samenvatting wereldinzicht: mens en maatschappij

Mens en maatschappij
Middeleeuwen (500 – 1500)
1. Tijd van Ridders, boeren en monniken
 Indeling middeleeuwen:
o De Kersteningstijd (500 – 1200)
 Merovingen (6de eeuwen – 8ste eeuw)
 Karolingen (9de eeuw)
 Feodaliteit (10de – 12de eeuw)
o De stedentijd (1200 – 1500)
Tijd
o Vroege middeleeuwen (5de – 11de eeuw): Europa moet zich
verdedigen tegen vreemde invallen
o Late middeleeuwen (11de – 15de eeuw): Europa gaat in het offensief
=> heropleving van de handel
Begin en einde van de middeleeuwen + kaart 35 en 37
o Het jaar 476 wordt de laatste West-Romeinse keizer afgezet + de
grenzen werden overspoeld met barbaren
 Mare Nostrum verdween zowel Economisch als cultureel
 Azië en Noord-Afrika Arabieren = nieuwe macht
o Einde van de middeleeuwen rond het jaar 1500:
 1453 = ondergang Oost-Romeinse rijk
 1492 = ontdekking Amerika en begin van Europese
uitzwerming over de wereld
 1517 = de start van de reformatie die een einde maakte aan
de christelijke eenheid van West-Europa
BELANGRIJKE UITVINDING: BOEKDRUKKUNST
o Negatieve connotatie: het dagelijkse leven was hard
Achteruitgang is in de middeleeuwen omdat het leven zwaar is.
Humanisten zijn de mensen die zijn gaan terugkijken naar de
middeleeuwen en de middeleeuwen slecht bekijken.
 Feodaal systeem
 Oorlogen
 Slechte hygiëne
 Primitieve medische kennis
o Maar
 Indrukwekkende religieuze gebouwen: kathedralen
 Oprichting universiteiten
 Literatuur: ridderverhalen – Robin Hood
 Vlaamse primitieven: schilders die heel mooie schilderijen
hebben nagemaakt met een religieus thema


1

,Ruimte
o Hunnen:
 zijn een heel wreed volk
 dreven de Franken als maar dieper naar het Zuiden.
 WRR stort in door het binnenvallen van de
Germanen  Hunnen zitten in hun rug

Het Romeinse Rijk is ingestort en de Germanen willen binnen. Dit
kwam door de verzwakking van het WRR. De keizers volgden
elkaar snel op en hadden nog weinig interesse voor het bestuur
van het rijk.

Inwendige factor – verzwakking WRR
- Economische achteruitgang: de productie op de latifundia ging
achteruit en de handel verzwakte. Het te luxueuze leven zette niet
echt aan tot arbeid en wie wilde werken werd ontmoedigd door te
hoge belastingen. Het bevolkingscijfer
- Militaire verzwakking: de grenzen werden steeds minder
efficiënt bewaakt.
= Imperial overstretch (kan E en M verplichtingen niet meer nakomen)
reden: rijk te groot dan dat het aan kan.

Uitwendige factor – verzwakking WRR
- De middeleeuwen beginnen met de Hunnen (Attilla de Hun) Ca.
500-1500 (476 na Chr (val WRR)- 1500 (val ORR) )
- Ook de Hunnen (een nomadenvolk uit centraal – Azië), rukten op
naar het Westen. Door die druk ontstonden ook de
volksverhuizingen van de Slavische en Germaanse
volksstammen
- Barbarisering: Rijn-en Donaugrens herhaaldelijk doorbroken (4 de
eeuw)  germanen (hunnen, Visigoten, Vandalen, Sueven,
Alemannen, Franken (duurzame rijk, bepaalde gebieden toe-
eigen inval RR)
- Gevolg: Romeinen land + voorrechten geven MAAR inruil
barbaren Foederati werden (bondgenoten), die mee de grenzen
moesten verdedigen. Foederati waren stammen die werden
gebonden door een verdrag (Foedus)




2

,Hebben een negatieve connotatie (duistere eeuwen, zien achteruitgang):
dagelijkse leven was hard:
- Feodaal systeem (leenheer met leenman)
- Oorlogen (honderdjarige oorlog)
- Slechte hygiëne (met als gevolg veel ziektes= de pest)
- Primitieve medische kennis

MAAR:
- Indrukwekkende religieuze gebouwen
- Oprichting universiteiten
- Literatuur (romans, ridderverhalen)
- Vlaamse primitieven (mooie schilderijen namaken)




3

, 3grote rijken in de middeleeuwen
1. De islam - samenleving
Ontstaan van de Islam
- 7de eeuw
- Stichter: Mohammed, geboren in Mekka 570
- Visioen: Gabriel gaf hem opdracht van Allah: breng zijn boodschap over aan
mensheid.  Mohammed = Allahs profeet
Openbaring vanaf 610
- 2 denkbeelden centraal bij Mohammed
o Idee van laatste oordeel
o Geloof in één god Allah
- Tegenkanting: vlucht van Mekka naar Medina in 622 (De Hedsjra of uitwijking)
 datum begin van islamitische jaartelling
De leer
- Islam is de onderwerping aan de Allah
- Islamitische godsdienst is monotheïstisch
- 5 zuilen/pijlers van Islam = plichtenleer van mens t.o.v. Allah (essentieel)
o Aanvaarden geloofsbelijdenis: Allah en profeet, islam = onderwerping
o 5 x daags ritueel gebed, gemeenschappelijk gebed op vrijdag met
gezicht naar Mekka
o Vastenmaand Ramadan (zuivering ziel)
o Aalmoezen voor armen
o Bedevaart naar Mekka
- De Kaäba = zwarte steen in Mekka, gelegd door Gabriel maar zwart door
zonden mens.
Verspreiding van de Islam
- Heilige oorlog (jihad) = strijd tegen ongelovigen
- Gevolg: snelle expansie
- Oosten: perzen en Byzantijnen bedreigt, Westen: Noord- Afrika en Spanje
veroverd (711)  Spanje is nog uit islamitische handen geraakt
- tegengehouden door legers Karolingers van Karel Martel te Politiers (732)
- Het succes oorlog danken aan:
o Militaire training
o Snelheid van verplaatsingen
o Weinig tegenstanders  Perzen + Byzantijnen verzwakt andere ruzie
- Gevolg expansie: W – Europa afgesloten van Zuidelijke en oostelijk deel van
Middellandse zeegebied
Arabische beschaving drukt stempel op West- Europa
- Arabische geleerde: veel kennis van andere overnemen, verbeteren en
vertalen  later in latijn en verspreiden vooral via Spanje.
- Wetenschap
 Kaarten en kompassen
 Arabische cijfers
- Techniek
 Papierfabricage
 Windmolens
4