H11 VELDONDERZOEK EN PARTICIPERENDE
OBSERVATIE
Inleiding
Veldonderzoek = onderzoeksontwerp waarbij men onderzoeksobjecten
observeert in hun natuurlijke omgeving
- Participerende observatie = doen van waarnemingen combineren met
deelname aan dagelijkse leven van onderzochte
personen
- Etnografie = gedetailleerde en accurate beschrijving van
sociale
thick description (diepgaande beschrijving +
aandacht context)
< Emic benadering = beschrijving met context specifieke begrippen en
categorieën
= focus op insider-perspectief
≠ etic benadering : neutrale begrippen die losstaan van
specifieke context
< Constructivistische traditie : subjectiviteit als troef !!reflexiviteit
Types veldonderzoek
< Rol van de onderzoeker : observeren versus participeren
< Zichtbaarheid : open versus verborgen
< Globale strategie : coöperatief versus investigatief
Rol van de onderzoeker
= participeren ⟷ observeren (storend effect of oppervlakkige info)
- Zuiver observeren = in veld aanwezig, maar niet deelnemen
o Passief : enkel observeren, geen ingrepen
uitvoeren
o Actief : situaties uitlokken bumper stickers
- Waarnemer als participant = minimale participatie die dient tot toegang
- Participant als waarnemer = nadruk op participatie die dient tot inleving
(beter en dieper begrijpen)
- Volledig participeren = volledig opgaan in te bestuderen groep !
verborgenheid
⟶ going native = zo sterk participeren : meer insider
dan onderzoeker
Mate van openheid
= verborgen ⟷ open onderzoek
- Volledig verborgen : onderzoekseenheden weten niet dat onderzoeker aanwezig
is
< deceptie = misleiding van onderzoeksobjecten
, - Gedeeltelijk verborgen : onderzoekseenheden weten niet precies wat onderzocht
wordt
- Volledig open : onderzoekers en hun doelstellingen zijn uitdrukkelijk
gekend
! binnen één onderzoek kan je andere mate van openheid hanteren tegenover
verschillende personen
Verborgen onderzoek + contexten onderzoeken waar men niet welkom
+ geen reactiviteit
- praktische beperkingen : veldnota’s niet in aanwezigheid +
psychisch zwaar
- beperkte data geen diepte-interviews
- ethische bezwaren : geen informed consent, deceptie en
privacy
Gehanteerde paradigma (achterliggend beeld over samenleving)
= coöperatief ⟷ investigatief onderzoek
- Coöperatief paradigma = onderzoeksobjecten bereid om waarheidsgetrouwe
inkijk te bieden
= samenwerking en homogeniteit
⟶ rekent op medewerking van respondenten en bouwt
vertrouwensrelaties uit
- Investigatief paradigma= onderzoeksobjecten proberen te misleiden / info achter
te houden
= samenleving is gedifferentieerd en conflictueel
⟶ eigen cultureel begrijpen volstaat niet
⟶ informatie testen en controleren (team)
Verloop van veldonderzoek
Planning van veldwerk
- Onderzoeksplan : best algemeen bij aanvang
- Steekproeftrekking : selectie van personen, gebeurtenissen, tijdstippen,
plaatsen
! aanpassingsvermogen ⟶ de-focussen = assumpties opzijzetten: met open
geest in veld treden
Toegang verkrijgen tot veld
= fysieke aanwezig + acceptatie (aanwezigheid + informatie verzamelen)
< Karakter ruimte : publiek versus privaat
< Gatekeepers : formeel of informeel toegang tot bepaalde sociale settings
reguleren
< Kenmerken onderzoeker : sociale erfenis, leeftijd, geslacht…
Verblijf in het veld
- Tijdspanne meestal lang ≠ rapid assessment= (in korte tijd
afgebakende vragen beantwoorden)
OBSERVATIE
Inleiding
Veldonderzoek = onderzoeksontwerp waarbij men onderzoeksobjecten
observeert in hun natuurlijke omgeving
- Participerende observatie = doen van waarnemingen combineren met
deelname aan dagelijkse leven van onderzochte
personen
- Etnografie = gedetailleerde en accurate beschrijving van
sociale
thick description (diepgaande beschrijving +
aandacht context)
< Emic benadering = beschrijving met context specifieke begrippen en
categorieën
= focus op insider-perspectief
≠ etic benadering : neutrale begrippen die losstaan van
specifieke context
< Constructivistische traditie : subjectiviteit als troef !!reflexiviteit
Types veldonderzoek
< Rol van de onderzoeker : observeren versus participeren
< Zichtbaarheid : open versus verborgen
< Globale strategie : coöperatief versus investigatief
Rol van de onderzoeker
= participeren ⟷ observeren (storend effect of oppervlakkige info)
- Zuiver observeren = in veld aanwezig, maar niet deelnemen
o Passief : enkel observeren, geen ingrepen
uitvoeren
o Actief : situaties uitlokken bumper stickers
- Waarnemer als participant = minimale participatie die dient tot toegang
- Participant als waarnemer = nadruk op participatie die dient tot inleving
(beter en dieper begrijpen)
- Volledig participeren = volledig opgaan in te bestuderen groep !
verborgenheid
⟶ going native = zo sterk participeren : meer insider
dan onderzoeker
Mate van openheid
= verborgen ⟷ open onderzoek
- Volledig verborgen : onderzoekseenheden weten niet dat onderzoeker aanwezig
is
< deceptie = misleiding van onderzoeksobjecten
, - Gedeeltelijk verborgen : onderzoekseenheden weten niet precies wat onderzocht
wordt
- Volledig open : onderzoekers en hun doelstellingen zijn uitdrukkelijk
gekend
! binnen één onderzoek kan je andere mate van openheid hanteren tegenover
verschillende personen
Verborgen onderzoek + contexten onderzoeken waar men niet welkom
+ geen reactiviteit
- praktische beperkingen : veldnota’s niet in aanwezigheid +
psychisch zwaar
- beperkte data geen diepte-interviews
- ethische bezwaren : geen informed consent, deceptie en
privacy
Gehanteerde paradigma (achterliggend beeld over samenleving)
= coöperatief ⟷ investigatief onderzoek
- Coöperatief paradigma = onderzoeksobjecten bereid om waarheidsgetrouwe
inkijk te bieden
= samenwerking en homogeniteit
⟶ rekent op medewerking van respondenten en bouwt
vertrouwensrelaties uit
- Investigatief paradigma= onderzoeksobjecten proberen te misleiden / info achter
te houden
= samenleving is gedifferentieerd en conflictueel
⟶ eigen cultureel begrijpen volstaat niet
⟶ informatie testen en controleren (team)
Verloop van veldonderzoek
Planning van veldwerk
- Onderzoeksplan : best algemeen bij aanvang
- Steekproeftrekking : selectie van personen, gebeurtenissen, tijdstippen,
plaatsen
! aanpassingsvermogen ⟶ de-focussen = assumpties opzijzetten: met open
geest in veld treden
Toegang verkrijgen tot veld
= fysieke aanwezig + acceptatie (aanwezigheid + informatie verzamelen)
< Karakter ruimte : publiek versus privaat
< Gatekeepers : formeel of informeel toegang tot bepaalde sociale settings
reguleren
< Kenmerken onderzoeker : sociale erfenis, leeftijd, geslacht…
Verblijf in het veld
- Tijdspanne meestal lang ≠ rapid assessment= (in korte tijd
afgebakende vragen beantwoorden)
