2022 - 2023
Verpleegkundig leiderschap
STAGE D2 OOST – MDL, NEFROLOGIE & DERMATOLOGIE
Praktijkleren 4
INLEVERDATUM: 16 januari 2022
AANTAL WOORDEN: 4.417 (MAX 4.500)
CURSUS: GVE-4.PL4-17
,Inhoud
Onderdeel 1 – Kennismaken met leiderschap................................................................................................................3
Betekenis leiderschap.................................................................................................................................................3
Verpleegkundig leiderschap.......................................................................................................................................3
Getoonde leiderschapskwaliteiten.............................................................................................................................5
Onderdeel 2 – Onderzoek van leiderschap.....................................................................................................................6
Thema.........................................................................................................................................................................6
Stakeholders...............................................................................................................................................................6
Schaduwen..................................................................................................................................................................8
Reflectie....................................................................................................................................................................12
Literatuurlijst.................................................................................................................................................................13
Bijlage I – Overzicht schaduwen...................................................................................................................................15
Bijlage II – Feedbackformulier Stakeholder..................................................................................................................16
Bijlage III – Feedbackformulier werkbegeleider/collega..............................................................................................17
Bijlage IV – Presentatie.................................................................................................................................................18
2
, ONDERDEEL 1 – KENNISMAKEN MET LEIDERSCHAP
BETEKENIS LEIDERSCHAP
In de literatuur zijn er vele verschillende visies over (verpleegkundig) leiderschap te vinden (Vermeulen
et al., 2020). Zelf vind ik een leider iemand die empathisch en daadkrachtig is en die mensen weet te
inspireren om zich in te zetten voor een gezamenlijk doel. Dit doet een leider niet door zich boven
anderen te verheven en hen taken op te leggen, maar door samen te werken en ieders kwaliteiten in te
zetten. Daarnaast is voor mij een leider iemand die doorpakt en initiatief neemt.
Vanuit het opleidingsprofiel voor verpleegkundigen wordt een verpleegkundig leider beschreven als
iemand die initiatief neemt in het evidence-based verpleegkundig handelen en in de samenwerking met
anderen, waarbij de belangen van de zorgvragers worden behartigd (V&VN, z.d.). Een verpleegkundige
die leiderschap toont doet dit wat mij betreft door het hebben van een kritische blik en door zich in te
zetten voor het verbeteren van de kwaliteit van zorg voor patiënten. Onderzoek van Daly et al. (2014)
liet zien dat verpleegkundig leiderschap onder ziekenhuis verpleegkundigen daadwerkelijk de kwaliteit
van zorg voor patiënten verbetert en dat het een essentieel onderdeel is van hun taken. Vermeulen et
al. (2020) benadrukken dat verpleegkundig leiderschap niet gebonden is aan een bepaalde functie, maar
dat iedere verpleegkundige dit kan toepassen in haar werk.
VERPLEEGKUNDIG LEIDERSCHAP
Het toepassen van verpleegkundig leiderschap – en de invloed ervan - kan plaatsvinden op verschillende
niveaus. Voor elk niveau worden voorbeelden gegeven en toegelicht waarom het leiderschap toont.
Micro niveau
Een voorbeeld van verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk van verpleegkundigen is het
bespreken van een patiënt tijdens de artsenvisite. Op de afdeling wordt dagelijks visite gelopen, waarbij
de arts, de verpleegkundige en soms de patiënt aanwezig is. Tijdens de visite wordt besproken hoe het
met de patiënt gaat, wat het behandelbeleid is en wanneer de patiënt naar huis mag. Een
verpleegkundige laat hierbij leiderschap zien, door op te komen voor de belangen van de patiënt en de
discussie aan te gaan met de arts als er meer of andere zorg nodig is.
Een ander voorbeeld is het aangeven van verbeterpunten in de zorg tijdens de dag-start op de afdeling.
Iedere dag wordt verpleegkundigen gevraagd of zij tegen een verbazing zijn aangelopen in het werk. Er
wordt direct met het aanwezige team besproken hoe ze de zorg kunnen verbeteren op dit specifieke
punt. Dit toont voor mij verpleegkundig leiderschap, omdat er kritisch wordt gekeken naar
verbeterpunten in de zorg en hier actief op wordt gehandeld.
Meso niveau
Een voorbeeld waaruit blijkt dat verpleegkundig leiderschap een rol speelt bij het verbeteren van de
kwaliteit van zorg binnen het UMC Utrecht is de aanwezigheid van de ‘Journal Club’ binnen de divisie.
