Psychiatrie voor verpleegkundigen – Clijsen e.a.
Hoofdstuk 1 – Het biopsychosociale model
Historisch perspectief
Oudheid en middeleeuwen
‘gek’, melancholie (letterlijk zwarte gal) ernstige depressie.
Bezetenheid door de duivel, ‘behekst’, deze werden verbrand.
Eind 14e eeuw in ‘dolhuizen’ ondergebracht, samen met anderen die uit de
maatschappij verstoten werden zoals daklozen, armen, lichamelijk zieken,
landlopers en delinquenten
18e eeuw
Brede beweging op gang die de krakzinnige als lijder aan een ziekte en als
patiënt zag en ook zodanig wilde behandelen. Werden gedreven door humanitaire
motieven. Patiënten heropvoeden; lijkt dus wat op psychotherapie.
Philippe Pinel; voorman van beweging die de krankzinnigen scheidde, tijdens de
Franse revolutie, van de delinquenten en andere onmaatschappelijke. Heeft het
tijdperk van de moderne psychiatrie ingeluid.
19e en begin 20e eeuw
‘inrichtingspsychiatrie’, gingen steeds meer artsen aan het werk, werden echte
psychiatrische ziekenhuizen waar men streefde naar behandeling. Ontstond een
behoefte om wetenschappelijk inzicht te krijgen in de aard van de ziekten, om zo
tot een rationele therapie te komen.
Griesinger: ‘Geestesziekten zijn hersenziekten’
Ze gebruikten hersenen van dode mensen om dat te onderzoeken. Hierdoor
werden een aantal neurologische ziekten ontdekt, zoals MS, tumoren en
vaataandoeningen. Ook vonden ze neurologische oorzaken van
gedragsstoornissen, bv de door syfilis veroorzaakte dementia paralytica. Destijds
een veelvoorkomende gedragsstoornis.
Ook werden infectieziekten en ziekten door tekort aan vitaminen ontdekt.
Men ontdekte dat er voor sommige ziekten heel specifieke oorzaken bestonden
dus ook heel specifieke therapie: Monocausaal.
Shorter: ‘De eerste biologische psychiatrie’, psychiatrie werd benaderd als een
bijzonder soort neurologie. Men zocht naar een directe relatie tussen een
aantoonbare hersenafwijking en een psychische stoornis monocausaal
biomedisch model.
Begin 20e eeuw kwamen ze erachter dat het biomedische model niet alle
psychische ziekten omvatte, twee personen hebben de psychiatrie uit de impasse
geholpen door de introductie van twee nieuwe benaderingen.
Emil Kraepelin, Duitse psychiater
Legde de nadruk op het belang van een nauwkeurige beschrijving van het
klinische beeld en het beloop op de langere termijn van psychiatrische ziekten.
Volgde veel patiënten langere tijd en deelde deze in klassen in, vind je in
prinicipe nog terug in de DSM en ICD.
Kraepelin was een voorloper van de moderne neurowetenschappers; er was wel
een relatie tussen hersenafwijkingen en gedrag maar die zat niet zo simpel in
elkaar als die tussen de ‘gewone’ neurologische ziekten en hersenafwijkingen.
Duidelijk verschil psychiatrie en neurologie.
1
, Sigmund Freud, Oostenrijkse neuroloog.
Neuroloog; ‘lichtere patiënten’ met hysterie. Ontwikkelde hierbij een
nieuwe behandelmethode; pscyhoanalayse. Klachten en symptomen door
‘onbewust gemaakte (verdrongen) innerlijke conflicten. Door deze conflicten
bewust te maken, genezing mogelijk.
Vrij associatie op het ligbed.
Freud en Kraepelin waren er allebei van overtuigd dat er een relatie moest
bestaan tussen hersenfuncties en gedrag. Verwachtten dat dit in de toekomst zou
worden opgehelderd.
