Samenvatting AFP periode 4
Inhoud
Table of Contents
Inhoud....................................................................................................................................................1
Les 1 – Opbouw zenuwstelsel.................................................................................................................2
Les 2 – Het actiepotentiaal.................................................................................................................7
Les 3 – Hersengebieden....................................................................................................................12
Les 4 - Bewustzijn en limbisch systeem............................................................................................19
Les 5 – Motoriek, Sensoriek en autonoom zenuwstelsel..................................................................23
Les 6 – Bloedvoorziening, hersenvliezen en liquorcirculatie............................................................25
Les 7 – CVA en epilepsie...................................................................................................................28
Les 8 – traumatisch hoofd-/hersenletsel en dwarslaesie..................................................................31
Les 9 – ziekte van Parkinson.............................................................................................................34
Les 11 – Geriatrie en Delier..............................................................................................................36
Les 12 – Dementieel syndroom........................................................................................................43
Les 13 – Geriatrische uitdagingen.....................................................................................................50
Les 15 – Farmacologie en Polyfarmacie............................................................................................50
..........................................................................................................................................................50
Table of Contents
Inhoud....................................................................................................................................................1
Les 1 – Opbouw zenuwstelsel.................................................................................................................2
Les 2 – Het actiepotentiaal.................................................................................................................7
Les 3 – Hersengebieden....................................................................................................................12
Les 4 - Bewustzijn en limbisch systeem............................................................................................19
Les 5 – Motoriek, Sensoriek en autonoom zenuwstelsel..................................................................23
Les 6 – Bloedvoorziening, hersenvliezen en liquorcirculatie............................................................25
Les 7 – CVA en epilepsie...................................................................................................................28
Les 8 – traumatisch hoofd-/hersenletsel en dwarslaesie..................................................................31
Les 9 – ziekte van Parkinson.............................................................................................................34
Les 11 – Geriatrie en Delier..............................................................................................................36
Les 12 – Dementieel syndroom........................................................................................................43
Les 13 – Geriatrische uitdagingen.....................................................................................................50
Les 15 – Farmacologie en Polyfarmacie............................................................................................50
..........................................................................................................................................................50
,Les 1 – Opbouw zenuwstelsel
1. Vat de basale opbouw van het zenuwstelsel samen
Functies zenuwstelsel:
- Meet het interne en externe milieu
- Integreert informatie van de zintuigen
- Coördineert gewilde en ongewilde reacties van vele andere orgaanstelsels.
Ontvangen, reageren, verwerken en opwekken van prikkels
Het zenuwstelsel kan in twee grote gedeelten worden verdeeld:
1. Centraal Zenuwstelsel (CZS)
- Deze bestaan uit de hersenen en
het ruggenmerg.
1. Perifere Zenuwstelsel (PZS)
- Bestaat uit al het zenuwweefsel
buiten het CZS.
Het CZS integreert en coördineert de
verwerking van sensorische informatie
en het doorgeven van impulsen naar de
spieren. In het CZS zetelen ook de hogere
functies zoals intelligentie, geheugen en
emoties.
Alle communicatie tussen het CZS en de
rest van het lichaam vindt plaats via het
perifere zenuwstelsel. Het PZS bestaat
uit hersenzenuwen, spinale zenuwen
(treden uit en naar ruggenmerg en
grensstreng) (autonome zenuwstelsel)
https://www.youtube.com/watch?
v=mcVnfY-fPTk
2
,Sensorisch informatie die buiten het zenuwstelsel
door zogenoemde zintuigen of receptoren wordt
geregistreerd, wordt doorgegeven door het
afferente gedeelte van het PZS naar plaatsen in het
CZS waar de informatie kan worden verwerkt.
Daarna zendt het CZS motorische impulsen door
middel van het efferente gedeelte van het PZS naar
spieren en klieren, die effectoren worden genoemd.
Het efferente gedeelte van het PZS wordt
onderverdeeld in het somatische zenuwstelsel (SZS)
dat de skeletspieren aanstuurt en het autonome
zenuwstelsel (AZS) dat zorgt voor automatische,
onwillekeurige regulering van gladspierweefsel,
hartspierweefsel, klierwerking en vetweefsel. Het
AZS bestaat uit een sympathisch gedeelte en een parasympatisch gedeelte, die tegengesteld werken.
https://www.youtube.com/watch?
v=W8lNZhEb3eU&list=PLLkUgeJUmBVSJ1TJPod9jZEPwRZoRlB54&index=19
2. Leg uit wat een neuron is en deelt deze in naar functie
Het zenuwstelsel bestaat uit al het zenuwweefsel in het lichaam. Zenuwweefsel bestaat uit twee
soorten cellen: neuronen en neuroglia.
- Neuronen (neuron, zenuw)
Zijn de basiseenheden van het zenuwstelsel. Bij alle neurale functies communiceren neuronen zowel
onderling als met andere celtypen. Neuronen communiceren via elektrische gebeurtenissen die
invloed hebben op hun plasmamembranen.
- Neuroglia (glia, lijm)
Vormen het steunweefsel van het zenuwstelsel. Bestaat uit een fijn ondersteunend reticulum of
netwerk waarin zich typisch vertakte cellen (neurogliacellen/gliacellen) bevinden. Een deel van de
cellen werkt als fagocyten. Hoewel neurogliacellen veel kleiner zijn dan neuronen, zijn ze veel talrijke.
In tegenstelling tot de meeste neuronen, behouden de gliacellen het vermogen te delen.
