Samenvatting Hoorcolleges Blok 1
Geographies of Inequalities
Bachelor Sociale Geografie
Universiteit van Amsterdam
Lennart W.
,Hoorcollege 1
Na de Koude Oorlog is er een mogelijkheid om kapitalisme en democratie te verspreiden over
de aarde, echter gaan deze twee niet (geweldig) samen
➔ Door het (mondiale) kapitalisme worden grenzen van gemixte economieën
overschreden.
➔ Bovendien, is een ander gevolg de toenemende (economische) ongelijkheid, het
verlies van vertrouwen in de democratie en instabiliteit
Het moet anders: drie opties:
- Overheid bemoeit zich helemaal niet meer met de economie -> daardoor zal
kapitalisme het grootste goed optimaal bereiken;
- Overstappen op een sociaal democratisch systeem met een verzorgingsstaat;
- Overstappen op een totaal anders systeem, zoals socialisme of communisme
Echter, de volledig onttrekking van de overheid van de markt is eerder voorgekomen: in het
interbellum. Liberalen pleitten toen voor een laissez-faire systeem, een periode met grote
speculatie, vrije handel en geen controle over privaat kapitaal -> gevolgd door een depressie,
fascistische backlash en de verzwakking van de parlementaire democratie.
Karl Polanyi
- Door een te vrije markt met weinig regulering door de overheid zal de democratie en
de economie vernietigt worden.
- Dit is zichtbaar in het hoogtepunt: de sociale ontwrichting (depressie, wereldoorlog,
fascisme etc.)
- Polanyi geloofde dat de economie was ingebed in sociale maatschappelijke relaties,
kapitalisme erkent deze relaties niet (en vernietigt deze); deze relaties worden
vernietigt door kapitalisme door onder andere commodificatie.
Na de Tweede Wereldoorlog breekt er in het Westen een gouden periode aan, egalitair
kapitalisme, een democratische staat en arbeidersbewegingen ontstaan = Keynesisme
Dit wordt verder getransformeerd door het Fordisme, bestaande uit drie elementen:
- Een vorm van organisatie van arbeid, waarbij er sociale relaties ontstaan op de
werkvloer;
- Het uitdelen van winst aan loon, gekoppeld aan productiviteit;
- Ontstaan van een verzorgingsstaat die zorgt voor een sociaal vangnet.
In de jaren ’40 en ’50 komt het Keynesisme op, waarbij de staat de regulator is van de
economische groei en zorgt voor sociale vangnetten = een reactie op de Grote Depressie (jaren
’30)
, Arbeiders werden burger arbeiders, men kreeg rechten en toelagen van de staat. Dit is te zien
in de SER. Echter was deze maat voor bepaalde groepen beschikbaar, voornamelijk mannen
van bepaalde etniciteit en ras.
➔ Kritiek op dit Keynesistisch ‘beleid’: minderheden profiteerden niet van deze
ontwikkeling en Keynesisme was gefundeerd op een conservatief gedachtegoed waarbij
genderrollen vaststonden -> neoliberalisme (als revolutie) verbrak deels uiteindelijk
deze rollen en relaties, en bouwden de sociale architectuur af.
Heden:
- Democratie kan een exclusieve vrije markt niet overleven;
- Opnieuw gevaar voor sociale ontwrichting?
- Gaan we terug naar Keynesisme, fascisme of socialisme?
Geographies of Inequalities
Bachelor Sociale Geografie
Universiteit van Amsterdam
Lennart W.
,Hoorcollege 1
Na de Koude Oorlog is er een mogelijkheid om kapitalisme en democratie te verspreiden over
de aarde, echter gaan deze twee niet (geweldig) samen
➔ Door het (mondiale) kapitalisme worden grenzen van gemixte economieën
overschreden.
➔ Bovendien, is een ander gevolg de toenemende (economische) ongelijkheid, het
verlies van vertrouwen in de democratie en instabiliteit
Het moet anders: drie opties:
- Overheid bemoeit zich helemaal niet meer met de economie -> daardoor zal
kapitalisme het grootste goed optimaal bereiken;
- Overstappen op een sociaal democratisch systeem met een verzorgingsstaat;
- Overstappen op een totaal anders systeem, zoals socialisme of communisme
Echter, de volledig onttrekking van de overheid van de markt is eerder voorgekomen: in het
interbellum. Liberalen pleitten toen voor een laissez-faire systeem, een periode met grote
speculatie, vrije handel en geen controle over privaat kapitaal -> gevolgd door een depressie,
fascistische backlash en de verzwakking van de parlementaire democratie.
Karl Polanyi
- Door een te vrije markt met weinig regulering door de overheid zal de democratie en
de economie vernietigt worden.
- Dit is zichtbaar in het hoogtepunt: de sociale ontwrichting (depressie, wereldoorlog,
fascisme etc.)
- Polanyi geloofde dat de economie was ingebed in sociale maatschappelijke relaties,
kapitalisme erkent deze relaties niet (en vernietigt deze); deze relaties worden
vernietigt door kapitalisme door onder andere commodificatie.
Na de Tweede Wereldoorlog breekt er in het Westen een gouden periode aan, egalitair
kapitalisme, een democratische staat en arbeidersbewegingen ontstaan = Keynesisme
Dit wordt verder getransformeerd door het Fordisme, bestaande uit drie elementen:
- Een vorm van organisatie van arbeid, waarbij er sociale relaties ontstaan op de
werkvloer;
- Het uitdelen van winst aan loon, gekoppeld aan productiviteit;
- Ontstaan van een verzorgingsstaat die zorgt voor een sociaal vangnet.
In de jaren ’40 en ’50 komt het Keynesisme op, waarbij de staat de regulator is van de
economische groei en zorgt voor sociale vangnetten = een reactie op de Grote Depressie (jaren
’30)
, Arbeiders werden burger arbeiders, men kreeg rechten en toelagen van de staat. Dit is te zien
in de SER. Echter was deze maat voor bepaalde groepen beschikbaar, voornamelijk mannen
van bepaalde etniciteit en ras.
➔ Kritiek op dit Keynesistisch ‘beleid’: minderheden profiteerden niet van deze
ontwikkeling en Keynesisme was gefundeerd op een conservatief gedachtegoed waarbij
genderrollen vaststonden -> neoliberalisme (als revolutie) verbrak deels uiteindelijk
deze rollen en relaties, en bouwden de sociale architectuur af.
Heden:
- Democratie kan een exclusieve vrije markt niet overleven;
- Opnieuw gevaar voor sociale ontwrichting?
- Gaan we terug naar Keynesisme, fascisme of socialisme?