Als verpleegkundigen op de afdeling tegen een probleem of vraag aanlopen, dan onderzoeken
verpleegkundigen in de Journal Club deze problemen/vraagstellingen door het doen van een evidence-
3
Verpleegkundig leiderschap
STAGE D2 OOST – MDL, NEFROLOGIE & DERMATOLOGIE
Praktijkleren 4
INLEVERDATUM: 16 januari 2022
AANTAL WOORDEN: 4.417 (MAX 4.500)
CURSUS: GVE-4.PL4-17
,Inhoud
Onderdeel 1 – Kennismaken met leiderschap................................................................................................................3
Betekenis leiderschap.................................................................................................................................................3
Verpleegkundig leiderschap.......................................................................................................................................3
Getoonde leiderschapskwaliteiten.............................................................................................................................5
Onderdeel 2 – Onderzoek van leiderschap.....................................................................................................................6
Thema.........................................................................................................................................................................6
Stakeholders...............................................................................................................................................................6
Schaduwen..................................................................................................................................................................8
Reflectie....................................................................................................................................................................12
Literatuurlijst.................................................................................................................................................................13
Bijlage I – Overzicht schaduwen...................................................................................................................................15
Bijlage II – Feedbackformulier Stakeholder..................................................................................................................16
Bijlage III – Feedbackformulier werkbegeleider/collega..............................................................................................17
Bijlage IV – Presentatie.................................................................................................................................................18
2
, ONDERDEEL 1 – KENNISMAKEN MET LEIDERSCHAP
BETEKENIS LEIDERSCHAP
In de literatuur zijn er vele verschillende visies over (verpleegkundig) leiderschap te vinden (Vermeulen
et al., 2020). Zelf vind ik een leider iemand die empathisch en daadkrachtig is en die mensen weet te
inspireren om zich in te zetten voor een gezamenlijk doel. Dit doet een leider niet door zich boven
anderen te verheven en hen taken op te leggen, maar door samen te werken en ieders kwaliteiten in te
zetten. Daarnaast is voor mij een leider iemand die doorpakt en initiatief neemt.
Vanuit het opleidingsprofiel voor verpleegkundigen wordt een verpleegkundig leider beschreven als
iemand die initiatief neemt in het evidence-based verpleegkundig handelen en in de samenwerking met
anderen, waarbij de belangen van de zorgvragers worden behartigd (V&VN, z.d.). Een verpleegkundige
die leiderschap toont doet dit wat mij betreft door het hebben van een kritische blik en door zich in te
zetten voor het verbeteren van de kwaliteit van zorg voor patiënten. Onderzoek van Daly et al. (2014)
liet zien dat verpleegkundig leiderschap onder ziekenhuis verpleegkundigen daadwerkelijk de kwaliteit
van zorg voor patiënten verbetert en dat het een essentieel onderdeel is van hun taken. Vermeulen et
al. (2020) benadrukken dat verpleegkundig leiderschap niet gebonden is aan een bepaalde functie, maar
dat iedere verpleegkundige dit kan toepassen in haar werk.
VERPLEEGKUNDIG LEIDERSCHAP
Het toepassen van verpleegkundig leiderschap – en de invloed ervan - kan plaatsvinden op verschillende
niveaus. Voor elk niveau worden voorbeelden gegeven en toegelicht waarom het leiderschap toont.
Micro niveau
Een voorbeeld van verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk van verpleegkundigen is het
bespreken van een patiënt tijdens de artsenvisite. Op de afdeling wordt dagelijks visite gelopen, waarbij
de arts, de verpleegkundige en soms de patiënt aanwezig is. Tijdens de visite wordt besproken hoe het
met de patiënt gaat, wat het behandelbeleid is en wanneer de patiënt naar huis mag. Een
verpleegkundige laat hierbij leiderschap zien, door op te komen voor de belangen van de patiënt en de
discussie aan te gaan met de arts als er meer of andere zorg nodig is.
Een ander voorbeeld is het aangeven van verbeterpunten in de zorg tijdens de dag-start op de afdeling.
Iedere dag wordt verpleegkundigen gevraagd of zij tegen een verbazing zijn aangelopen in het werk. Er
wordt direct met het aanwezige team besproken hoe ze de zorg kunnen verbeteren op dit specifieke
punt. Dit toont voor mij verpleegkundig leiderschap, omdat er kritisch wordt gekeken naar
verbeterpunten in de zorg en hier actief op wordt gehandeld.
Meso niveau
Een voorbeeld waaruit blijkt dat verpleegkundig leiderschap een rol speelt bij het verbeteren van de
kwaliteit van zorg binnen het UMC Utrecht is de aanwezigheid van de ‘Journal Club’ binnen de divisie.
Als verpleegkundigen op de afdeling tegen een probleem of vraag aanlopen, dan onderzoeken
verpleegkundigen in de Journal Club deze problemen/vraagstellingen door het doen van een evidence-
3
