Module beginselen van de kinesitherapie 2
HOC 1: screening – rode vlaggen
Inleiding
Methodisch handelen
- Wat is een screening procedure
- Hoe voeren we een screening procedure uit voor een ernstige
onderliggende aandoening
o Screening is nodig wanneer een patiënt geen voorschrift
heeft, dus de kine op de eerste lijn staat en dus eerst een
screening procedure moet doen (is niet zo in België, behalve
bij Bv. sporten waar geen arts bij is)
- In vele landen is er een directe toegang tot kinesitherapie
o Patiënten zien geen huisarts of specialist-arts die hen voor
kinesitherapie doorstuurt
o Screening voor ‘serious pathology’: ernstige onderliggende aandoeningen
o Belangrijke stap voor kinesitherapeuten in intakeprocedure als er geen doorverwijzing is
o Indicatiestelling voor kinetherapie
o Mogelijks noodzakelijke verwijzing naar huisarts of specialist-arts
- Open en geslote vragen:
o Ja en nee → mag in het begin van de screening niet meteen gebruikt worden, de gesloten vragen
worden eerder later gebruikt om de patiënt zijn verhaal samen te vatten
- De typische screeningprocedure bestaat uit 6 stappen:
1. Algemene hulpvraag
2. Algemene rode vlaggen
3. Specifieke rode vlaggen
a. Op een specifieke locatie
4. Tractus anamnesis pluis/ niet pluis ?
5. Beloop
6. Bewegingsgerelateerd?
1. hulpvraag
Vraag aan je patiënt om beknopt zijn klacht te beschrijven, zijn doelen voor kinesitherapie en verwachtingen naar
jou als kinesitherapeut
1
, - Bv: ik heb pijn in mijn rechter schouder, ik wil graag opnieuw tennis spelen, ik verwacht van jou dat jij me
oefeningen leert die ik thuis kan doen om zo snel als mogelijk hersteld te zijn van deze klacht
o Volledig verhaal van de patiënt komt in de anamnese aan bod, niet in de screening.!!
▪ Wel wil je het gehele verhaal weten, dit is gewoon een korte schets hiervan
Interventarisatie hulpvraag
- Ga na of de hulpvraag binnen het werkveld van de kinesitherapeut ligt
- Is de hulpvraag verbonden aan het houdings- bewegingsapparaat?
o Bv.
▪ Ik heb lage rugpijn en die komt steeds opzetten in stressvolle periodes. De periodes van
stress hangen samen met periodes van relationele problemen met mijn partner
▪ Ik heb lage rugpijn en die komt steeds wanneer ik denk dat ik door mijn rug moet buigen,
want tijdens het buigen van mijn rug is de pijn gekomen. Eigenlijk moet ik maar denken aan
iemand die buigt en ik voel de pijn al.
2 en 3. Rode vlaggen
= symptomen of tekenen bij patiënt die op te vatten zijn als “waarschuwingssignalen” of risico-indicatoren voor
meer of minder ernstige onderliggende pathologie
- Expertise van andere discipline vereist
Bij rode vlaggen: altijd doorsturen
2 soorten rode vlaggen
- Generieke rode vlaggen:
o Trauma in voorgeschiedenis
o Constante, progressieve, niet-mechanische pijn
▪ Niet mechanische pijn = pijn dat niet gerelateerd is aan een bepaalde houding of beweging
• Onverklaarbaar vaak gerelateerd met kanker
o Aanhoudende of toenemende nachtelijke pijn
o Onverklaarbaar gewichtsverlies (>5
kg/maand)
o Koorts
▪ Infectiezaken, nachtzweten, …
o Maligne tumoren in voorgeschiedenis
o Langdurig gebruik van corticoïden
▪ Of gebruik van medicatie →
meer kans op een breuk
o Drugsgebruik, immunosuppressiva, HIV
▪ Meer kans op het maken van
infecties
o Regelmatige algemene malaise
- Specifieke rode vlaggen
o Specifiek voor bepaalde regio of gewricht
▪ Bv. cauda equina in de lage rug; avasculaire necrose van caput humeri of van caput femoris
• Veel voorkomende rode vlag
• Instant refereren naar de spoed
2
,Rode vlaggen
Regiospecifiek LWK (lumbaal wervelkolom)
- Eerste episode LRP (lage rugpijn) < 20 jaar of < 55 jaar
- Thoracale pijn
o Vaak viscerale pijn, meer op letten dan met lage rugpijn of vertebrale pijn
- Progressieve (motorische) neurologische uitval
- Aanhoudende (consistente), ernstige lumbale flexiebeperking
- Recente incontinentie (mictie en/of defecatie)
- Sensibele stoornissen in rijbroekgebied
Regio specifieke rode vlaggen lage rug
Cauda Equina
- Compressie op lumbale spinale zenuwen, wanneer ze uit het ruggenmerg
komen ter hoogte van L1
- Door een discus prolaps, een tumor, een epiduraal hematoom, infectie, ...
