Complexe opvoedingssituaties 1
Thema 1 - Kinderen en hun context: van wetenschappelijke
kaders en theorieën naar concrete technieken en methodieken
Blok 1: kaders en theorieën algemeen
Analytische modellen, opvoedingsvaardigheden
• Methodisch werken als jeugdprofessional:
Overzicht
(informatie verzamelen en ordenen)
Inzicht
(begrijpen)
Uitzicht
(handelen)
• Pedagogische modellen als hulpmiddel bij methodisch werken:
1) Pedagogische analytische modellen
▪ brengen factoren die opvoeding beïnvloeden in kaart
▪ helpen informatie ordenen
▪ helpen pedagogische situatie begrijpen
o Een overzicht van de analytische modellen uit OF 1:
-Belsky 1984:
-Bakker 1993:
1
, -Hellinckx 2003:
2) Pedagogische handelingsmodellen
▪ brengen pedagogische vaardigheden in kaart
▪ geven richting aan handelen in pedagogische situatie
• ICF-kader (2001)
o We voegen een analytisch model toe en staan er uitgebreider bij stil: het ICF-kader
o International Classification of Functioning, Disability and Health (WHO)
▪ Casussen/situaties omschrijven, classificeren, ontleden
▪ Functioneren van alle mensen
▪ Standaardtaal en schema
▪ Communicatie
▪ Genuanceerd situatie in kaart brengen voor een persoon
o 3 invalshoeken die samen het functioneren vormen van een persoon
▪ Eerste invalshoek: de mens als organisme (= micro: biologische factoren)
✓ Functies, vb.:
2
, ➢ Oor (om te horen…)
➢ Hersenen (om na te denken..)
➢ Spieren (om te kunnen stappen, fietsen…)
✓ Anatomische eigenschappen (onderdelen van ons lichaam waar de vraag is
of ze aanwezig zijn, juiste positie, juiste vorm..), vb.:
➢ Oor
➢ Hersenen
➢ Spieren (is ze er, hoe dik is ze…)
➔ Eerste invalshoek beschrijft de mens als organisme
✓ Onderdelen van het lichaam (organen, lichaamsdelen…)
✓ Stoornissen (problemen/verlies op bepaalde vlakken)
✓ Bio-medische interventies (dokter, specialist…)
➢ Concrete voorbeelden:
❖ Cochleair implantaat (in de schedel een apparaatje zetten en aan
de buitenkant ook een apparaatje → veel beter horen)
❖ Cerebral visual impairment (oog gaan analyseren en verder kijken
bij de hersenen)
▪ Tweede invalshoek: het menselijk handelen (= micro: alle 3 factoren)
✓ Dagdagelijkse activiteiten, handelen
➢ Leren en kennis gebruiken
➢ Taken en eisen (bv. tandenpoetsen)
➢ Communicatie (bv. ondersteunen door gebaren te gebruiken)
➢ Mobiliteit
➢ Zelfzorg
➢ Huiselijk leven
➢ Socio-emotioneel welbevinden
➢ Gedrag
➢ Sociale relaties
✓ Beperkingen (moeilijkheden in dagdagelijkse activiteiten/handelen)
✓ Trainings- en ontwikkelingsprogramma’s
▪ Derde invalshoek: participatie (= meso & macro)
✓ Wisselwerking tussen persoon en omgeving (meedoen aan samenleving en
voorwaardig lid van samenleving)
✓ Participatieproblemen (niet enkel toegankelijkheid maar ook normen en
waarden of stigmatisering)
✓ Aanpassing: diensten en maatschappelijke structuren (altijd nadenken:
waar zit het probleem?)
Voorbeelden: bolletjes op de grond voor blinden bij oversteekplaats, nmbs
plaat voor mensen in rolstoel…)
3
, o Eenrichtingsverkeer? Wisselwerking: er is een wederzijdse interactie tussen de drie
invalshoeken
→ Dit schema laat ruimte om allerlei participatieproblemen te bespreken en in kaart
te brengen
o Beïnvloedende factoren:
▪Aandoeningen/ziektes: hoe beïnvloedt dit het functioneren van de persoon (=
micro: biologische factoren)
▪ Externe factoren: waar woon je, hoe is de houding van samenleving, hoe zijn
kenmerken van gebouwen… (=meso)
▪ Persoonlijke factoren: geslacht, leeftijd, ras, levensstijl… (= micro:
psychologische factoren)
→ ook hier een wisselwerking tussen de verschillende factoren
→ schema probeert zicht te krijgen op individuele elementen en op meer
sociale elementen
o Samenvatting
▪ Belangrijkste voordelen: gaat over functioneren van alle mensen,
standaardbegrippen/taal over zaken die anders moeilijk bespreekbaar zijn, in
communicatie met heel veel patrijen op gesteld, terminologie is neutral, zowel
belemmerende als bevorderende elementen mee in kaart brengen, kijkt zowel
naar individuele als sociale elementen, oplossingen kan je gaan verzinnen o.b.v.
andere invalshoeken
▪ Belangrijkste nadeel: validiteit en betrouwbaarheid valt tegen
o Waar kunnen wij bij helpen als SRW’er?