Adolf Meyer – opkomst van de sociale psychiatrie- psychobiologie
Nederlandse Arie Querido beschreef zijn visie hierop in het boek ‘Integrale
geneeskunde’, liet hij zien hoe belangrijk de trias psychica voor de gehele
geneeskunde is.
Na de 2e WO psychiatrie in een stroomversnelling, de 3 invalshoeken.
Biologische invalshoek
Door de ontdekking van pscychofarmaca enorme impuls. Antipsychotica,
antidepressiva en anxiolytica komt ter beschikking. . Hierdoor mede ook de
neurowetenschappen spectaculair ontwikkelen. En nieuwe onderzoeksmethoden
zoals de moderne beeldvorming en genetische technieken. Wordt duidelijk welke
dleen van de hersenen betrokken zijn bij het tot stand komen van ons gedrag.
Psychologische invalshoek
Ook vorderingen. Client-centered-therapy, Rogers. Groepstherapie,
gedragstherapie en systeemtherapie.
Sociale invalshoek
BOPZ van kracht door antipsychiatrie. Rehabilitatie en maatschappelijke
integratie van psychiatrische patienten de-institutionalisering
Wetenschappelijk onderzoek erg gegroeid, epidemiologisch onderzoek van
de grond gekomen dat duidelijk maakte hoe frequent pscychiatrische
stoornissen in de bevolking voorkomen, over de gehele wereld,
onafhankelijk van de cultuur. Ziektelast werd duidelijk; de last die
psychiatrische stoornissen veroorzaken.
Von Bertalanffy – systeemtheorie
Engel - Systeemhiërarchie
Organismische hiërarchie en sociale hiërarchie waarin persoon beleving en
gedrag centraal staat.
Organismische:
Zenuwstelsel/organen/weefsels/cellen/organellen/moleculen/atomen/subatomaire
deeltjes
Sociale: 2
personen/familie/gemeenschap/cultuur,subcultuur/maatschappij/biosfeer
Diagnostiek
1. Informatieverzameling
2
Hoofdstuk 1 – Het biopsychosociale model
Historisch perspectief
Oudheid en middeleeuwen
‘gek’, melancholie (letterlijk zwarte gal) ernstige depressie.
Bezetenheid door de duivel, ‘behekst’, deze werden verbrand.
Eind 14e eeuw in ‘dolhuizen’ ondergebracht, samen met anderen die uit de
maatschappij verstoten werden zoals daklozen, armen, lichamelijk zieken,
landlopers en delinquenten
18e eeuw
Brede beweging op gang die de krakzinnige als lijder aan een ziekte en als
patiënt zag en ook zodanig wilde behandelen. Werden gedreven door humanitaire
motieven. Patiënten heropvoeden; lijkt dus wat op psychotherapie.
Philippe Pinel; voorman van beweging die de krankzinnigen scheidde, tijdens de
Franse revolutie, van de delinquenten en andere onmaatschappelijke. Heeft het
tijdperk van de moderne psychiatrie ingeluid.
19e en begin 20e eeuw
‘inrichtingspsychiatrie’, gingen steeds meer artsen aan het werk, werden echte
psychiatrische ziekenhuizen waar men streefde naar behandeling. Ontstond een
behoefte om wetenschappelijk inzicht te krijgen in de aard van de ziekten, om zo
tot een rationele therapie te komen.
Griesinger: ‘Geestesziekten zijn hersenziekten’
Ze gebruikten hersenen van dode mensen om dat te onderzoeken. Hierdoor
werden een aantal neurologische ziekten ontdekt, zoals MS, tumoren en
vaataandoeningen. Ook vonden ze neurologische oorzaken van
gedragsstoornissen, bv de door syfilis veroorzaakte dementia paralytica. Destijds
een veelvoorkomende gedragsstoornis.
Ook werden infectieziekten en ziekten door tekort aan vitaminen ontdekt.
