,Personen- en familierecht
DEEL 1: PERSONENRECHT
1 DE VERWEKKING
Hoe?
- Klassiek-biologisch (meest voorkomend)
- Artificieel: medisch begeleide voortplanting
o IVF = in vitro fertilisatie
o ET = embryotransfer
o KID = kunstmatige inseminatie met donor (donorinseminatie)
o IVM = in vitro maturatie
Oma-moederschap?
- Wet medisch begeleide voortplanting (2007) => implantatie embryo en inseminatie
o Een embryo mag maar teruggeplaatst worden tot max. 47 jaar en het eerste verzoek moet voor 45 jaar
ingediend worden => in België is oma-moederschap (vb. Roemenië) dus niet mogelijk!
1.1 Klassiek-biologische verwekking
Een ‘normale’ zwangerschap duurt 280 dagen (= 40 weken). Waar het lijntje van 280d staat, is dus het wettelijke
vermoeden van verwekking. Er moet ook rekening gehouden worden met:
- Extreem lange zwangerschappen (max. 300 dagen) => verwekking zal vroeger gebeurd zijn
- Extreem korte zwangerschappen (min. 180 dagen) => verwekking zal later gebeurd zijn
‘Stel dat een kind geboren wordt op dag X, dan zal de verwekking gebeurd zijn tussen de 300 ste en de 180ste dag
voor dag X.’
Natuurlijke levenslijn (280 dagen/ 40 weken):
Geslachtsgemeenschap => genetische band => zwangerschap => bevalling
,1.2 Medisch begeleide voortplanting
Doorbreekt de natuurlijke levenslijn (zie voorbeelden)
- Embryowet (2003)
- Wet betreffende de medisch begeleide voortplanting (2007)
- Wet inzake het verkrijgen en het gebruik van menselijk lichaamsmateriaal (2008)
Bij IVF: gebruik maken van gameten van de wensouders maar mogelijks ook van een donoreicel en/of donorzaadcel.
Bij IVF (conceptie) worden de ei- en zaadcellen eigenlijk samengebracht en daaruit ontstaan er embryo’s die kunnen
ingevroren worden en waarvan de wetgeving zegt dat ze max. 5 jaar mogen bewaard worden. De verwekking kan
dus tot 5 jaar na de geboorte plaatsvinden.
Post-mortem implantatie van embryo’s?
Voorwaarden voor post-mortem implantatie van overtallige embryo’s:
- Uitdrukkelijke toelating in de overeenkomst tussen fertiliteitscentrum en wensouders
- Ten vroegste 6m na zijn dood
- Ten laatste 2j na zijn dood
(art. 15+16 Wet medisch begeleide voortplanting)
1.3 Gevolgen
Verwekking = rechtsfeit = een feit waar automatisch juridische gevolgen aan gekoppeld zijn. Welke rechten/plichten
heeft een verwekt kind?
- Erfrecht (wettelijk en testamentair) => op voorwaarde dat het dan levend en levensvatbaar wordt geboren
- Schenking ontvangen
- Erkend worden => kan ook al erkend worden door de vader voor de geboorte
- Recht op leven ? discussie rond abortus
, 1.4 Abortuswetgeving
Strafwetboek art. 348-350-351 Sw.
Sinds 2018 uit het strafwetboek gehaald!!
Abortus = vruchtafdrijving = zwangerschapsafbreking
Voorwaarden voor een legale abortus:
1. Op verzoek van de vrouw
o Man weigert? Hij kan hier eigenlijk niets aandoen, de vrouw kan ook verzoeken tot adoptie zonder zijn
toestemming.
o Redenen? Doet er niet toe, als de vrouw een abortus wil plegen, zijn haar redenen heel persoonlijk en
hier zijn ook geen voorwaarden aan verbonden.
2. Ingreep voor het einde van de 12e week
o Staat heel fel ter discussie in de politiek nu. Men zou dit eigenlijk willen uitbreiden naar 18 weken of iets
tussenin. In Nederland mag het wel al later, en nu gaan heel wat Belgische vrouwen naar Nederland om
daar een legale abortus te laten uitvoeren.
3. Ingreep uitgevoerd door een arts in medisch verantwoorde omstandigheden
o Arts moet vrouw volledig informeren zowel voor als na de ingreep (risico’s abortus,
adoptiemogelijkheid, anticonceptie, etc.
o In ziekenhuis of een erkend abortuscentrum
Uitzonderingsregeling!
Ingreep toch mogelijk na 12 weken indien:
o Ernstig gevaar voor gezondheid van de vrouw
o Staat vast dat kind zal lijden aan een uiterst zware kwaal die ongeneeslijk is
2 DE GEBOORTE (= ONTSTAAN VAN DE PERSOON)
= de geboorte is geen rechtsbegrip, maar een term die naar de bevalling bewijst.
Geboorte zorgt voor rechtspersoonlijkheid, onder voorwaarde dat het kind levensvatbaar (= het kind moet
reële levenskansen hebben) en levend geboren worden.
2.1 Kennisgeving en aangifte
Kennisgeving (art. 42 BW)
- De ABS van de gemeente waar het kind geboren is, wordt op de hoogte gesteld van de geboorte.
- Wie?
o Verpleeg- of kraaminrichting => wanneer het in een ziekenhuis gebeurt!
o Geneesheer
o Vroedvrouw
o Aanwezige
o Persoon in wiens huis
- Wanneer? Ten laatste één werkdag volgend op de bevalling (zo/zon/feestdag = geen werkdag)
- Waar? ABS geboorteplaats
Aangifte (art. 43 BW)
- Prioritaire regeling:
o Wie? Vader en/of moeder
o Wanneer? Binnen 15 kalenderdagen na bevalling
o Waar? ABS van de geboorteplaats
DEEL 1: PERSONENRECHT
1 DE VERWEKKING
Hoe?
