Samenvatting Burgerlijk recht Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 3 Verkrijging en verlies van goederen:
Verkrijging onder algemene en bijzondere titel (art. 3:80)
Art. 3:80 lid 1 onderscheidt een tweetal wijzen waarop goederen kunnen worden verkregen, te
weten onder algemene en onder bijzondere titel. Goederen onder algemene titel (lid 2) hebben
gemeen dat het een verkrijging ‘en bloc’ betreft van een geheel of een – evenredig deel van een
vermogen.
In het systeem van 3:80 is iedere verkrijging van een goed die niet onder algemene titel plaatsvindt,
een verkrijging onder bijzondere titel.
De wet kent in een aantal bepalingen betekenis toe aan de omstandigheid of er sprake is van een
verkrijging onder algemene dan wel onder bijzondere titel.
Art. 3:80 lid 2 somt zes gevallen van een verkrijging onder algemene titel op, te weten: door
erfopvolging, door boedelmening, door fusie als bedoeld in art. 2:309, door splitsing als bedoeld in
art. 2:334a, door goedkeuring van een overdrachtsplan als bedoeld in 3:159p en 3:159s Wet op het
financieel toezicht en door toepassing van een afwikkelingsinstrument als bedoeld in art. 3A:1,
onderdelen a, b en c van die wet.
De gevallen van verkrijging onder algemene titel hebben ook met elkaar gemeen dat de overgang
krachtens wettelijk voorschrift is verbonden. Er zijn dus geen nadere op de overgangstitel volgende
(uitvoerings)handelingen vereist om de afzonderlijke vermogensbestanddelen te doen overgaan. In
het bijzonder is geen levering van de afzonderlijke goederen noodzakelijk, wat wel het geval is voor
verkrijging door overdracht.
Met betrekking tot erfopvolging bepaalt art. 4:182 lid 1 expliciet dat met het overlijden van de
erflater zijn erfgenamen hem van rechtswege opvolgen in zijn voor overgang vatbare rechten en in
zijn bezit en houderschap. Krachtens lid 2 worden de erfgenamen van rechtswege schuldenaar van
de schulden van de erflater die niet met de dood tenietgaan. Heeft een erflater geen erfgenamen,
dan verkrijgt op grond van art. 4:189 de Staat de goederen der nalatenschap op het ogenblik van het
overlijden onder algemene titel. De Staat verwerft slechts de goederen, niet de verplichtingen.
Met betrekking tot boedelmenging bepaalt art. 1:94 lid 1 dat van het ogenblik van de voltrekking van
het huwelijk tussen de echtgenoten van rechtswege een gemeenschap van goederen bestaat. Anders
dan nu omvatte deze gemeenschap krachtens lid 2 (oud) wat haar baten betreft, in beginsel ook alle
goederen der echtgenoten bij de aanvang van de gemeenschap reeds aanwezig, en krachtens lid 5
(oud) wat haar lasten betreft, ook alle schulden van ieder der echtgenoten die al aanwezig waren bij
de aanvang van de gemeenschap. Dit althans voor zover het goederen of schulden betrof die niet
door de wet of door tussen hen opgemaakte huwelijke vooraarden (art. 1:93) waren uitgezonderd.
Als derde en vierde wijze van verkrijging onder algemene titel noemt art. 3:80 lid 2 fusie als bedoeld
in art. 2:309 en splitsing als bedoeld in art. 2:334a. Art. 2:309 omschrijft fusie als een rechtshandeling
van twee of meer rechtspersonen waarbij een van deze het vermogen van de ander onder algemene
titel verkrijgt of waarbij een nieuwe rechtspersoon die bij deze rechtshandeling door hen samen
wordt opgericht, hun vermogen onder algemene titel verkrijgt. Fusie geschiedt bij notariële akte en
wordt van kracht met ingang van de dag na die waarop de akte is verleden (art. 2:318). Op dat
moment gaat van rechtswege het gehele vermogen van de fuserende partij(en) over.
