HC02/03 - Nierfunctie
14-03-2022
Functie
● Excretie afvalproducten
○ Filtratie in glomeruli en secretie door tubuli
■ Metabole zuren, ureum, creatinine, etc
● Reabsorptie van nutriënten, water en elektrolyten
○ Bulk resorptie in proximale tubuli (66%)
Anatomie
● Nefronen
○ Afferent bloedvat
○ Glomerulus
○ Efferente arteriole
○ Filtraat in Kapsel van bowman
○ Proximale tubulus
○ Lus van Henle
○ Distale tubulus
○ Verzamelbuis
● Bloedvoorziening
○ a. renalis
■ Vertakking in arteria
interlobularis
● a. arcuates → a.
interlobalis →
glomerulus
○ Glomerulus → afferente en
efferente bloedvaten
○ 2e capillaire bed
■ Naast tubuli →
peritubulaire capillairen
■ Langs lus van Henle →
vasa recta
● Excretie = filtratie + secretie -
reabsorptie
○ Filtratie: hoeveelheid vocht dat door het capillaire bed wordt geperst
○ Secretie: afvalstoffen vanuit het bloed naar de urine
○ Reabsorptie: stoffen vanuit de tubuli richting het bloed
Filtratie
● Hoeveel bloed moet er door de nieren heen om 1 L urine te
produceren?
○ 99,5% wordt geresorbeerd → 0,5% komt in de urine
○ Dus: 200L gefiltreerd
, ○ 20% van plasma wordt gefiltreerd → 1000L plasma
moet door de nieren heen om 200L filtraat te krijgen
■ Ht van 0,5 → bloedvoorziening = 2000 L per
dag
● Glomerulus
● Berekenen hoeveel er gefiltreerd wordt → klaring
○ Hoeveelheid plasma die wordt geklaard → op het moment
dat je deze dingen weet
■ Hoeveel urine in een bepaalde tijd?
■ Hoeveel van de stof zit er in de urine?
■ Hoeveel van de stof zit in de plasma?
○ PAH (stof)
■ Elk blokje: 100 mL plasma → 4 PAH
moleculen
● 1 blokje → komt in filtraat
■ Het blokje blijft in de urine zitten
■ PAH vanuit het bloed wordt
gesecreteerd richting de urine
■ Alle PAH komt uiteindelijk in de urine
■ Klaring = 200 mL per minuut
● 2 blokjes met 8 opgeloste
moleculen → allemaal in de
urine (200 mL)
■ Maat voor renal plasma flow (RPF)
● Je weet dat er 200 mL
plasma door de nieren
stroomt vanwege de 100%
klaring
● Glomerular filtration rate (GFR) → mL/min
○ Afhankelijk van
■ Oppervlakte van glomerulus
■ Permeabiliteit van glomerulus
■ Starling krachten
○ Filtratie barrière → niet alles wordt
gefiltreerd
■ “Voetjes” (podocyten) → buitenste
laag
● Hier tussen → filtratiespleetjes
○ Opgevuld door eiwitten
■ Niet alle stoffen
kunnen er doorheen
lekken
● Te groot
● All lagen
negatief
geladen →
negatief geladen moleculen kunnen er
moeilijk doorheen
, ■ Basaalmembraan
■ Endotheel → gefenestreerd
● Filtratiekrachten → Starling krachten
○ Hydrostatische druk → colloid osmotische druk +
bloeddruk
■ Uitwaartse kracht → vocht uit glomerulus
■ In kapsel van Bowman → vocht wordt
aangetrokken vanuit de glomerulus
● Vloeistofdruk → vocht gaat terug de
glomerulus in
■ In glomerulaire capillair → eiwitten
zorgen ervoor dat vocht wordt
aangetrokken
○ Hydrostatische druk
■ Glomerulus
● Begin → 50
● Eind → 47
● Arteriole wordt kleiner (sfincter
in afferente arteriole) →
bloeddruk blijft continu hoog
■ Kapsel van Bowman → 10
○ Colloid osmotische druk
■ Glomerulus
● Begin → 25
● Eind → 35
● Er gaat vocht uit →
concentratie wordt hoger →
colloid osmotische druk stijgt
■ Kapsel van Bowman → 0
● Weinig eiwitten gefiltreerd
○ Weinig aanzuigende
werking
○ Aan het begin en eind kan er filtratie
plaatsvinden
○ Resorptie
■ Peritubulaire capillair → resorptie
vanuit tubulus
○ Waar moet de klaring van de stof aan voldoen, om een
maat te zijn voor de GFR?