- Signs and symptoms:
o Blaas – darm disfunctie
▪ Incontinentie
▪ Zadel anesthesie
• Geen gevoel bij gele plek
➔ Doorverwijzing nodig
- Verschil in vlaggen
o Rode vlag
▪ Er is een hoog risico, zo snel mogelijk doorverwijzen!
o Witte vlag
▪ Je kan er niets meer aan doen
- Faces van cauda equina syndroom (CES)
o 3 stages met elk signs en symptomen
▪ Stadium 1: subjectief, luisteren!
• Kan de patiënt nog nuttig doorverwijzen
▪ Stadium 2: je kan de symptomen vaststellen-
• er zullen altijd restletsels overblijven
▪ Stadium 3: Blaas verliest bezenuwingen-> verlamming
3
, LWK: patroon maligniteit
- Begin LRP >50 jaar
- Continue pijn, onafhankelijk van houding of beweging
- Nachtelijke pijn
- Algehele malaise
- Maligniteit in voorgeschiedenis
- Onverklaard gewichtsverlies
- Verhoogde bloed sedimentatie (erytrocytbezinkingssnelheid)
o Linkse buis toont een infectie aan
o Sedimentatie snelheid = snelheid waaraan je rode bloedcellen naar beneden zakken
o Als de snelheid versneld is → infectie
▪ Typisch bij kanker diagnose
LWK: patroon osteoporotische wervelfractuur
- Vrouw
o In achterhoofd houden
o Osteoporose → broos bot ter hoogte van de wervellichamen → sneller
indeukingsfractuur
- Recente fractuur (< 2 jaar geleden)
- Eerdere wervelfractuur
o Trauma moet niet zo hoog zijn
▪ Geen manuele therapie → meer kans om fracturen te veroorzaken
- Leeftijd: > 60 jaar
- Gewicht: < 60 kg, BMI < 20 kg/m²
- Ouder met heupfractuur
- Langdurig corticoïdengebruik
- Lokale klop-, druk-, en asdrukpijn van WK
- Opvallende lengtevermindering
- Versterkte thoracale kyfose
o Grote kyfose → de voorkant van de wervels is minder sterk dan de achterkant waardoor de voorste
wervels inzakken
LWK: patroon wervelfractuur
- Ernstige lage rugpijn aansluitend op trauma
LWK: patroon spondylitis ankylopeotica → ziekte van bechteref
- Begin LRP < 20 jaar
o Heeft een genetisch component
- Man
- Iridcyclitis of uveïtis
- Onverklaarde perifere nartritis of inflammatoire darmaandoeningen in
voorgeschiedenis
- Vooral nachtelijke pijn
4
HOC 1: screening – rode vlaggen
Inleiding
Methodisch handelen
- Wat is een screening procedure
- Hoe voeren we een screening procedure uit voor een ernstige
onderliggende aandoening
o Screening is nodig wanneer een patiënt geen voorschrift
heeft, dus de kine op de eerste lijn staat en dus eerst een
screening procedure moet doen (is niet zo in België, behalve
bij Bv. sporten waar geen arts bij is)
- In vele landen is er een directe toegang tot kinesitherapie
o Patiënten zien geen huisarts of specialist-arts die hen voor
kinesitherapie doorstuurt
o Screening voor ‘serious pathology’: ernstige onderliggende aandoeningen
o Belangrijke stap voor kinesitherapeuten in intakeprocedure als er geen doorverwijzing is
o Indicatiestelling voor kinetherapie
o Mogelijks noodzakelijke verwijzing naar huisarts of specialist-arts
- Open en geslote vragen:
o Ja en nee → mag in het begin van de screening niet meteen gebruikt worden, de gesloten vragen
worden eerder later gebruikt om de patiënt zijn verhaal samen te vatten
- De typische screeningprocedure bestaat uit 6 stappen:
1. Algemene hulpvraag
2. Algemene rode vlaggen
3. Specifieke rode vlaggen
a. Op een specifieke locatie
4. Tractus anamnesis pluis/ niet pluis ?
5. Beloop
6. Bewegingsgerelateerd?
1. hulpvraag
Vraag aan je patiënt om beknopt zijn klacht te beschrijven, zijn doelen voor kinesitherapie en verwachtingen naar
jou als kinesitherapeut
1
, - Bv: ik heb pijn in mijn rechter schouder, ik wil graag opnieuw tennis spelen, ik verwacht van jou dat jij me
oefeningen leert die ik thuis kan doen om zo snel als mogelijk hersteld te zijn van deze klacht
o Volledig verhaal van de patiënt komt in de anamnese aan bod, niet in de screening.!!
▪ Wel wil je het gehele verhaal weten, dit is gewoon een korte schets hiervan
Interventarisatie hulpvraag
- Ga na of de hulpvraag binnen het werkveld van de kinesitherapeut ligt
- Is de hulpvraag verbonden aan het houdings- bewegingsapparaat?
o Bv.
