AKS
Epidemiologie en etiologie van TMD 2
Pathologie van de kauwspieren 3
Pathofysiologie van het kaakgewricht 5
Diagnostiek van TMD 7
Behandeling TMD 13
Fysiotherapie bij TMD 18
Nekpijn en TMD 21
Psychosociale factoren bij orofaciale pijn en disfunctie 22
Chirurgie van het kaakgewricht 27
Diagnostiek 27
Chirurgische behandelopties 29
Niet TMD-gerelateerde afwijkingen van het kaakgewricht/ Afwijkingen van het TMG 30
Hoofdpijn en TMD 32
Parkinson en TMD 33
Dementie en orofaciale pijn 35
Speekselklieren 37
Slaap en slaapstoornissen 44
Tandheelkundige slaapstoornissen 47
Diagnostiek OSA 48
Behandeling OSA 52
Diagnostiek van Bruxisme 55
Behandeling van Bruxisme 60
Diagnostiek gebitsslijtage 63
Behandeling Gebitsslijtage 68
Werkgroep 1: Casuïstiek 73
Instructiefilmpjes 74
1
,Epidemiologie en etiologie van TMD
TMD: aandoeningen vanuit de kauwspieren en het kaakgewricht (musculoskeletale
aandoeningen). Synoniem in de literatuur is CranioMandibulaire Disfunctie (CMD).
TMD:
01. Musculoskeletale pijn
a. Myalgie (spier)
b. Artralgie (gewricht)
02. Functionele aandoeningen
a. Gewrichtsgeluiden
b. Beperkte mondopening
c. Hypermobiliteit
Prevalentie van TMD
● Symptomen (pijn, gewrichtsgeluid, beperking): 60-70% (lifetime prevalence)
● Pijn: 6-7% (point prevalence)
○ Na dentale pijn is dit de meest voorkomende oorzaak voor orofaciale pijn
● Behandelbehoefte: 3-5% (point prevalence)
TMD pijn
❖ Leeftijd 20-50 jaar
❖ Geslacht vrouwen:mannen = 4:1 (mbt behandelbehoefte)
❖ Prognose
➢ Acute TMD pijn herstelt doorgaans snel
➢ Chronische TMD pijn heeft een fluctuerend karakter,maar is niet progressief
Etiologie:
➢ Klemmen
➢ Knarsen
➢ Tongpersen
Het bespelen van een instrument of zingen is geen etiologische factor voor TMD.
Bij een gezond kauwstelsel is de belasting in evenwicht met de belastbaarheid.
Bij een mindere belasting neemt de kans toe op de ontwikkeling van TMD. Redenen voor
mindere belasting zijn:
- Psychosociaal
- Pathologie
- Erfelijkheid
- Studies uit 2007 en ouder tonen geen associaties aan
- Studie in 2012 laten zien dat 27% van de prevalentie verklaard wordt door
erfelijkheid
Er is een genetische basis van TMD pijn. Mensen met TMD hebben varianten op genen die
gerelateerd zijn aan de functie van verschillende neurotransmitters (serotonine en
catecholamine).
Er is een studie onder een-eiige en twee-eiige tweelingen, die de mate van erfelijkheid van
TMD pijn en nekpijn wilt bestuderen. Deze toont dat er meer overeenstemming is in de
2
, eigenschap TMD-pijn in een-eiige tweelingen dan in twee-eiige tweelingen → dus
erfelijkheid speelt een rol.
Principes gebruikt in tweelingen onderzoek:
● Eeneiige tweelingen zijn 100% genetisch identiek; Twee-eiige tweelingen zijn 50%
genetisch identiek (‘nature’)
● Omgevingsinvloeden zijn 100% gelijk voor MZ en DZ tweelingen (‘nurture’)
De genetische achtergrond van deze erfelijkheid is waarschijnlijk gerelateerd aan genen die
coderen voor pijn gevoeligheid (sensitiviteit).
FAKE NEWS
De etiologie van TMD is gerelateerd aan occlusie en articulatie
De opbeetplaat is wel een behandeloptie voor TMD (ondanks bovenstaande).
Indicatie:
- Doorbreken van verkeerde mondgewoonten
- Tijdelijk anders belasten van gewricht en spieren
- Placebo effect?
70 à 80% succesvol
Samenvatting:
1. TMD is na dentale pijn de meest frequente oorzaak voor orofaciale pijn
2. Behandelbehoefte m.n. Bij jong volwassen vrouwen
3. Etiologie is multifactorieel
Pathologie van de kauwspieren
Temporomandibulaire Disfunctie = TMD
Wat is TMD?
