Basis van gedragsbeïnvloeding
Les 2. Basisterminologie en structuur van de werkvelden
1. Bio-medisch model vs bio-psychosociaal model in de gezondheids- en welzijnszorg
Gangbare mensmodel i/d medische wereld -> biomedisch model -> ziekte wordt
gereduceerd tot een probleem in biologische processen
Biomedisch model -> arts heeft taak om verstoorde processen terug te brengen tot
het oorspronkelijke evenwicht
Dit model gaat uit van objectieve waarneming en falsifieerbare hypotheses -> klassiek
wetenschappelijk model
Ontstaan -> 16e-17e eeuw, opstaan moderne wetenschap
1.1 wat is bio-psychosociaal model
-> uitbreiding van een medisch model over het menselijk functioneren
-> biomedische, psychologische en sociale factoren die mede bepalend zijn voor
ziekte en het genezingsproces
Biomedisch model negeert psychologische en sociale aspecten
Gedag en omgeving zijn van invloed op het systeem, het verloop en de beleving van
ziekte
Ziekte beïnvloedt het psychologische welzijn en sociale relaties
Het bio-psychosociaal
model vertrekt vanuit
het systeemdenken,
een geheel van
interactieve processen
1
,2. Basisterminologie :
ambulant - residentieel
Ambulante hulp
-> betekent dat de professional zoals een arts, psycholoog of verpleegkundige zich
voor een behandeling of begeleiding verplaats naar de patient/ client
-> andere situaties gaat de ondersteuning door in een centrum maar blijft de client
niet
Residentiële hulp
-> betekent dat de patiënt/ client tijdens zijn behandeling wel in een ziekenhuis of
verpleeginstelling blijft
Preventie - curatie
Preventie
-> preventieve behandeling = is er op gericht om problemen te voorkomen door een
vroegtijdige interventie
Curatie
-> Curatieve behandeling= richt zich op genezing en behandeling van acute en
chronische aandoeningen
3. Eerste lijn - tweede lijn - derde lijn zorg in GGZ
-> de zorgverlening wordt op verschillende niveaus van specialisatie verdeeld
-> scheiding -> niet duidelijk te maken -> hangt af van de perceptie van de zorg door
de zorgverleners zelf
Nulde lijn -> heel laagdrempelige ondersteuning ( soms door vrijwilligers )
Eerste lijn ->
basiszorg
GGZ
( kortdurend
ofwel
doorverwezen )
Tweede lijn -> gespecialiseerde hulp ( na doorverwijzing )
Derde lijn -> sterkt gespecialiseerde hulp ( langdurig )
Vierde lijn -> zorg voor chronische patiënten ( palliatieve zorg )
2
,4. Gedrag onderzoeken- gedrag beïnvloeden
Gedrag onderzoeken Gedrag beïnvloeden
Observatie Psycho-educatie
Intake + anamnese Training
Diagnostische screening Coaching
Diagnostische testing Contextbegeleiding
Counseling
Basisterminologie
Observatie
- bewust en doelgericht waarnemen, waarbij duidelijk is gemaakt wie er geobserveerd
gaat worden, waarom, wanneer, hoe lang en op welke gedragingen gelet gaat
worden
- er is een observatiedoel, er zijn observatievragen geformuleerd, er is bepaald op
welke manier er geobserveerd gaat worden en welke observatieformulieren gebruikt
worden
- Deze gegevens worden in een bepaald systeem gezet, waarbij er een geturfd of
gemeten kan worden
Anamnese
3
, - wat de patient met betrekking tot de voorgeschiedenis en relevante
omstandigheden van zijn ziekte of aandoening aan een zorgverlener kan vertellen
- Komt tot stand doordat de hulpverlener aan de patient gerichte vragen stelt
Diagnostische screening
- een selectiemethode om te beslissen wie doorverwezen wordt voor verder
onderzoek
- Ze voldoen niet om een diagnose te stellen
Diagnostische testing
- een psychologische test of vragenlijst is een systematische procedure om
gedragingen te classificeren of te meten gebaseerd op een wetenschappelijk
methode
Psycho-educatie
- bestaat uit een grondige voorlichting over de problematiek
- Eerste noodzakelijke stap nadat de diagnose is gesteld en is belangrijk voor alle
betrokkenen
Trainen
- aanleren van specifieke kennis, vaardigheden en attitudes ( competenties) voor
onmiddellijke toepassing in een specifieke functie
- Kan worden gegeven aan 1 persoon of een groep
- Doelstellingen zijn heel specifiek en vooral vastgesteld
Coachen
- ene proces dat mensen voorwaarts helpt doordat zij worden ondersteund in
- Het onderzoeken van hun huidige situatie
- Het onderzoeken van nieuwe mogelijkheden ( keuzevrijheid)
- Het stellen van doelen
- Het nemen van actie om deze doelen te bereiken
- Het wegnemen van weerstand
Contextbegeleiding
- ondersteunt ouders in de opvoeding vn hun kind of kinderen
- Samen met de ouders en personen die random het gezin staan gaan ze op zoek
naar oplossingen voor de moeilijkheden
- Gesprekken met alle gezinsleden, thuis of op afdeling
- Hoe vaak deze gesprekken zijn hangt af van de situatie en de afdeling die hulp biedt
5. Werkvelden toegepaste psychologie
Klinische psychologie
- worden psychologische inzichten en vaardigheden toegepast om psychische
spanningen en relationele problemen van de client te verlichten