▪ Ik heb lage rugpijn en die komt steeds opzetten in stressvolle periodes. De periodes van
stress hangen samen met periodes van relationele problemen met mijn partner
▪ Ik heb lage rugpijn en die komt steeds wanneer ik denk dat ik door mijn rug moet buigen,
want tijdens het buigen van mijn rug is de pijn gekomen. Eigenlijk moet ik maar denken aan
iemand die buigt en ik voel de pijn al.
2 en 3. Rode vlaggen
= symptomen of tekenen bij patiënt die op te vatten zijn als “waarschuwingssignalen” of risico-indicatoren voor
meer of minder ernstige onderliggende pathologie
- Expertise van andere discipline vereist
Bij rode vlaggen: altijd doorsturen
2 soorten rode vlaggen
- Generieke rode vlaggen:
o Trauma in voorgeschiedenis
o Constante, progressieve, niet-mechanische pijn
▪ Niet mechanische pijn = pijn dat niet gerelateerd is aan een bepaalde houding of beweging
• Onverklaarbaar vaak gerelateerd met kanker
o Aanhoudende of toenemende nachtelijke pijn
o Onverklaarbaar gewichtsverlies (>5
kg/maand)
o Koorts
▪ Infectiezaken, nachtzweten, …
o Maligne tumoren in voorgeschiedenis
o Langdurig gebruik van corticoïden
▪ Of gebruik van medicatie →
meer kans op een breuk
o Drugsgebruik, immunosuppressiva, HIV
▪ Meer kans op het maken van
infecties
o Regelmatige algemene malaise
- Specifieke rode vlaggen
o Specifiek voor bepaalde regio of gewricht
▪ Bv. cauda equina in de lage rug; avasculaire necrose van caput humeri of van caput femoris
• Veel voorkomende rode vlag
• Instant refereren naar de spoed
2
,Rode vlaggen
Regiospecifiek LWK (lumbaal wervelkolom)
- Eerste episode LRP (lage rugpijn) < 20 jaar of < 55 jaar
- Thoracale pijn
o Vaak viscerale pijn, meer op letten dan met lage rugpijn of vertebrale pijn
- Progressieve (motorische) neurologische uitval
- Aanhoudende (consistente), ernstige lumbale flexiebeperking
- Recente incontinentie (mictie en/of defecatie)
- Sensibele stoornissen in rijbroekgebied
Regio specifieke rode vlaggen lage rug
Cauda Equina
- Compressie op lumbale spinale zenuwen, wanneer ze uit het ruggenmerg
komen ter hoogte van L1
- Door een discus prolaps, een tumor, een epiduraal hematoom, infectie, ...
- Signs and symptoms:
o Blaas – darm disfunctie
▪ Incontinentie
▪ Zadel anesthesie
• Geen gevoel bij gele plek
➔ Doorverwijzing nodig
- Verschil in vlaggen
o Rode vlag
▪ Er is een hoog risico, zo snel mogelijk doorverwijzen!
o Witte vlag
▪ Je kan er niets meer aan doen
- Faces van cauda equina syndroom (CES)
o 3 stages met elk signs en symptomen
▪ Stadium 1: subjectief, luisteren!
• Kan de patiënt nog nuttig doorverwijzen
▪ Stadium 2: je kan de symptomen vaststellen-
• er zullen altijd restletsels overblijven
▪ Stadium 3: Blaas verliest bezenuwingen-> verlamming
3
, LWK: patroon maligniteit
- Begin LRP >50 jaar
- Continue pijn, onafhankelijk van houding of beweging
- Nachtelijke pijn
- Algehele malaise
- Maligniteit in voorgeschiedenis
- Onverklaard gewichtsverlies
- Verhoogde bloed sedimentatie (erytrocytbezinkingssnelheid)
o Linkse buis toont een infectie aan
o Sedimentatie snelheid = snelheid waaraan je rode bloedcellen naar beneden zakken
o Als de snelheid versneld is → infectie
▪ Typisch bij kanker diagnose
LWK: patroon osteoporotische wervelfractuur
- Vrouw
o In achterhoofd houden
o Osteoporose → broos bot ter hoogte van de wervellichamen → sneller
indeukingsfractuur
- Recente fractuur (< 2 jaar geleden)
- Eerdere wervelfractuur
o Trauma moet niet zo hoog zijn
▪ Geen manuele therapie → meer kans om fracturen te veroorzaken
- Leeftijd: > 60 jaar
- Gewicht: < 60 kg, BMI < 20 kg/m²
- Ouder met heupfractuur
- Langdurig corticoïdengebruik
- Lokale klop-, druk-, en asdrukpijn van WK
- Opvallende lengtevermindering
- Versterkte thoracale kyfose
o Grote kyfose → de voorkant van de wervels is minder sterk dan de achterkant waardoor de voorste
wervels inzakken
LWK: patroon wervelfractuur
- Ernstige lage rugpijn aansluitend op trauma
LWK: patroon spondylitis ankylopeotica → ziekte van bechteref
- Begin LRP < 20 jaar
o Heeft een genetisch component
- Man
- Iridcyclitis of uveïtis
- Onverklaarde perifere nartritis of inflammatoire darmaandoeningen in
voorgeschiedenis
- Vooral nachtelijke pijn
4