■ Vrije filtratie
■ Geen resorptie
■ Geen secretie
■ Voorbeeld: creatinine, inuline
● 100 mL gefiltreerd
● Alles wat in het plasma zit blijft hier
● Alles wat in de urine is gekomen komt door
de filtratie van de glomerulus
● Ziekte → hoge creatinine concentratie
, ○ GFR omlaag → creatinine concentratie omhoog
■ Lichte GFR daling is niet te zien
○ Niet altijd een probleem met de GFR
■ Kan ook een probleem zijn op een andere
plek in het lichaam
● Regulatie
○ GFR en RBF worden constant gehouden → continue
stroom van bloed richting de nieren
○ Hoe kan je de GFR verhogen?
■ Vasodilatatie afferent
■ Vasoconstrictie efferent
○ Autoregulatie
■ Direct → myogene reflex
● Rek afferente arteriole → mechanically gated Ca
channels openen → meer calcium naar binnen →
vasoconstrictie afferente arteriole
■ Indirect → tubulo-glomerulaire feedback (TGF)
● Macula densa neemt verandering waar in urineflow
door tubulus en past weerstand afferente arteriole
hierop aan
● Werking
○ Macula densa tussen afferente arteriole en
lus van henle/distale tubulus
○ Macula densa → onderdeel
juxtaglomerulair apparaat
1. Toename GFR
2. Verhoogde flow
3. Flow langs macula
densa verhoogd
4. Paracrien signaal naar
afferente arteriole
5. Vasoconstrictie
afferente arteriole
6. Minder bloed richting
glomerulus
7. GFR neemt af doordat
hydrostatische druk
daalt
● Waarnemen van urineflow → waarnemen van hoeveelheid
zouten
○ NKCC transporter
○ Veel zouten = veel flow
○ Activatie → ADP vanuit ATP
○ Adenosine → paracrien signaal
■ Binden op extraglomerulaire MC → calcium uit
SR → via gap junctions naar gladde spiercellen
van bloedvatwand → vasoconstrictie in gladde
spiercel (afferente arteriole)
14-03-2022
Functie
● Excretie afvalproducten
○ Filtratie in glomeruli en secretie door tubuli
■ Metabole zuren, ureum, creatinine, etc
● Reabsorptie van nutriënten, water en elektrolyten
○ Bulk resorptie in proximale tubuli (66%)
Anatomie
● Nefronen
○ Afferent bloedvat
○ Glomerulus
○ Efferente arteriole
○ Filtraat in Kapsel van bowman
○ Proximale tubulus
○ Lus van Henle
○ Distale tubulus
○ Verzamelbuis
● Bloedvoorziening
○ a. renalis
■ Vertakking in arteria
interlobularis
● a. arcuates → a.
interlobalis →
glomerulus
○ Glomerulus → afferente en
efferente bloedvaten
○ 2e capillaire bed
■ Naast tubuli →
peritubulaire capillairen
■ Langs lus van Henle →
vasa recta
● Excretie = filtratie + secretie -
reabsorptie
○ Filtratie: hoeveelheid vocht dat door het capillaire bed wordt geperst
○ Secretie: afvalstoffen vanuit het bloed naar de urine
○ Reabsorptie: stoffen vanuit de tubuli richting het bloed
Filtratie
● Hoeveel bloed moet er door de nieren heen om 1 L urine te
produceren?
○ 99,5% wordt geresorbeerd → 0,5% komt in de urine
○ Dus: 200L gefiltreerd
, ○ 20% van plasma wordt gefiltreerd → 1000L plasma
moet door de nieren heen om 200L filtraat te krijgen
■ Ht van 0,5 → bloedvoorziening = 2000 L per
dag
● Glomerulus
● Berekenen hoeveel er gefiltreerd wordt → klaring
○ Hoeveelheid plasma die wordt geklaard → op het moment
dat je deze dingen weet
■ Hoeveel urine in een bepaalde tijd?
■ Hoeveel van de stof zit er in de urine?
■ Hoeveel van de stof zit in de plasma?
