Oftalmologie (het oog)
Propedeutica 2021-2022
Signalement
- Diersoort
- Ras!
o Raspredisposities
o (Vermoedelijk) erfelijke oogaandoeningen (met name bij honden)
o Hond: officiële oogonderzoeken/ECVO oogonderzoeken: fokadvies geven
o DNA-testen (hond en paard)
Typische voorbeelden van bepaalde hondenrassen:
- Cherry eye = kliertje van derde ooglid dat
naar boven komt floepen (kleine honden met
name)
- Keratoconjuctivitis sicca = droog, etterige
uitvloei (ook met name kleine honden)
- Chronic superficial keratitis = ontsteking
hoornvlies (vaak bij Duitse herder)
Voorbeelden bij de kat:
- Sekwester = stukje hoornvlies dat is
afgestorven (zien we alleen bij katten)
- Melanosis/feliene diffuus iris melanoma =
iris heeft vlekken (zie je ook alleen bij katten)
Voorbeelden bij het paard:
- Squameus cel carcinoma: ook bij het rund
vaak
- Appaloosa heeft vaak
maanblindheid = inwendige
ontsteking van oog dat komt en
gaat en uiteindelijk toch tot
blindheid zal leiden
- Leeftijd
o Aangeboren of
verworven problemen
o Seniel
o Enkele voorbeelden:
▪ Cherry eye (vaak onder 2 jaar), sclerose (alleen oudere dieren)
▪ Ooglidtumoren ook bij oudere honden (behalve histiocytoma = jonge hond)
- Geslacht: vaak geen invloed op oogproblemen
, Anamnese: oog-specifiek
- Wat heeft de eigenaar opgemerkt
- Wanneer, hoe lang al
- Ontstaan: acuut, geleidelijk aan, trauma gekend
- Evolutie: progressief, beterschap, stabiel
- Unilateraal of bilateraal
- Roodheid, knijpen en uitvloei
- Wrijven en schuren
- Kleurverandering in of rond het oog, zwelling
- Gezichtsvermogen: verschil donker/licht (eerst nachtblind worden is mogelijk, daarna pas
overdag ook minder goed zien), stoten in huis of elders (goed opletten, want honden kennen
thuis heel goed de weg!)
- Medicatie: algemeen en oogmedicatie (moet je weten als je bepaalde medicatie gaat
voorschrijven)
Daarnaast ook algemene vragen stellen natuurlijk:
- Eetlust, PUPD, braken, diarree
- Afname of toename van gewicht
- Stiller dan voorheen of meer slapen
- Gedragsveranderingen
- Andere gekende medische aandoeningen
- Buitenlandanamnese (denk aan Leishmania, babesia)
- Vaccinatiestatus (leptospirose)
- Leefomstandigheden (buitenkat, andere dieren thuis, geleidehond, jumping)
- Voorgeschiedenis: algemeen/oog, eerdere oogproblemen, eerdere chirurgie, nestgenoten
etc.
Bepaalde systemische aandoeningen kunnen ook wel zeker voor oogproblemen zorgen.
Algemene indruk
Onderzoek van op een afstand
In het donker met een felle lamp zie je het best alles in het oog, maar
we starten nu nog in het licht. Ga voor het dier staan en observeer,
raak de oogleden nog niet aan. Je gaat letten op de positie en
symmetrie van:
- Oren/lippen (afhangen = facialis paralyse)
- Orbita: zwelling of fracturen
- Positie wimpers (cilia) (loodrecht op cornea en parallel met de
vloer)
o Naar beneden = knijpen met ogen = kan een indicatie
van pijn zijn!
