FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN
CAMPUS BRUSSEL
Samenvatting
psychologie
Prof Lieven Brebels
Academiejaar: 2022-2023
1
, Psychologie
Inhoudstabel :
Hoofdstuk 1: Geest, Gedrag en psychologische
wetenschap
Hoofdstuk 2: Sensatie en perceptie
Hoofdstuk 3: Leren en omgeving
Hoofdstuk 4: Geheugen
Hoofdstuk 5: Denken en Intelligentie
Hoofdstuk 6: Sociale Psychologie
2
,Hoofdstuk 1 : Geest, Gedrag en wetenschap
1. Wat is psychologie en waar liggen haar wortels ?
Def: Wetenschap van het gedrag en de psychische processen, die uit vele, dikwijls
tegenstrijdige tradities is ontstaan (studie van de geest).
Wetenschap van (extern waarneembare processen) gedrag en interne geestelijke/mentale
processen.
Opm: Psychologie is méér dan de studie, diagnose, en behandeling van geestelijke problemen
en ziekten.
Verschil met “psychologisch gebabbel.”
Pseudopsychologie = niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd.
↔ psychologie vereist stevig wetenschappelijk bewijs als onderbouwing van bewering
1.1. Het lange verleden en de korte geschiedenis van psychologie.
1) 2)
4e, 5e eeuw Middeleeuw en 3) 4) 5)
v.c 17e eeuw 19e eeuw 20e eeuw
1) Grieken: Onder meer Socrates, Plato en Aristoteles schreven als eerste dat emoties het
denken kunnen verstoren en dat onze waarnemingen in feite interpretaties zijn van de
ons omringende wereld.
➔
Emoties vloeien voort uit hart, lever en milt.
➔
Waarheid = logica, toevallige waarnemingen en autoriteit van de deskundigen.
➔
Dus, kennis = speculatie, interpretatie en folklore (geen echte wetenschap!).
2) Middeleeuwen: Dominantie rooms-katholieke kerk voegde haar ideeën toe aan de
eerder bestaande Griekse opvattingen.
➔
Menselijke geest - net als de geest van God - als onoplosbaar mysterie (geen
verband tussen natuur en geest/ziel).
3) 17e eeuw: René Descartes veranderde het katholiek denkbeeld door menselijke
sensatie en reacties (reflex) toe te schrijven aan activiteiten in het zenuwstelsel.
Door de biologische doorbraken in die tijd kon men nu de mysteries van het gedrag en
de geest beter begrijpen.
➔
Interactie tussen lichaam en geest: vb.: Stimulatie van de zintuigen wordt
omgezet in zenuwimpulsen en spierreacties.
➔
“Je pense, donc je suis.”
3
, 1.2. De structurele traditie en het begin van de wetenschappelijke psychologie.
4) 19e eeuw: Door baanbrekende ontwikkelingen in de chemie (tabel van mendeljev) is
men psychologie als aparte wetenschap gaan beschouwen.
4a) De Duitse wetenschapper Wilhelm Wundt noemde zich als eerste in de geschiedenis
psycholoog. Mede door hem ontstond er een optimisme over meetbaarheid van de psyche.
In 1879 startte hij het eerste laboratorium op voor experimenteel psychologisch onderzoek.
Edward Titchener was de grondlegger van het structuralisme in de Verenigde Staten.
Systematische methode:
1) Introspectie = beschrijven van eigen innerlijke ervaringen.
➔
Methode waarbij deelnemers onmiddellijk worden gevraagd ervaringen en
sensaties te rapporteren.
➔
Uitsluiten van retrospectie (interpretatie op basis van vroegere ervaringen).
➢ Niet eenvoudig: je geeft automatisch betekenis op basis van vroegere
herinneringen.
Structuralisme = stroming die zich ten doel stelde de elementaire ‘structuren van de geest’ of
‘structuur van het bewust zijn’ bloot te leggen.
➔
Kritiek:
1) Te simplistisch: ervaring is te complex om te herleiden tot
elementaire bewustzijnscomponenten.
2) Te subjectief: niet verifieerbare, introspectieve observaties.
➢ Onduidelijk hoe accuraat dit is.
4b) Groep critici sloeg een andere weg in, genaamd het functionalisme (functie van het
bewustzijn, adaptatie). Bij deze leer ligt de klemtoon eerder op emoties en hoe organismen
zich aanpassen aan hun omgeving. Wetenschappers stellen zich hier de vraag hoe het
bewustzijn ons zou kunnen helpen met alledaagse problemen. Hierbij halen ze hun mosterd
bij de evolutieleer van Darwin.
➔
Wat maakt dat mensen erin slagen om zich aan hun omgeving aan te passen en
wat maakt dat zij daarin falen?
➔
Toegepaste psychologie.
➔
John Dewey (grondlegger) en William James (Amerikaanse psycholoog,
probeerde brug te slaan tussen struc. en func.).