4
Les 2. Basisterminologie en structuur van de werkvelden
1. Bio-medisch model vs bio-psychosociaal model in de gezondheids- en welzijnszorg
Gangbare mensmodel i/d medische wereld -> biomedisch model -> ziekte wordt
gereduceerd tot een probleem in biologische processen
Biomedisch model -> arts heeft taak om verstoorde processen terug te brengen tot
het oorspronkelijke evenwicht
Dit model gaat uit van objectieve waarneming en falsifieerbare hypotheses -> klassiek
wetenschappelijk model
Ontstaan -> 16e-17e eeuw, opstaan moderne wetenschap
1.1 wat is bio-psychosociaal model
-> uitbreiding van een medisch model over het menselijk functioneren
-> biomedische, psychologische en sociale factoren die mede bepalend zijn voor
ziekte en het genezingsproces
Biomedisch model negeert psychologische en sociale aspecten
Gedag en omgeving zijn van invloed op het systeem, het verloop en de beleving van
ziekte
Ziekte beïnvloedt het psychologische welzijn en sociale relaties
Het bio-psychosociaal
model vertrekt vanuit
het systeemdenken,
een geheel van
interactieve processen
1
,2. Basisterminologie :
ambulant - residentieel
Ambulante hulp
-> betekent dat de professional zoals een arts, psycholoog of verpleegkundige zich
voor een behandeling of begeleiding verplaats naar de patient/ client
-> andere situaties gaat de ondersteuning door in een centrum maar blijft de client
niet
Residentiële hulp
-> betekent dat de patiënt/ client tijdens zijn behandeling wel in een ziekenhuis of
verpleeginstelling blijft
Preventie - curatie
Preventie
-> preventieve behandeling = is er op gericht om problemen te voorkomen door een
vroegtijdige interventie
Curatie
-> Curatieve behandeling= richt zich op genezing en behandeling van acute en
chronische aandoeningen
3. Eerste lijn - tweede lijn - derde lijn zorg in GGZ
-> de zorgverlening wordt op verschillende niveaus van specialisatie verdeeld
-> scheiding -> niet duidelijk te maken -> hangt af van de perceptie van de zorg door
de zorgverleners zelf
Nulde lijn -> heel laagdrempelige ondersteuning ( soms door vrijwilligers )
Eerste lijn ->
basiszorg
GGZ
( kortdurend
ofwel
doorverwezen )
Tweede lijn -> gespecialiseerde hulp ( na doorverwijzing )
Derde lijn -> sterkt gespecialiseerde hulp ( langdurig )
Vierde lijn -> zorg voor chronische patiënten ( palliatieve zorg )
2
,4. Gedrag onderzoeken- gedrag beïnvloeden
Gedrag onderzoeken Gedrag beïnvloeden
Observatie Psycho-educatie
Intake + anamnese Training
Diagnostische screening Coaching
Diagnostische testing Contextbegeleiding
Counseling
Basisterminologie
Observatie
- bewust en doelgericht waarnemen, waarbij duidelijk is gemaakt wie er geobserveerd
gaat worden, waarom, wanneer, hoe lang en op welke gedragingen gelet gaat
worden
- er is een observatiedoel, er zijn observatievragen geformuleerd, er is bepaald op
welke manier er geobserveerd gaat worden en welke observatieformulieren gebruikt
worden
- Deze gegevens worden in een bepaald systeem gezet, waarbij er een geturfd of
gemeten kan worden
Anamnese
3
, - wat de patient met betrekking tot de voorgeschiedenis en relevante
omstandigheden van zijn ziekte of aandoening aan een zorgverlener kan vertellen
- Komt tot stand doordat de hulpverlener aan de patient gerichte vragen stelt
Diagnostische screening
- een selectiemethode om te beslissen wie doorverwezen wordt voor verder
onderzoek
- Ze voldoen niet om een diagnose te stellen
Diagnostische testing
- een psychologische test of vragenlijst is een systematische procedure om
gedragingen te classificeren of te meten gebaseerd op een wetenschappelijk
methode
Psycho-educatie
- bestaat uit een grondige voorlichting over de problematiek
- Eerste noodzakelijke stap nadat de diagnose is gesteld en is belangrijk voor alle
betrokkenen
Trainen
- aanleren van specifieke kennis, vaardigheden en attitudes ( competenties) voor
onmiddellijke toepassing in een specifieke functie
- Kan worden gegeven aan 1 persoon of een groep
- Doelstellingen zijn heel specifiek en vooral vastgesteld
Coachen
- ene proces dat mensen voorwaarts helpt doordat zij worden ondersteund in
- Het onderzoeken van hun huidige situatie
- Het onderzoeken van nieuwe mogelijkheden ( keuzevrijheid)
- Het stellen van doelen
- Het nemen van actie om deze doelen te bereiken
- Het wegnemen van weerstand
Contextbegeleiding
- ondersteunt ouders in de opvoeding vn hun kind of kinderen
- Samen met de ouders en personen die random het gezin staan gaan ze op zoek
naar oplossingen voor de moeilijkheden
- Gesprekken met alle gezinsleden, thuis of op afdeling
- Hoe vaak deze gesprekken zijn hangt af van de situatie en de afdeling die hulp biedt
5. Werkvelden toegepaste psychologie
Klinische psychologie
- worden psychologische inzichten en vaardigheden toegepast om psychische
spanningen en relationele problemen van de client te verlichten
4