Hoofdstuk 3 Verkrijging en verlies van goederen:
Verkrijging onder algemene en bijzondere titel (art. 3:80)
Art. 3:80 lid 1 onderscheidt een tweetal wijzen waarop goederen kunnen worden verkregen, te
weten onder algemene en onder bijzondere titel. Goederen onder algemene titel (lid 2) hebben
gemeen dat het een verkrijging ‘en bloc’ betreft van een geheel of een – evenredig deel van een
vermogen.
In het systeem van 3:80 is iedere verkrijging van een goed die niet onder algemene titel plaatsvindt,
een verkrijging onder bijzondere titel.
De wet kent in een aantal bepalingen betekenis toe aan de omstandigheid of er sprake is van een
verkrijging onder algemene dan wel onder bijzondere titel.
Art. 3:80 lid 2 somt zes gevallen van een verkrijging onder algemene titel op, te weten: door
erfopvolging, door boedelmening, door fusie als bedoeld in art. 2:309, door splitsing als bedoeld in
art. 2:334a, door goedkeuring van een overdrachtsplan als bedoeld in 3:159p en 3:159s Wet op het
financieel toezicht en door toepassing van een afwikkelingsinstrument als bedoeld in art. 3A:1,
onderdelen a, b en c van die wet.
De gevallen van verkrijging onder algemene titel hebben ook met elkaar gemeen dat de overgang
krachtens wettelijk voorschrift is verbonden. Er zijn dus geen nadere op de overgangstitel volgende
(uitvoerings)handelingen vereist om de afzonderlijke vermogensbestanddelen te doen overgaan. In
het bijzonder is geen levering van de afzonderlijke goederen noodzakelijk, wat wel het geval is voor
verkrijging door overdracht.
Met betrekking tot erfopvolging bepaalt art. 4:182 lid 1 expliciet dat met het overlijden van de
erflater zijn erfgenamen hem van rechtswege opvolgen in zijn voor overgang vatbare rechten en in
zijn bezit en houderschap. Krachtens lid 2 worden de erfgenamen van rechtswege schuldenaar van
de schulden van de erflater die niet met de dood tenietgaan. Heeft een erflater geen erfgenamen,
dan verkrijgt op grond van art. 4:189 de Staat de goederen der nalatenschap op het ogenblik van het
overlijden onder algemene titel. De Staat verwerft slechts de goederen, niet de verplichtingen.
Met betrekking tot boedelmenging bepaalt art. 1:94 lid 1 dat van het ogenblik van de voltrekking van
het huwelijk tussen de echtgenoten van rechtswege een gemeenschap van goederen bestaat. Anders
dan nu omvatte deze gemeenschap krachtens lid 2 (oud) wat haar baten betreft, in beginsel ook alle
goederen der echtgenoten bij de aanvang van de gemeenschap reeds aanwezig, en krachtens lid 5
(oud) wat haar lasten betreft, ook alle schulden van ieder der echtgenoten die al aanwezig waren bij
de aanvang van de gemeenschap. Dit althans voor zover het goederen of schulden betrof die niet
door de wet of door tussen hen opgemaakte huwelijke vooraarden (art. 1:93) waren uitgezonderd.
Als derde en vierde wijze van verkrijging onder algemene titel noemt art. 3:80 lid 2 fusie als bedoeld
in art. 2:309 en splitsing als bedoeld in art. 2:334a. Art. 2:309 omschrijft fusie als een rechtshandeling
van twee of meer rechtspersonen waarbij een van deze het vermogen van de ander onder algemene
titel verkrijgt of waarbij een nieuwe rechtspersoon die bij deze rechtshandeling door hen samen
wordt opgericht, hun vermogen onder algemene titel verkrijgt. Fusie geschiedt bij notariële akte en
wordt van kracht met ingang van de dag na die waarop de akte is verleden (art. 2:318). Op dat
moment gaat van rechtswege het gehele vermogen van de fuserende partij(en) over.