➔
Focus op emoties in onze emotie zit veel ratio en omgekeerd
5) Sigmind Freud: grondlogger van theorie over psychisch apparaat ( 1ste echte theorievorming)
“Conscious” = bewustzijn
4
CAMPUS BRUSSEL
Samenvatting
psychologie
Prof Lieven Brebels
Academiejaar: 2022-2023
1
, Psychologie
Inhoudstabel :
Hoofdstuk 1: Geest, Gedrag en psychologische
wetenschap
Hoofdstuk 2: Sensatie en perceptie
Hoofdstuk 3: Leren en omgeving
Hoofdstuk 4: Geheugen
Hoofdstuk 5: Denken en Intelligentie
Hoofdstuk 6: Sociale Psychologie
2
,Hoofdstuk 1 : Geest, Gedrag en wetenschap
1. Wat is psychologie en waar liggen haar wortels ?
Def: Wetenschap van het gedrag en de psychische processen, die uit vele, dikwijls
tegenstrijdige tradities is ontstaan (studie van de geest).
Wetenschap van (extern waarneembare processen) gedrag en interne geestelijke/mentale
processen.
Opm: Psychologie is méér dan de studie, diagnose, en behandeling van geestelijke problemen
en ziekten.
Verschil met “psychologisch gebabbel.”
Pseudopsychologie = niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd.
↔ psychologie vereist stevig wetenschappelijk bewijs als onderbouwing van bewering
1.1. Het lange verleden en de korte geschiedenis van psychologie.
1) 2)
4e, 5e eeuw Middeleeuw en 3) 4) 5)
v.c 17e eeuw 19e eeuw 20e eeuw
1) Grieken: Onder meer Socrates, Plato en Aristoteles schreven als eerste dat emoties het
denken kunnen verstoren en dat onze waarnemingen in feite interpretaties zijn van de
ons omringende wereld.
➔
Emoties vloeien voort uit hart, lever en milt.
➔
Waarheid = logica, toevallige waarnemingen en autoriteit van de deskundigen.
➔
Dus, kennis = speculatie, interpretatie en folklore (geen echte wetenschap!).
2) Middeleeuwen: Dominantie rooms-katholieke kerk voegde haar ideeën toe aan de
eerder bestaande Griekse opvattingen.
➔
Menselijke geest - net als de geest van God - als onoplosbaar mysterie (geen
verband tussen natuur en geest/ziel).
3) 17e eeuw: René Descartes veranderde het katholiek denkbeeld door menselijke
sensatie en reacties (reflex) toe te schrijven aan activiteiten in het zenuwstelsel.
Door de biologische doorbraken in die tijd kon men nu de mysteries van het gedrag en
de geest beter begrijpen.
➔
Interactie tussen lichaam en geest: vb.: Stimulatie van de zintuigen wordt
omgezet in zenuwimpulsen en spierreacties.
➔
“Je pense, donc je suis.”
3
, 1.2. De structurele traditie en het begin van de wetenschappelijke psychologie.
4) 19e eeuw: Door baanbrekende ontwikkelingen in de chemie (tabel van mendeljev) is
men psychologie als aparte wetenschap gaan beschouwen.
4a) De Duitse wetenschapper Wilhelm Wundt noemde zich als eerste in de geschiedenis
psycholoog. Mede door hem ontstond er een optimisme over meetbaarheid van de psyche.
In 1879 startte hij het eerste laboratorium op voor experimenteel psychologisch onderzoek.
Edward Titchener was de grondlegger van het structuralisme in de Verenigde Staten.
Systematische methode:
1) Introspectie = beschrijven van eigen innerlijke ervaringen.
➔
Methode waarbij deelnemers onmiddellijk worden gevraagd ervaringen en
sensaties te rapporteren.
➔
Uitsluiten van retrospectie (interpretatie op basis van vroegere ervaringen).
➢ Niet eenvoudig: je geeft automatisch betekenis op basis van vroegere
herinneringen.
Structuralisme = stroming die zich ten doel stelde de elementaire ‘structuren van de geest’ of
‘structuur van het bewust zijn’ bloot te leggen.
➔
Kritiek:
1) Te simplistisch: ervaring is te complex om te herleiden tot
elementaire bewustzijnscomponenten.
2) Te subjectief: niet verifieerbare, introspectieve observaties.
➢ Onduidelijk hoe accuraat dit is.
4b) Groep critici sloeg een andere weg in, genaamd het functionalisme (functie van het
bewustzijn, adaptatie). Bij deze leer ligt de klemtoon eerder op emoties en hoe organismen
zich aanpassen aan hun omgeving. Wetenschappers stellen zich hier de vraag hoe het
bewustzijn ons zou kunnen helpen met alledaagse problemen. Hierbij halen ze hun mosterd
bij de evolutieleer van Darwin.
➔
Wat maakt dat mensen erin slagen om zich aan hun omgeving aan te passen en
wat maakt dat zij daarin falen?
➔
Toegepaste psychologie.
➔
John Dewey (grondlegger) en William James (Amerikaanse psycholoog,
probeerde brug te slaan tussen struc. en func.).
➔
Focus op emoties in onze emotie zit veel ratio en omgekeerd
5) Sigmind Freud: grondlogger van theorie over psychisch apparaat ( 1ste echte theorievorming)
“Conscious” = bewustzijn
4
