Samenvatting Nectar 3e editie VWO H21 Planten

BIOLOGIE H21 PLANTEN

§1 Tomaten kweken

-Kruisen en selecteren
Klassiek veredelen = planten kruisen  uit nakomelingen de
beste kiezen
Genomics = de kennis van het genoom v/h plantenras
 kan in lab gewenst allel spotten
 snel geschikte planten selecteren
In vitro  bij cellen het aantal chromosomen verdubbelen mbv
colchicine
 verhindert uiteengaan chromatiden tijdens mitose = non-
disjunctie
 4 homologe chromosomen = tetraploide cel
 soms heeft plant nieuwe eigenschappen
Polyploïde = het hebben van meer dan 2 sets chromosomen
Geeft geen nadelig effect bij rozen. Bij tomaten krijgen de
planten te weinig tomaten.

-Geslachtelijke voortplanting
Tomaten zijn zelfbestuivers  stuifmeel uit meeldraden komt op
stamper zelfde bloem.
 Stuifmeelkorrels (mannelijke gameten) versmelten met eicellen
(vrouwelijke gameten)
Hommels helpen: laten stuifmeel achter op stempel v/d stamper
Verschillende planten kruisen  moet mens zelf doen.
 Verwijdert van pas geopende bloem de meeldraden
Met trilnaald verwijdert hij stuifmeel van andere bloem
 Via buisje brengt hij stuifmeel over op de stamper v/d
bloem zonder meeldraden
 groeien tomaten uit met zaden + nieuwe combi allelen

-Ongeslachtelijke voortplanting
Nakomelingen genetisch identiek aan ouderplant.

-Planten uit het lab
Via genetische modificatie ontstaan GMO-planten met extra allelen
voor nieuwe eigenschappen.
Allelen van zelfde soort  cisgene planten
Allelen ander soort  transgene planten
Isoleer allel uit cellen v/h donororganisme
Kies geschikte bacteriesoort om allel over te brengen naar
tomatencellen
Bacteriën: cirkelvormig DNA + kleinere cirkelvormige DNA stukken
= plasmiden
Bouwt allel in plasmide v/e bacterie  plasmide is de vector om het
allel over te brengen.
Man plaatst plasmide in bacterie  laat kloneren

,  in kweek brengen samen met niet gedifferentieerde
tomatencellen.
 in aantal tomatencellen dringt een plasmide (+allel) binnen.
 Plasmide komt in DNA tomatencel
Man kan de cellen opsporen, omdat hij aan het te over te plaatsen
gen een markergen heeft gekoppeld.  is bijv. Resistent tegen
antibioticum
Na toevoegen antibioticum sterven cellen zonder markergen
 cellen die overblijven
 weefselkweek = in steriel groeimedium ontstaat nieuwe plant.

§2 Water

-Schimmel op tomaat
Schimmels groeien uit sporen = haploïde cellen  dienen voor
vermeerdering schimmels  zweven overal in lucht
Kiemt in wortel?  groeit wortelstelsel binnen
 Halpoïde cellen groeien als schimmeldraden = mycelium
 in stengel
 in transportkanalen nieuwe sporen
 plant verwelkt + vergeelt

-Wateropname
Water + mineralen opnemen via: wortelharen
= vergrote epidermiscellen (opperhuidcellen) aan uiteinden jonge
worteltoppen
 vergroten opp. + capaciteit om water op te nemen
Water via: -Celwanden (apoplast-route)
-Celmembranen + grondplasma (symplast-route)
richting centrale cilinder met transportvaten
 Hier omheen endodermis vd wortel
Endodermiscellen: in celwanden soort kurk = Bandjes
van Caspari.
= laagje waterdicht cement tussen cellen in de muur vd
endodermis
 Water + mineralen niet verder via apoplast-route
 Gaan door celmembranen endodermiscellen
(symplast-route)
 Komen in centrale cilinder
 Water + mineralen verder via transportkanalen =
houtvaten
O2 + T van de bodem hebben invloed op wateropname  wijst op
actieve processen.
 Voldoende O2 en juiste T?  Dan pas maken cellen ATP
Plaats actieve processen = Celmembranen binnen/buitenzijde
endodermiscellen
 Mineralen tegen concentratieverschil in naar centrale cilinder =
actief transport.
 Concentratie mineralen in cilinder stijgt.