Samenvatting onderzoek in sociaal werk

ONDERZOEK IN SOCIAAL WERK
Inhoud
De onderzoekscyclus......................................................................................................................................2

Wat is sociaal werk onderzoek?....................................................................................................................2

Basisbegrippen............................................................................................................................................2

Praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek in het sociaal werk........................................................3

Sociaal werk als handelingswetenschap..................................................................................................3

Doelen en functies van sociaalwerkonderzoek......................................................................................3

Een onderzoekende houding als sw’er........................................................................................................4

Verkennen en afbakenen...............................................................................................................................5

Aanleidingen voor onderzoek in sociaal werk........................................................................................5

Verkennen....................................................................................................................................................5

Afbakenen.....................................................................................................................................................6

Opzetten en voorbereiden............................................................................................................................8

Onderzoeksbenaderingen: kwantitatief of kwalitatief onderzoek......................................................9

Geëngageerd onderzoek............................................................................................................................9

Onderzoeksmethodes..............................................................................................................................10

Mixed methodS benadering....................................................................................................................13

Onderzoeksopzet......................................................................................................................................13

Uitvoeren en analyseren..............................................................................................................................14

Uitvoeren....................................................................................................................................................14

Steekproeven.............................................................................................................................................14

Analyse........................................................................................................................................................16

Rapporteren en presenteren......................................................................................................................19

Ethische aspecten van onderzoek in sociaal werk...................................................................................23

Procedure ethiek.......................................................................................................................................23

De algemene verordening gegevensbescherming..............................................................................24




1

,DE ONDERZOEKSCYCLUS




WAT IS SOCIAAL WERK ONDERZOEK?

BASISBEGRIPPEN

Kennis: dat wat je weet, de informatie die je al in je bezit hebt

 Epistemologie: de studie van wat is kennis
 Tacit knowledge: kennis die men verwerft op grond van ervaringen en het uitoefenen van
het beroep, en die maar tot op zeker hoogte meetbaar is

Professionele kennis: kennis die een sociaal werker bewust of onbewust toepast in de praktijk:

 Theoretische kennis
 Persoonlijke kennis
 Praktijkwijsheid
 Empirische kennis
 Procedurele kennis

Onderzoek: nauwkeurig nazien, nagaan of nasporen van informatie

Wetenschap: het geheel van systematisch verkregen, geordende en verifieerbare menselijke
kennis, het daarmee verbonden proces van kennisverwerving (onderzoek) en de gemeenschap
waarin deze kennis wordt vergaard



2

, Wetenschappelijk onderzoek: een zoekproces gebaseerd op denken, intuïtie en creativiteit
waarin op systematische manier gegevens worden verkregen, gebruikt en geanalyseerd met als
doel kennis te verzamelen

PRAKTIJKGERICHT WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK IN HET SOCIAAL WERK

Globale definitie van sociaal werk:

‘Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en
respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk. Onderbouwd door
sociaalwerktheorieën, sociale- en menswetenschappen en inheemse of lokale vormen van
kennis, engageert sociaal werk mensen en structuren om problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen.’




Sociaalwerkonderzoek: een academische discipline die een theoretische meerwaarde nastreeft
en ook relevant moet zijn voor de sociaal werk praktijk

In realiteit is dit anders !!
Kennis → Handelen
Kennis ⇄ Handelen

SOCIAAL WERK ALS HANDELINGSWETENSCHAP

SW bestudeert sociale interventies

 Werkelijkheid begrijpen en verklaren
 Intentioneel kunnen ingrijpen

Sociaal werk als handelingswetenschap = onderzoek is gericht op het begrijpen van en ingrijpen
in levenssituaties

 Beschrijvende kennis: nieuwsgierigheid hoe fenomeen/proces werkt om onderzochte
werkelijkheid te beschrijven/verklaring om in de toekomst beter te kunnen handelen
 Handelingskennis: om beter te kunnen handelen/interveniëren in de onderzochte
werkelijkheid om een probleem op te lossen of te verbeteren

DOELEN EN FUNCTIES VAN SOCIAALWERKONDERZOEK
1. Doelen op vlak van het beroep van de sw’er
2. Doelen op vlak van de doelgroepen van het sociaal werk
3. Doelen op vlak van de relatie tussen het individu en de samenleving in zijn geheel
HET BEROEP VAN DE SW’ER
= professionalisering
Onderzoek is gericht op:
kwalitatief uitoefenen van het beroep
 Ontwikkelen en evolueren van instrumenten
 Optimaliseren van methoden/methodieken bv. social case work of evidence-based
practice

3