling groep...............................................................................................................................................13
Werkwijze – 1.........................................................................................................................................................13
Werkwijze – 2.........................................................................................................................................................14
Uitgangspunten......................................................................................................................................................14
Aanbevelingen -1 (op maatschappelijk niveau).....................................................................................................14
Aanbevelingen -2 (omtrent diagnostiek en hulpverlening)....................................................................................14
Aanbevelingen -3 (omtrent vorming, kennis en expertise-opbouw bij pro’s)........................................................15
Voorwaarden om aan de aanbevelingen te voldoen:............................................................................................15
Stand van zaken......................................................................................................................................................15
2: Recente beleidstendensen in de ondersteuning van personen met een handicap en de integrale jeugdhulp..15
Vijf transversale beleidslijnen/beleidsdomeinen in de beleidsnota........................................................................15
2a: Recente ontwikkelingen in de ondersteuning van personen met een handicap..............................................16
Een veld in beweging .........................................................................................................................................16
Bredere context..................................................................................................................................................17
Persoonsgerichte/vraaggestuurde ondersteuning............................................................................................17
Inclusie – vermaatschappelijking van de zorg....................................................................................................19
1
, Intersectoraal/integraal werken........................................................................................................................19
Gedeelde zorg....................................................................................................................................................20
Discussie..................................................................................................................................................................20
2b: Recente ontwikkelingen in de integrale jeugdhulp..........................................................................................20
Principes van integrale jeugdhulp......................................................................................................................21
Evaluatie SWVG 2020.........................................................................................................................................21
Beleid jeugdhulp.................................................................................................................................................22
Geïntegreerd gezinsbeleid.................................................................................................................................23
Voorbeelden examenvraag.....................................................................................................................................23
3: Recente beleidstendensen in onderwijs aan kinderen met specifieke noden.................................................24
M–decreet 2015......................................................................................................................................................24
Ondersteuningsmodel 2017....................................................................................................................................25
Eerste nota begeleidingsdecreet (25/10/2019)......................................................................................................25
Conceptnota leersteundecreet (25/06/2021).........................................................................................................26
Afschaffing M-decreet........................................................................................................................................26
Ambitie richting inclusief onderwijs?......................................................................................................................26
Nood aan positieve ervaringen..........................................................................................................................26
Heeft het aanbod de vraag gecreëerd?.............................................................................................................26
Van M-decreet naar Decreet Leersteun..................................................................................................................27
4: Recente beleidstendensen in de geestelijke gezondheidszorg.......................................................................28
Programma.............................................................................................................................................................28
Evoluties die bijgedragen hebben aan actuele organisatie GGZ............................................................................28
Vertrekpunt: klassieke organisatie van GGZ..........................................................................................................28
Niet-klassieke aanbod en zorgvernieuwende projecten...................................................................................28
Bevoegdheden na 6de staatshervorming...............................................................................................................29
GGZ in centen.....................................................................................................................................................30
Zorgcircuits en netwerken voor volwassenen.........................................................................................................30
Artikel 107 voor 16 tot 65 jaar................................................................................................................................31
Organisatie GGZ in 5 kernfuncties.....................................................................................................................31
Zorgcircuits en netwerken voor kinderen...............................................................................................................31
Zorgcircuits en netwerken voor ouderen................................................................................................................32
Nieuw decreet ‘betreffende de organisatie en ondersteuning van het geestelijke gezondheidsaanbod’ (Vlaamse
Regering, 2019).......................................................................................................................................................32
Evaluatie over de ggz in Vlaanderen (Vlaams).......................................................................................................33
Evaluatie over de ggz in België (Federaal)..............................................................................................................34
Evaluatie: Internationaal........................................................................................................................................34
Verplichte literatuur................................................................................................................................................34
5: Persoonsvolgende financiering voor personen met een handicap.................................................................35
Wetgeving...............................................................................................................................................................35
Getrapt systeem.................................................................................................................................................35
Voor minderjarigen voorlopig enkel PAB...........................................................................................................42
Persoonlijke assistentie......................................................................................................................................43
Discussie..................................................................................................................................................................44
2
, Review (Fleming et al., 2019).................................................................................................................................45
Portfolio-opdracht 2................................................................................................................................................46
Verplichte literatuur................................................................................................................................................46
6: Kwaliteitszorg in welzijnsvoorzieningen........................................................................................................ 47
Kwaliteitszorg.........................................................................................................................................................47
Basisprincipes van kwaliteitszorg.......................................................................................................................48
Wetgeving...............................................................................................................................................................49
Kwaliteitscriteria (Decreet – Hoofdstuk II).........................................................................................................49
Kwaliteitshandboek (Decreet – Hoofdstuk III)...................................................................................................51
Kwaliteitscoördinator of -verantwoordelijke.....................................................................................................54
Kwaliteitswetgeving in onderwijs...........................................................................................................................54
ROK – Referentiekader voor Onderwijskwaliteit...............................................................................................54
Kwaliteitswet voor individuele gezondheidszorgbeoefenaars...............................................................................55
Verplichtingen voor KO en KP............................................................................................................................55
Organisatiecultuur..................................................................................................................................................57
Het competing values-model van Quinn............................................................................................................57
Organisatiestructuur...............................................................................................................................................58
Ontwerpparameters voor een organisatie........................................................................................................58
Zelfsturende teams – principes..........................................................................................................................60
7: Vrijheidsbeperkende maatregelen: afzondering en fixatie............................................................................61
Voorstelling:............................................................................................................................................................61
Situering vrijheidsbeperkende maatregelen...........................................................................................................61
Vrijheidsbeperking in de praktijk............................................................................................................................61
Vrijheidsbeperking definities..................................................................................................................................62
Soorten Fixatie...................................................................................................................................................62
Subjectief oordeel over objectieve definities?........................................................................................................63
Nood aan nuancering.............................................................................................................................................63
Intersectorale richtlijn........................................................................................................................................63
Toelaatbaarheid A&F (afzondering & fixatie)....................................................................................................64
Intersectorale richtlijn: Preventie A&F...............................................................................................................66
Belangrijkste aangrijpingspunten voor preventieve interventies......................................................................67
IR: A&F = laatste redmiddel bij ernstig gevaar...................................................................................................68
Conclusies vrijheidsbeperkende maatregelen........................................................................................................68
Complexe thematiek..........................................................................................................................................68
Aanbevelingen....................................................................................................................................................68
Portfolio-opdracht 4................................................................................................................................................69
Opgave...............................................................................................................................................................69
8: Beleid met betrekking tot misbruik en mishandeling van jongeren................................................................70
Hulpverlening vs justitie..........................................................................................................................................70
Algemeen kader......................................................................................................................................................71
Beroepsgeheim..................................................................................................................................................72
Spreekrecht........................................................................................................................................................72
Gedeeld beroepsgeheim....................................................................................................................................72
Vertrouwelijkheid naar minderjarigen...............................................................................................................73
Protocol kindermishandeling justitie-welzijn (2010)..............................................................................................73
Structureel overleg.............................................................................................................................................73
3