Men ontdekte dat er voor sommige ziekten heel specifieke oorzaken bestonden
dus ook heel specifieke therapie: Monocausaal.
Shorter: ‘De eerste biologische psychiatrie’, psychiatrie werd benaderd als een
bijzonder soort neurologie. Men zocht naar een directe relatie tussen een
aantoonbare hersenafwijking en een psychische stoornis monocausaal
biomedisch model.
Begin 20e eeuw kwamen ze erachter dat het biomedische model niet alle
psychische ziekten omvatte, twee personen hebben de psychiatrie uit de impasse
geholpen door de introductie van twee nieuwe benaderingen.
Emil Kraepelin, Duitse psychiater
Legde de nadruk op het belang van een nauwkeurige beschrijving van het
klinische beeld en het beloop op de langere termijn van psychiatrische ziekten.
Volgde veel patiënten langere tijd en deelde deze in klassen in, vind je in
prinicipe nog terug in de DSM en ICD.
Kraepelin was een voorloper van de moderne neurowetenschappers; er was wel
een relatie tussen hersenafwijkingen en gedrag maar die zat niet zo simpel in
elkaar als die tussen de ‘gewone’ neurologische ziekten en hersenafwijkingen.
Duidelijk verschil psychiatrie en neurologie.
1
, Sigmund Freud, Oostenrijkse neuroloog.
Neuroloog; ‘lichtere patiënten’ met hysterie. Ontwikkelde hierbij een
nieuwe behandelmethode; pscyhoanalayse. Klachten en symptomen door
‘onbewust gemaakte (verdrongen) innerlijke conflicten. Door deze conflicten
bewust te maken, genezing mogelijk.
Vrij associatie op het ligbed.
Freud en Kraepelin waren er allebei van overtuigd dat er een relatie moest
bestaan tussen hersenfuncties en gedrag. Verwachtten dat dit in de toekomst zou
worden opgehelderd.
Adolf Meyer – opkomst van de sociale psychiatrie- psychobiologie
Nederlandse Arie Querido beschreef zijn visie hierop in het boek ‘Integrale
geneeskunde’, liet hij zien hoe belangrijk de trias psychica voor de gehele
geneeskunde is.
Na de 2e WO psychiatrie in een stroomversnelling, de 3 invalshoeken.
Biologische invalshoek
Door de ontdekking van pscychofarmaca enorme impuls. Antipsychotica,
antidepressiva en anxiolytica komt ter beschikking. . Hierdoor mede ook de
neurowetenschappen spectaculair ontwikkelen. En nieuwe onderzoeksmethoden
zoals de moderne beeldvorming en genetische technieken. Wordt duidelijk welke
dleen van de hersenen betrokken zijn bij het tot stand komen van ons gedrag.
Psychologische invalshoek
Ook vorderingen. Client-centered-therapy, Rogers. Groepstherapie,
gedragstherapie en systeemtherapie.
Sociale invalshoek
BOPZ van kracht door antipsychiatrie. Rehabilitatie en maatschappelijke
integratie van psychiatrische patienten de-institutionalisering
Wetenschappelijk onderzoek erg gegroeid, epidemiologisch onderzoek van
de grond gekomen dat duidelijk maakte hoe frequent pscychiatrische
stoornissen in de bevolking voorkomen, over de gehele wereld,
onafhankelijk van de cultuur. Ziektelast werd duidelijk; de last die
psychiatrische stoornissen veroorzaken.
Von Bertalanffy – systeemtheorie
Engel - Systeemhiërarchie
Organismische hiërarchie en sociale hiërarchie waarin persoon beleving en
gedrag centraal staat.
Organismische:
Zenuwstelsel/organen/weefsels/cellen/organellen/moleculen/atomen/subatomaire
deeltjes
Sociale: 2
personen/familie/gemeenschap/cultuur,subcultuur/maatschappij/biosfeer
Diagnostiek
1. Informatieverzameling
2