- Klassiek-biologisch (meest voorkomend)
- Artificieel: medisch begeleide voortplanting
o IVF = in vitro fertilisatie
o ET = embryotransfer
o KID = kunstmatige inseminatie met donor (donorinseminatie)
o IVM = in vitro maturatie
Oma-moederschap?
- Wet medisch begeleide voortplanting (2007) => implantatie embryo en inseminatie
o Een embryo mag maar teruggeplaatst worden tot max. 47 jaar en het eerste verzoek moet voor 45 jaar
ingediend worden => in België is oma-moederschap (vb. Roemenië) dus niet mogelijk!
1.1 Klassiek-biologische verwekking
Een ‘normale’ zwangerschap duurt 280 dagen (= 40 weken). Waar het lijntje van 280d staat, is dus het wettelijke
vermoeden van verwekking. Er moet ook rekening gehouden worden met:
- Extreem lange zwangerschappen (max. 300 dagen) => verwekking zal vroeger gebeurd zijn
- Extreem korte zwangerschappen (min. 180 dagen) => verwekking zal later gebeurd zijn
‘Stel dat een kind geboren wordt op dag X, dan zal de verwekking gebeurd zijn tussen de 300 ste en de 180ste dag
voor dag X.’
Natuurlijke levenslijn (280 dagen/ 40 weken):
Geslachtsgemeenschap => genetische band => zwangerschap => bevalling
,1.2 Medisch begeleide voortplanting
Doorbreekt de natuurlijke levenslijn (zie voorbeelden)
- Embryowet (2003)
- Wet betreffende de medisch begeleide voortplanting (2007)
- Wet inzake het verkrijgen en het gebruik van menselijk lichaamsmateriaal (2008)
Bij IVF: gebruik maken van gameten van de wensouders maar mogelijks ook van een donoreicel en/of donorzaadcel.
Bij IVF (conceptie) worden de ei- en zaadcellen eigenlijk samengebracht en daaruit ontstaan er embryo’s die kunnen
ingevroren worden en waarvan de wetgeving zegt dat ze max. 5 jaar mogen bewaard worden. De verwekking kan
dus tot 5 jaar na de geboorte plaatsvinden.
Post-mortem implantatie van embryo’s?
Voorwaarden voor post-mortem implantatie van overtallige embryo’s:
- Uitdrukkelijke toelating in de overeenkomst tussen fertiliteitscentrum en wensouders
- Ten vroegste 6m na zijn dood
- Ten laatste 2j na zijn dood
(art. 15+16 Wet medisch begeleide voortplanting)
1.3 Gevolgen
Verwekking = rechtsfeit = een feit waar automatisch juridische gevolgen aan gekoppeld zijn. Welke rechten/plichten
heeft een verwekt kind?
- Erfrecht (wettelijk en testamentair) => op voorwaarde dat het dan levend en levensvatbaar wordt geboren
- Schenking ontvangen
- Erkend worden => kan ook al erkend worden door de vader voor de geboorte
- Recht op leven ? discussie rond abortus
, 1.4 Abortuswetgeving
Strafwetboek art. 348-350-351 Sw.
Sinds 2018 uit het strafwetboek gehaald!!
Abortus = vruchtafdrijving = zwangerschapsafbreking
Voorwaarden voor een legale abortus:
1. Op verzoek van de vrouw
o Man weigert? Hij kan hier eigenlijk niets aandoen, de vrouw kan ook verzoeken tot adoptie zonder zijn
toestemming.
o Redenen? Doet er niet toe, als de vrouw een abortus wil plegen, zijn haar redenen heel persoonlijk en
hier zijn ook geen voorwaarden aan verbonden.
2. Ingreep voor het einde van de 12e week
o Staat heel fel ter discussie in de politiek nu. Men zou dit eigenlijk willen uitbreiden naar 18 weken of iets
tussenin. In Nederland mag het wel al later, en nu gaan heel wat Belgische vrouwen naar Nederland om
daar een legale abortus te laten uitvoeren.
3. Ingreep uitgevoerd door een arts in medisch verantwoorde omstandigheden
o Arts moet vrouw volledig informeren zowel voor als na de ingreep (risico’s abortus,
adoptiemogelijkheid, anticonceptie, etc.
o In ziekenhuis of een erkend abortuscentrum
Uitzonderingsregeling!
Ingreep toch mogelijk na 12 weken indien:
o Ernstig gevaar voor gezondheid van de vrouw
o Staat vast dat kind zal lijden aan een uiterst zware kwaal die ongeneeslijk is
2 DE GEBOORTE (= ONTSTAAN VAN DE PERSOON)
= de geboorte is geen rechtsbegrip, maar een term die naar de bevalling bewijst.
Geboorte zorgt voor rechtspersoonlijkheid, onder voorwaarde dat het kind levensvatbaar (= het kind moet
reële levenskansen hebben) en levend geboren worden.
2.1 Kennisgeving en aangifte
Kennisgeving (art. 42 BW)
- De ABS van de gemeente waar het kind geboren is, wordt op de hoogte gesteld van de geboorte.
- Wie?
o Verpleeg- of kraaminrichting => wanneer het in een ziekenhuis gebeurt!
o Geneesheer
o Vroedvrouw
o Aanwezige
o Persoon in wiens huis
- Wanneer? Ten laatste één werkdag volgend op de bevalling (zo/zon/feestdag = geen werkdag)
- Waar? ABS geboorteplaats
Aangifte (art. 43 BW)
- Prioritaire regeling:
o Wie? Vader en/of moeder
o Wanneer? Binnen 15 kalenderdagen na bevalling
o Waar? ABS van de geboorteplaats