○ PAH (stof)
■ Elk blokje: 100 mL plasma → 4 PAH
moleculen
● 1 blokje → komt in filtraat
■ Het blokje blijft in de urine zitten
■ PAH vanuit het bloed wordt
gesecreteerd richting de urine
■ Alle PAH komt uiteindelijk in de urine
■ Klaring = 200 mL per minuut
● 2 blokjes met 8 opgeloste
moleculen → allemaal in de
urine (200 mL)
■ Maat voor renal plasma flow (RPF)
● Je weet dat er 200 mL
plasma door de nieren
stroomt vanwege de 100%
klaring
● Glomerular filtration rate (GFR) → mL/min
○ Afhankelijk van
■ Oppervlakte van glomerulus
■ Permeabiliteit van glomerulus
■ Starling krachten
○ Filtratie barrière → niet alles wordt
gefiltreerd
■ “Voetjes” (podocyten) → buitenste
laag
● Hier tussen → filtratiespleetjes
○ Opgevuld door eiwitten
■ Niet alle stoffen
kunnen er doorheen
lekken
● Te groot
● All lagen
negatief
geladen →
negatief geladen moleculen kunnen er
moeilijk doorheen
, ■ Basaalmembraan
■ Endotheel → gefenestreerd
● Filtratiekrachten → Starling krachten
○ Hydrostatische druk → colloid osmotische druk +
bloeddruk
■ Uitwaartse kracht → vocht uit glomerulus
■ In kapsel van Bowman → vocht wordt
aangetrokken vanuit de glomerulus
● Vloeistofdruk → vocht gaat terug de
glomerulus in
■ In glomerulaire capillair → eiwitten
zorgen ervoor dat vocht wordt
aangetrokken
○ Hydrostatische druk
■ Glomerulus
● Begin → 50
● Eind → 47
● Arteriole wordt kleiner (sfincter
in afferente arteriole) →
bloeddruk blijft continu hoog
■ Kapsel van Bowman → 10
○ Colloid osmotische druk
■ Glomerulus
● Begin → 25
● Eind → 35
● Er gaat vocht uit →
concentratie wordt hoger →
colloid osmotische druk stijgt
■ Kapsel van Bowman → 0
● Weinig eiwitten gefiltreerd
○ Weinig aanzuigende
werking
○ Aan het begin en eind kan er filtratie
plaatsvinden
○ Resorptie
■ Peritubulaire capillair → resorptie
vanuit tubulus
○ Waar moet de klaring van de stof aan voldoen, om een
maat te zijn voor de GFR?
■ Vrije filtratie
■ Geen resorptie
■ Geen secretie
■ Voorbeeld: creatinine, inuline
● 100 mL gefiltreerd
● Alles wat in het plasma zit blijft hier
● Alles wat in de urine is gekomen komt door
de filtratie van de glomerulus
● Ziekte → hoge creatinine concentratie
, ○ GFR omlaag → creatinine concentratie omhoog
■ Lichte GFR daling is niet te zien
○ Niet altijd een probleem met de GFR
■ Kan ook een probleem zijn op een andere
plek in het lichaam
● Regulatie
○ GFR en RBF worden constant gehouden → continue
stroom van bloed richting de nieren
○ Hoe kan je de GFR verhogen?
■ Vasodilatatie afferent
■ Vasoconstrictie efferent
○ Autoregulatie
■ Direct → myogene reflex
● Rek afferente arteriole → mechanically gated Ca
channels openen → meer calcium naar binnen →
vasoconstrictie afferente arteriole
■ Indirect → tubulo-glomerulaire feedback (TGF)
● Macula densa neemt verandering waar in urineflow
door tubulus en past weerstand afferente arteriole
hierop aan
● Werking
○ Macula densa tussen afferente arteriole en
lus van henle/distale tubulus
○ Macula densa → onderdeel
juxtaglomerulair apparaat
1. Toename GFR
2. Verhoogde flow
3. Flow langs macula
densa verhoogd
4. Paracrien signaal naar
afferente arteriole
5. Vasoconstrictie
afferente arteriole
6. Minder bloed richting
glomerulus
7. GFR neemt af doordat
hydrostatische druk
daalt
● Waarnemen van urineflow → waarnemen van hoeveelheid
zouten
○ NKCC transporter
○ Veel zouten = veel flow
○ Activatie → ADP vanuit ATP
○ Adenosine → paracrien signaal
■ Binden op extraglomerulaire MC → calcium uit
SR → via gap junctions naar gladde spiercellen
van bloedvatwand → vasoconstrictie in gladde
spiercel (afferente arteriole)
