Samenvatting Mens en maatschappij: Hoofstuk 2 - Geschiedenis

Hoofdstuk 2: geschiedenis
1. Tijd: geschiedenis

1.1 Wat is geschiedenis

 Historisch proces : geheel van menselijke handelingen die in verleden plaatsvonden
 Onderzoek en beschrijving van historisch proces: studie van menselijk handelen in
verleden

Historische kennis = historicus die door onderzoek kennis van historisch proces verzamelt en
vormgeeft

Zo objectief mogelijk beeld vormen verleden




Menselijk
bronnen
handelen in het
verleden




Beeld van het Historicus =
verleden onderzoek van het
(= Reconstructie) verleden




1.2 Bronnen

= voorwerpen uit verleden die tot ons zijn gekomen of getuigenissen over het verleden.

2 soorten:
 Overblijfselen
= voorwerpen die iets vertellen over verleden, iets dat tastbaar is.
 Overleveringen
= mondelinge of schriftelijke getuigenissen die verhaal, gebeurtenis,..
beschrijven/becommentariëren




pag. 1

,Indeling bronnen

1e verdeling:
 Geschreven bronnen
= teksten die gedrukt, gebeiteld, geschreven,.. zijn

 Ongeschreven bronnen
= onderverdeeld in 2 groepen
o Materiële voorwerpen
= archeologische bronnen, munten (numismaticus = specialist geld
geschiedenis), met de hand vervaardigde afbeeldingen, mechanisch
vervaardigde afbeeldingen (foto’s, film,..)
o Immateriële bronnen
= orale bronnen, talen, zegswijzen, namen, tradities,..


2e onderverdeling:
 Primaire bron
= direct afkomstig persoon die betrokken was bij gebeurtenis
 Secundaire bron
= informatie gebaseerd op informatie die eerder is doorgegeven door primaire bronnen

!!! secundaire bronnen zijn ook subjectief maar betrouwbaarder dan primaire bronnen !!!
Primaire bronnen = gekleurd

3e onderverdeling:
 Bewuste bron
= bron heeft bedoeling om verslag te doen
 Onbewuste bron
= bron heeft niet het doel om verslag te doen over gebeurtenis

Historische kritiek = overblijfselen/overleveringen worden pas historische bronnen genoemd als ze
deze kritisch bevraagd worden door historicus

Historische kritiek
= bij bestuderen bronnen zowel inwendige als uitwendige kritiek toegepast:

 Uitwendige kritiek
= bevraagt hoe bron tot stand kwam
o Oorsprongskritiek: wie, wat en wanneer?
o Oorspronkelijkheidskritiek: authentieke versie bron?
o Ontleningskritiek: plagiaat gepleegd?

 Inwendige kritiek
= bevraagt inhoud bron
o Interpretatiekritiek: waarom werd bron gemaakt, wat was de maker zijn boodschap?
o Gezagskritiek: is bron historisch waardevol?
 Inlichtingskritiek
 Geloofwaardigheidskritiek

pag. 2

, 1.3 historisch referentiekader

= historisch feit plaatsen in tijd, ruimte en domeinen (socio-cultureel, socio-politiek en socio-
economisch)

Periode veranderd als er op alle domeinen veranderingen zijn:
 politiek: besturing land
 cultureel: levensbeschouwelijk, esthetische,
 sociaal: binnen maatschappij ons elkaar gedragen
 economisch: geldzaken

klassen = economische daagkracht (inkomens)
standen = adel meer rechten dan gewone burgers, politiek

mercantilisme: bestuursvorm waarbij er weinig import is maar de export gaat stimuleren
(afschermen eigen grenzen)


De tijdrekening
= middel om tijd voor te stellen vanaf bepaald vertrekpunt
Christelijke tijdrekening = geboorte krischtus
Arabische wereld = 622 na Chr.
Joodse tijdrekening = 3761 v. Chr.

MAAR: welk vertrekpunt ook, elke tijdrekening start met jaar 1, NOOIT jaar 0

Periodisering in eindtermen

In basisonderwijs: indeling in 4 periodes
1. prehistorie/oudheid = tot +/- 500
2. middeleeuwen = +/- 500 tot +/- 1500
3. nieuwe tijden = +/-1500 tot onze tijd
4. onze tijd = ?




pag. 3

, 2. De oudste tijden (van de eerste mens tot 800 v. Chr.)
Indeling o.b.v. werktuigen die gemaakt zijn.




2.1 inleiding

Geschiedenis vertelt verhaal van mensen, verleden menselijke cultuur -> geen duren en planten
(paleontoloog)

Prehistorie: 3 periodensysteem
 Steentijd
 Bronstijd volgorde van materiaal dat gebruikt werd werktuigen en voorwerpen
 ijzertijd


driedeling v/d steentijd: -> economisch oogpunt
 paleolithicum = periode jagers en voedselverzamelaars
 mesolithicum = overgang nomadische samenleving naar agrarische samenleving
 neolithicum = eigen voedselproductie, agrarische samenleving krijgt vorm


2.2 wat voor de prehistorie?

2.3 De prehistorie: periode jagers-voedselverzamelaars

Evolutie mens

Evolutie volgens Darwin:
 Ieder levend wezen unieke verzameling eigenschappen
 Overlevingsstrijd
 Bepaalde eigenschappen individu bevoordelen
 Natuurlijke selectie: nakomelingen krijgen, nieuwe soorten ontstaan

!!! mens stamt niet af van apen -> wel dezelfde voorouders!!!


pag. 4