- Oogbol
- Ooguitvloei
- Pupillen
, Benodigdheden voor een oogonderzoek
Standaard materiaal (moet je standaard hebben in je
praktijk):
- Felle lichtbron (desnoods een otoscoop)
- Directe oftalmoscoop
o Hiermee kan je naar het netvlies
kijken (deze mest linkse)
o Let op: je zit enorm dicht bij het
dier, dus weet zeker dat het een
braaf dier is
- STT (Schirmer tear test)
o Papiertje om de traanproductie
te meten, onder oog steken en
dit zuigt de tranen op
o Let op dat je alleen het uiteinde
vastpakt: anders invloed op de
meting met je vingerafdruk
o Na eraf halen direct aflezen, want hij loopt door
- Fluoresceïne
o FLUO-test = heel basic en moet je vaak doen. Dit doe je op je hoornvlies van het oog
om te kijken of er letsels op zitten. Let op: gele vlekken die niet uit je kleren
gaan/lastig van je handen te wassen zijn
o Jones-test = gaat de fluo doorheen traankanaal tot in de neus = permeabiliteit
traankanaal testen
- Lokaal anestheticum
o Stel je hebt een vreemd voorwerp op het hoornvlies, of je wilt achter het derde
ooglid kijken
o Wat gebruik je: tetracaïne of unicaïne (wacht telkens een minuut tussen de
druppels)
o NOOIT langdurig gebruiken: toxisch voor cornea epitheel (dus niet als behandeling
voorschrijven!) Gebruik dit dus alleen bij je consult!
- Mydriaticum (hoef je niet standaard bij een oogonderzoek te doen)
o Druppel om pupil groot te krijgen: bij netvlies of lensonderzoek wil je goed kunnen
kijken in het oog met licht zonder dat er constrictie van de pupil is
o Tropicamide: kortwerkend en dus voor bij je oogonderzoek
o Atropine = langwerkend, voor behandeling uveïtis
Gespecialiseerd materiaal (alleen als je meer gespecialiseerd bent):
- Spleetlamp
o Voorste deel oog, niet voor het netvlies
- Indirecte oftalmoscoop
o Deze heeft nog een extra lens nodig om goed in het oog te kijken (zie hieronder in
het figuur met voor- en nadelen)
- Tonometer
o Dit is een drukmeter om de oogdruk te meten
o Ofwel eentje met een pennetje met een balletje erop die telkens tegen het oog
schiet, of een soort dikke pen die je zelf op het oog duwt.
Propedeutica 2021-2022
Signalement
- Diersoort
- Ras!
o Raspredisposities
o (Vermoedelijk) erfelijke oogaandoeningen (met name bij honden)
o Hond: officiële oogonderzoeken/ECVO oogonderzoeken: fokadvies geven
o DNA-testen (hond en paard)
Typische voorbeelden van bepaalde hondenrassen:
- Cherry eye = kliertje van derde ooglid dat
naar boven komt floepen (kleine honden met
name)
- Keratoconjuctivitis sicca = droog, etterige
uitvloei (ook met name kleine honden)
- Chronic superficial keratitis = ontsteking
hoornvlies (vaak bij Duitse herder)
Voorbeelden bij de kat:
- Sekwester = stukje hoornvlies dat is
afgestorven (zien we alleen bij katten)
- Melanosis/feliene diffuus iris melanoma =
iris heeft vlekken (zie je ook alleen bij katten)
Voorbeelden bij het paard:
- Squameus cel carcinoma: ook bij het rund
vaak
- Appaloosa heeft vaak
maanblindheid = inwendige
ontsteking van oog dat komt en
gaat en uiteindelijk toch tot
blindheid zal leiden
- Leeftijd
o Aangeboren of
verworven problemen
o Seniel
o Enkele voorbeelden:
▪ Cherry eye (vaak onder 2 jaar), sclerose (alleen oudere dieren)
▪ Ooglidtumoren ook bij oudere honden (behalve histiocytoma = jonge hond)
- Geslacht: vaak geen invloed op oogproblemen
, Anamnese: oog-specifiek
- Wat heeft de eigenaar opgemerkt
- Wanneer, hoe lang al
- Ontstaan: acuut, geleidelijk aan, trauma gekend
- Evolutie: progressief, beterschap, stabiel
- Unilateraal of bilateraal
- Roodheid, knijpen en uitvloei
- Wrijven en schuren
- Kleurverandering in of rond het oog, zwelling
- Gezichtsvermogen: verschil donker/licht (eerst nachtblind worden is mogelijk, daarna pas
overdag ook minder goed zien), stoten in huis of elders (goed opletten, want honden kennen
thuis heel goed de weg!)