➔ Spieraandoening
◆ Chronische spierpijn (myogene pijn/ myalgie)
➔ Functiestoornissen in gewricht
◆ Discusverplaatsing
◆ Hypermobiliteit
➔ Gewrichtspathologie
◆ Osteoarthrose/ osteoarthritis
◆ Rheumatoïde arthritis
Spierpijn is bij afwezigheid van myopathie of neuropathie onder te verdelen in:
1. Inspanningsspierpijn: gerelateerd aan spierarbeid
2. Niet-inspannings gerelateerde spierpijn: zonder duidelijk aanwijsbare voorafgaande
spierarbeid
Inspanningsspierpijn
Acute inspanningsspierpijn treedt op tijdens en direct na zware spierarbeid
– tijdens kauwen taai vlees
3
Epidemiologie en etiologie van TMD 2
Pathologie van de kauwspieren 3
Pathofysiologie van het kaakgewricht 5
Diagnostiek van TMD 7
Behandeling TMD 13
Fysiotherapie bij TMD 18
Nekpijn en TMD 21
Psychosociale factoren bij orofaciale pijn en disfunctie 22
Chirurgie van het kaakgewricht 27
Diagnostiek 27
Chirurgische behandelopties 29
Niet TMD-gerelateerde afwijkingen van het kaakgewricht/ Afwijkingen van het TMG 30
Hoofdpijn en TMD 32
Parkinson en TMD 33
Dementie en orofaciale pijn 35
Speekselklieren 37
Slaap en slaapstoornissen 44
Tandheelkundige slaapstoornissen 47
Diagnostiek OSA 48
Behandeling OSA 52
Diagnostiek van Bruxisme 55
Behandeling van Bruxisme 60
Diagnostiek gebitsslijtage 63
Behandeling Gebitsslijtage 68
Werkgroep 1: Casuïstiek 73
Instructiefilmpjes 74
1
,Epidemiologie en etiologie van TMD
TMD: aandoeningen vanuit de kauwspieren en het kaakgewricht (musculoskeletale
aandoeningen). Synoniem in de literatuur is CranioMandibulaire Disfunctie (CMD).
TMD:
01. Musculoskeletale pijn
a. Myalgie (spier)
b. Artralgie (gewricht)
02. Functionele aandoeningen
a. Gewrichtsgeluiden
b. Beperkte mondopening
c. Hypermobiliteit
Prevalentie van TMD
● Symptomen (pijn, gewrichtsgeluid, beperking): 60-70% (lifetime prevalence)
● Pijn: 6-7% (point prevalence)
○ Na dentale pijn is dit de meest voorkomende oorzaak voor orofaciale pijn
● Behandelbehoefte: 3-5% (point prevalence)
TMD pijn
❖ Leeftijd 20-50 jaar
❖ Geslacht vrouwen:mannen = 4:1 (mbt behandelbehoefte)
❖ Prognose
➢ Acute TMD pijn herstelt doorgaans snel
➢ Chronische TMD pijn heeft een fluctuerend karakter,maar is niet progressief
Etiologie:
➢ Klemmen
➢ Knarsen
➢ Tongpersen
Het bespelen van een instrument of zingen is geen etiologische factor voor TMD.
Bij een gezond kauwstelsel is de belasting in evenwicht met de belastbaarheid.
Bij een mindere belasting neemt de kans toe op de ontwikkeling van TMD. Redenen voor
mindere belasting zijn:
- Psychosociaal
- Pathologie
- Erfelijkheid
- Studies uit 2007 en ouder tonen geen associaties aan
- Studie in 2012 laten zien dat 27% van de prevalentie verklaard wordt door
erfelijkheid
Er is een genetische basis van TMD pijn. Mensen met TMD hebben varianten op genen die
gerelateerd zijn aan de functie van verschillende neurotransmitters (serotonine en
catecholamine).
Er is een studie onder een-eiige en twee-eiige tweelingen, die de mate van erfelijkheid van
TMD pijn en nekpijn wilt bestuderen. Deze toont dat er meer overeenstemming is in de
2
, eigenschap TMD-pijn in een-eiige tweelingen dan in twee-eiige tweelingen → dus
erfelijkheid speelt een rol.
Principes gebruikt in tweelingen onderzoek:
● Eeneiige tweelingen zijn 100% genetisch identiek; Twee-eiige tweelingen zijn 50%
genetisch identiek (‘nature’)
● Omgevingsinvloeden zijn 100% gelijk voor MZ en DZ tweelingen (‘nurture’)
De genetische achtergrond van deze erfelijkheid is waarschijnlijk gerelateerd aan genen die
coderen voor pijn gevoeligheid (sensitiviteit).
FAKE NEWS
De etiologie van TMD is gerelateerd aan occlusie en articulatie
De opbeetplaat is wel een behandeloptie voor TMD (ondanks bovenstaande).
Indicatie:
- Doorbreken van verkeerde mondgewoonten
- Tijdelijk anders belasten van gewricht en spieren
- Placebo effect?
70 à 80% succesvol
Samenvatting:
1. TMD is na dentale pijn de meest frequente oorzaak voor orofaciale pijn
2. Behandelbehoefte m.n. Bij jong volwassen vrouwen
3. Etiologie is multifactorieel
Pathologie van de kauwspieren
Temporomandibulaire Disfunctie = TMD
Wat is TMD?
➔ Spieraandoening
◆ Chronische spierpijn (myogene pijn/ myalgie)
➔ Functiestoornissen in gewricht
◆ Discusverplaatsing
◆ Hypermobiliteit
➔ Gewrichtspathologie
◆ Osteoarthrose/ osteoarthritis
◆ Rheumatoïde arthritis
Spierpijn is bij afwezigheid van myopathie of neuropathie onder te verdelen in:
1. Inspanningsspierpijn: gerelateerd aan spierarbeid
2. Niet-inspannings gerelateerde spierpijn: zonder duidelijk aanwijsbare voorafgaande
spierarbeid
Inspanningsspierpijn
Acute inspanningsspierpijn treedt op tijdens en direct na zware spierarbeid
– tijdens kauwen taai vlees
3
