Hoofdstuk 19: Sport
19.1 Bouw van pezen en spieren
Pezen bestaan uit bindweefsel, weefsel dat andere weefsels aan elkaar koppelt en organen op hun
plaats houdt. Die functie heeft bindweefsel dankzij tussencelstof (gelachtig materiaal rond cellen
met veel eiwitten. Vormt lijm waarmee bindweefsel andere weefsels verbindt). Binas 80C, Binas
80D.
Door skeletspieren samen te trekken, is het mogelijk om te bewegen. Door te trainen kunnen
spieren meer kracht leveren en krijg je groter uithoudingsvermogen. Soepele gewrichten dragen bij
aan topprestaties. Pezen en banden zijn onmisbaar bij bewegingen. Pezen verbinden skeletspieren
met botten. Banden verbinden botten.
Bij elke beweging trekken langgerekte vezels in pezen aan je botten. Vezels zijn opgebouwd uit
collageen, gemaakt door peescellen. In tussencelstof draaien 3 collageenketens (verbonden door
H-bruggen) in elkaar tot collageenmolecuul met drievoudige helix. Groot aantal van deze moleculen
vormt collageenfibril. Veel collageenfibrillen vormen een collageenvezel en vele vezels een
collageenbundel (van klein naar groot: collageenketen collageenmolecuul collageenfibril
collageenvezel collageenbundel). Door deze kabelstructuur is pees nauwelijks uittrekbaar en kan
het kracht van spier goed doorgeven aan bot.
Cellen van bindweefsel zijn door tussencelstof verder van elkaar verwijderd dan andere celtypen.
Via dunne uitlopers houden ze contact met elkaar. In celmembraan van uitlopers bevinden zich
connexon-eiwitten. Waar celmembraan van bindweefselcel celmembraan van buurcel raakt,
ontstaat door connexon-eiwitten kleine opening in beide membranen (gap junction). Door dit
eiwitkanaal bewegen ionen en kleine moleculen. Veranderingen in ene cel beïnvloeden andere cel.
Openingen tussen cellen zijn niet permanent.
Skeletspieren zijn opgebouwd uit lange spiervezels. Vezels ontstaan uit samensmelting van heel
veel spiercellen en hebben dan ook meerdere kernen. Rond elke bundel spiervezels bevindt zich
bindweefsel met bloedvaten voor doorbloeding van spier. Spiervezels bevatten bundels langgerekte
eiwitfilameten (myofibrillen). Dankzij deze myofibrillen kunnen spieren samentrekken. Er zijn
dunne en dikke filamenten:
Dunne filamenten zijn opgebouwd uit twee in elkaar gedraaide ketens van eiwit actine
Dikke filamenten bestaan uit groot aantal ketens van eiwit myosine.
Actine- en myosinefilamenten zijn geordend gerangschikt, waardoor er patroon van lichte en
donkeren banden (I- en A-banden) ontstaat. Door deze banden heet spierweefsel van skeletspieren
dwarsgestreept spierweefsel. In het midden van elke I-band bevindt zich membraan, Z-lijn. Deel
tussen 2 Z-lijnen heet sarcomeer (kleinste eenheid van spiervezel die kan samentrekken). Binas
90C.
Opdrachten om te bewegen komen vanuit hersenen. Via ruggenmerg gaan impulsen richting
spieren. Axonen van motorneuronen vertakken en eindigen in aantal neuromusculaire synapsen
(motorische eindplaatjes). Op deze plaatsen komt acetylcholine vrij dat spiervezels activeert.
Bundels myosine en actine schuiven in elkaar, waardoor sarcomeren verkorten. Doordat axon zich
in spier naar aantal spiervezels toe vertakt, reageren meerdere spiervezels tegelijk op dezelfde
impulsen.
19.1 Bouw van pezen en spieren
Pezen bestaan uit bindweefsel, weefsel dat andere weefsels aan elkaar koppelt en organen op hun
plaats houdt. Die functie heeft bindweefsel dankzij tussencelstof (gelachtig materiaal rond cellen
met veel eiwitten. Vormt lijm waarmee bindweefsel andere weefsels verbindt). Binas 80C, Binas
80D.
Door skeletspieren samen te trekken, is het mogelijk om te bewegen. Door te trainen kunnen
spieren meer kracht leveren en krijg je groter uithoudingsvermogen. Soepele gewrichten dragen bij
aan topprestaties. Pezen en banden zijn onmisbaar bij bewegingen. Pezen verbinden skeletspieren
met botten. Banden verbinden botten.
Bij elke beweging trekken langgerekte vezels in pezen aan je botten. Vezels zijn opgebouwd uit
collageen, gemaakt door peescellen. In tussencelstof draaien 3 collageenketens (verbonden door
H-bruggen) in elkaar tot collageenmolecuul met drievoudige helix. Groot aantal van deze moleculen
vormt collageenfibril. Veel collageenfibrillen vormen een collageenvezel en vele vezels een
collageenbundel (van klein naar groot: collageenketen collageenmolecuul collageenfibril
collageenvezel collageenbundel). Door deze kabelstructuur is pees nauwelijks uittrekbaar en kan
het kracht van spier goed doorgeven aan bot.
Cellen van bindweefsel zijn door tussencelstof verder van elkaar verwijderd dan andere celtypen.
Via dunne uitlopers houden ze contact met elkaar. In celmembraan van uitlopers bevinden zich
connexon-eiwitten. Waar celmembraan van bindweefselcel celmembraan van buurcel raakt,
ontstaat door connexon-eiwitten kleine opening in beide membranen (gap junction). Door dit
eiwitkanaal bewegen ionen en kleine moleculen. Veranderingen in ene cel beïnvloeden andere cel.
Openingen tussen cellen zijn niet permanent.
Skeletspieren zijn opgebouwd uit lange spiervezels. Vezels ontstaan uit samensmelting van heel
veel spiercellen en hebben dan ook meerdere kernen. Rond elke bundel spiervezels bevindt zich
bindweefsel met bloedvaten voor doorbloeding van spier. Spiervezels bevatten bundels langgerekte
eiwitfilameten (myofibrillen). Dankzij deze myofibrillen kunnen spieren samentrekken. Er zijn
dunne en dikke filamenten:
Dunne filamenten zijn opgebouwd uit twee in elkaar gedraaide ketens van eiwit actine
Dikke filamenten bestaan uit groot aantal ketens van eiwit myosine.
Actine- en myosinefilamenten zijn geordend gerangschikt, waardoor er patroon van lichte en
donkeren banden (I- en A-banden) ontstaat. Door deze banden heet spierweefsel van skeletspieren
dwarsgestreept spierweefsel. In het midden van elke I-band bevindt zich membraan, Z-lijn. Deel
tussen 2 Z-lijnen heet sarcomeer (kleinste eenheid van spiervezel die kan samentrekken). Binas
90C.
Opdrachten om te bewegen komen vanuit hersenen. Via ruggenmerg gaan impulsen richting
spieren. Axonen van motorneuronen vertakken en eindigen in aantal neuromusculaire synapsen
(motorische eindplaatjes). Op deze plaatsen komt acetylcholine vrij dat spiervezels activeert.
Bundels myosine en actine schuiven in elkaar, waardoor sarcomeren verkorten. Doordat axon zich
in spier naar aantal spiervezels toe vertakt, reageren meerdere spiervezels tegelijk op dezelfde
impulsen.