4
Thema 1 - Kinderen en hun context: van wetenschappelijke
kaders en theorieën naar concrete technieken en methodieken
Blok 1: kaders en theorieën algemeen
Analytische modellen, opvoedingsvaardigheden
• Methodisch werken als jeugdprofessional:
Overzicht
(informatie verzamelen en ordenen)
Inzicht
(begrijpen)
Uitzicht
(handelen)
• Pedagogische modellen als hulpmiddel bij methodisch werken:
1) Pedagogische analytische modellen
▪ brengen factoren die opvoeding beïnvloeden in kaart
▪ helpen informatie ordenen
▪ helpen pedagogische situatie begrijpen
o Een overzicht van de analytische modellen uit OF 1:
-Belsky 1984:
-Bakker 1993:
1
, -Hellinckx 2003:
2) Pedagogische handelingsmodellen
▪ brengen pedagogische vaardigheden in kaart
▪ geven richting aan handelen in pedagogische situatie
• ICF-kader (2001)
o We voegen een analytisch model toe en staan er uitgebreider bij stil: het ICF-kader
o International Classification of Functioning, Disability and Health (WHO)
▪ Casussen/situaties omschrijven, classificeren, ontleden
▪ Functioneren van alle mensen
▪ Standaardtaal en schema
▪ Communicatie
▪ Genuanceerd situatie in kaart brengen voor een persoon
o 3 invalshoeken die samen het functioneren vormen van een persoon
▪ Eerste invalshoek: de mens als organisme (= micro: biologische factoren)
✓ Functies, vb.:
2
, ➢ Oor (om te horen…)
➢ Hersenen (om na te denken..)
➢ Spieren (om te kunnen stappen, fietsen…)
✓ Anatomische eigenschappen (onderdelen van ons lichaam waar de vraag is
of ze aanwezig zijn, juiste positie, juiste vorm..), vb.:
➢ Oor
➢ Hersenen
➢ Spieren (is ze er, hoe dik is ze…)
➔ Eerste invalshoek beschrijft de mens als organisme
✓ Onderdelen van het lichaam (organen, lichaamsdelen…)
✓ Stoornissen (problemen/verlies op bepaalde vlakken)
✓ Bio-medische interventies (dokter, specialist…)
➢ Concrete voorbeelden:
❖ Cochleair implantaat (in de schedel een apparaatje zetten en aan
de buitenkant ook een apparaatje → veel beter horen)
❖ Cerebral visual impairment (oog gaan analyseren en verder kijken
bij de hersenen)
▪ Tweede invalshoek: het menselijk handelen (= micro: alle 3 factoren)
✓ Dagdagelijkse activiteiten, handelen
➢ Leren en kennis gebruiken
➢ Taken en eisen (bv. tandenpoetsen)
➢ Communicatie (bv. ondersteunen door gebaren te gebruiken)
➢ Mobiliteit
➢ Zelfzorg
➢ Huiselijk leven
➢ Socio-emotioneel welbevinden
➢ Gedrag
➢ Sociale relaties
✓ Beperkingen (moeilijkheden in dagdagelijkse activiteiten/handelen)
✓ Trainings- en ontwikkelingsprogramma’s
▪ Derde invalshoek: participatie (= meso & macro)
✓ Wisselwerking tussen persoon en omgeving (meedoen aan samenleving en
voorwaardig lid van samenleving)
✓ Participatieproblemen (niet enkel toegankelijkheid maar ook normen en
waarden of stigmatisering)
✓ Aanpassing: diensten en maatschappelijke structuren (altijd nadenken:
waar zit het probleem?)
Voorbeelden: bolletjes op de grond voor blinden bij oversteekplaats, nmbs
plaat voor mensen in rolstoel…)
3
, o Eenrichtingsverkeer? Wisselwerking: er is een wederzijdse interactie tussen de drie
invalshoeken
→ Dit schema laat ruimte om allerlei participatieproblemen te bespreken en in kaart
te brengen
o Beïnvloedende factoren:
▪Aandoeningen/ziektes: hoe beïnvloedt dit het functioneren van de persoon (=
micro: biologische factoren)
▪ Externe factoren: waar woon je, hoe is de houding van samenleving, hoe zijn
kenmerken van gebouwen… (=meso)
▪ Persoonlijke factoren: geslacht, leeftijd, ras, levensstijl… (= micro:
psychologische factoren)
→ ook hier een wisselwerking tussen de verschillende factoren
→ schema probeert zicht te krijgen op individuele elementen en op meer
sociale elementen
o Samenvatting
▪ Belangrijkste voordelen: gaat over functioneren van alle mensen,
standaardbegrippen/taal over zaken die anders moeilijk bespreekbaar zijn, in
communicatie met heel veel patrijen op gesteld, terminologie is neutral, zowel
belemmerende als bevorderende elementen mee in kaart brengen, kijkt zowel
naar individuele als sociale elementen, oplossingen kan je gaan verzinnen o.b.v.
andere invalshoeken
▪ Belangrijkste nadeel: validiteit en betrouwbaarheid valt tegen
o Waar kunnen wij bij helpen als SRW’er?
4