- Medicatie: algemeen en oogmedicatie (moet je weten als je bepaalde medicatie gaat
voorschrijven)
Daarnaast ook algemene vragen stellen natuurlijk:
- Eetlust, PUPD, braken, diarree
- Afname of toename van gewicht
- Stiller dan voorheen of meer slapen
- Gedragsveranderingen
- Andere gekende medische aandoeningen
- Buitenlandanamnese (denk aan Leishmania, babesia)
- Vaccinatiestatus (leptospirose)
- Leefomstandigheden (buitenkat, andere dieren thuis, geleidehond, jumping)
- Voorgeschiedenis: algemeen/oog, eerdere oogproblemen, eerdere chirurgie, nestgenoten
etc.
Bepaalde systemische aandoeningen kunnen ook wel zeker voor oogproblemen zorgen.
Algemene indruk
Onderzoek van op een afstand
In het donker met een felle lamp zie je het best alles in het oog, maar
we starten nu nog in het licht. Ga voor het dier staan en observeer,
raak de oogleden nog niet aan. Je gaat letten op de positie en
symmetrie van:
- Oren/lippen (afhangen = facialis paralyse)
- Orbita: zwelling of fracturen
- Positie wimpers (cilia) (loodrecht op cornea en parallel met de
vloer)
o Naar beneden = knijpen met ogen = kan een indicatie
van pijn zijn!
- Oogbol
- Ooguitvloei
- Pupillen
, Benodigdheden voor een oogonderzoek
Standaard materiaal (moet je standaard hebben in je
praktijk):
- Felle lichtbron (desnoods een otoscoop)
- Directe oftalmoscoop
o Hiermee kan je naar het netvlies
kijken (deze mest linkse)
o Let op: je zit enorm dicht bij het
dier, dus weet zeker dat het een
braaf dier is
- STT (Schirmer tear test)
o Papiertje om de traanproductie
te meten, onder oog steken en
dit zuigt de tranen op
o Let op dat je alleen het uiteinde
vastpakt: anders invloed op de
meting met je vingerafdruk
o Na eraf halen direct aflezen, want hij loopt door
- Fluoresceïne
o FLUO-test = heel basic en moet je vaak doen. Dit doe je op je hoornvlies van het oog
om te kijken of er letsels op zitten. Let op: gele vlekken die niet uit je kleren
gaan/lastig van je handen te wassen zijn
o Jones-test = gaat de fluo doorheen traankanaal tot in de neus = permeabiliteit
traankanaal testen
- Lokaal anestheticum
o Stel je hebt een vreemd voorwerp op het hoornvlies, of je wilt achter het derde
ooglid kijken
o Wat gebruik je: tetracaïne of unicaïne (wacht telkens een minuut tussen de
druppels)
o NOOIT langdurig gebruiken: toxisch voor cornea epitheel (dus niet als behandeling
voorschrijven!) Gebruik dit dus alleen bij je consult!
- Mydriaticum (hoef je niet standaard bij een oogonderzoek te doen)
o Druppel om pupil groot te krijgen: bij netvlies of lensonderzoek wil je goed kunnen
kijken in het oog met licht zonder dat er constrictie van de pupil is
o Tropicamide: kortwerkend en dus voor bij je oogonderzoek
o Atropine = langwerkend, voor behandeling uveïtis
Gespecialiseerd materiaal (alleen als je meer gespecialiseerd bent):
- Spleetlamp
o Voorste deel oog, niet voor het netvlies
- Indirecte oftalmoscoop
o Deze heeft nog een extra lens nodig om goed in het oog te kijken (zie hieronder in
het figuur met voor- en nadelen)
- Tonometer
o Dit is een drukmeter om de oogdruk te meten
o Ofwel eentje met een pennetje met een balletje erop die telkens tegen het oog
schiet, of een soort dikke pen die je zelf op het oog duwt.