Neuronen
De algemene structuur van neuronen
Een typisch neuron bestaat uit
- een cellichaam
- verschillende vertakte, gevoelige dendrieten, die binnenkomende signalen opvangen
- een lang axon dat uitgaande signalen geleidt in de richting van een of meer synapsknoppen
- een of meer synapsknoppen. Bij elke synapsknop communiceert het neuron met een andere cel.
Neuronen kunnen verschillende vormen hebben.
3
, Dit is een mutipolair neuron (het meest voorkomende type neuron in het CZS)
Het cellichaam van een typisch neuron bevat een grote, ronde celkern met opvallend
kernlichaampje.
- In de meeste neuronen zijn geen centriolen aanwezig (maken verplaatsing van chromosomen
mogelijk tijdens mitose). Hierdoor kunnen de neuronen niet delen, en gaan ze verloren bij
verwonding of ziekte (niet vervangbaar)
- Hoewel in het volwassen zenuwstelsel neurale stamcellen aanwezig blijven, zijn deze meestal
niet actief, behalve in de neus waar ons reukvermogen behouden blijft door de regeneratie
van reukzintuigcellen en in de hippocampus *een gedeelte van de hersenen dat betrokken is
bij het opslaan van herinneringen
o Het mechanisme in de neurale stamcellen worden nog onderzocht. Doel hiervan is
het voorkomen dat neuronen als gevolg van schade, ziekte of veroudering verloren
gaan of te kunnen herstellen.
Het cellichaam bevat ook organellen die energie leveren en organische verbindingen vormen
- De talrijke mitochondriën, vrije en gebonden ribosomen en membranen van het rouw
endoplasmatisch reticulum en vrije ribosomen *die lichaampje van Nissl worden genoemd,
geven een grijze kleur aan gebieden die cellichamen van neuronen bevatten: deze
lichaampjes zijn verantwoordelijk voor de kleur van de grijze stof die in doorsneden van de
hersenen en ruggenmerg zichtbaar is.
Vanuit het cellichaam ontstaan verschillende dendrieten en één enkel axon. De plasmamembraan
van de dendrieten en het cellichaam is gevoelig voor chemische, mechanische of elektrische
prikkeling. Dergelijke prikkeling leidt vaak tot het ontstaan van een elektrische impuls
(actiepotentiaal) die zich langs het axon verplaatst.
- Actiepotentiaal beginnen bij een verdikt gedeelte van het cellichaam (initiële segment).
Ergens langs het axon kan zich een collaterale tak afsplitsen. Aan het uiteinden van elke
vertakking bevindt zich een synapsknop of axonuiteinde. Een synapsknop maakt deel uit van
een synaps, een plaats waar een neuron met een andere cel communiceert.
Soorten en typen neuronen (op basis van de relatie van de
dendrieten tot het cellichaam en axon worden neuronen
verdeeld)
- Een Multipolair Neuron
Heeft twee of meer dendrieten en één enkel axon. In het CZS
komen deze neuronen het meest voor. Alle motorische
zenuwcellen, die skeletspieren aansturen zijn multipolair.
4
Inhoud
Table of Contents
Inhoud....................................................................................................................................................1
Les 1 – Opbouw zenuwstelsel.................................................................................................................2
Les 2 – Het actiepotentiaal.................................................................................................................7
Les 3 – Hersengebieden....................................................................................................................12
Les 4 - Bewustzijn en limbisch systeem............................................................................................19
Les 5 – Motoriek, Sensoriek en autonoom zenuwstelsel..................................................................23
Les 6 – Bloedvoorziening, hersenvliezen en liquorcirculatie............................................................25
Les 7 – CVA en epilepsie...................................................................................................................28
Les 8 – traumatisch hoofd-/hersenletsel en dwarslaesie..................................................................31
Les 9 – ziekte van Parkinson.............................................................................................................34
Les 11 – Geriatrie en Delier..............................................................................................................36
Les 12 – Dementieel syndroom........................................................................................................43
Les 13 – Geriatrische uitdagingen.....................................................................................................50
Les 15 – Farmacologie en Polyfarmacie............................................................................................50
..........................................................................................................................................................50
Table of Contents
Inhoud....................................................................................................................................................1
Les 1 – Opbouw zenuwstelsel.................................................................................................................2
Les 2 – Het actiepotentiaal.................................................................................................................7
Les 3 – Hersengebieden....................................................................................................................12
Les 4 - Bewustzijn en limbisch systeem............................................................................................19
Les 5 – Motoriek, Sensoriek en autonoom zenuwstelsel..................................................................23
Les 6 – Bloedvoorziening, hersenvliezen en liquorcirculatie............................................................25
Les 7 – CVA en epilepsie...................................................................................................................28
Les 8 – traumatisch hoofd-/hersenletsel en dwarslaesie..................................................................31
Les 9 – ziekte van Parkinson.............................................................................................................34
Les 11 – Geriatrie en Delier..............................................................................................................36
Les 12 – Dementieel syndroom........................................................................................................43
Les 13 – Geriatrische uitdagingen.....................................................................................................50
Les 15 – Farmacologie en Polyfarmacie............................................................................................50
..........................................................................................................................................................50
,Les 1 – Opbouw zenuwstelsel
1. Vat de basale opbouw van het zenuwstelsel samen
Functies zenuwstelsel:
- Meet het interne en externe milieu
- Integreert informatie van de zintuigen
- Coördineert gewilde en ongewilde reacties van vele andere orgaanstelsels.
Ontvangen, reageren, verwerken en opwekken van prikkels
Het zenuwstelsel kan in twee grote gedeelten worden verdeeld:
1. Centraal Zenuwstelsel (CZS)
- Deze bestaan uit de hersenen en
het ruggenmerg.
1. Perifere Zenuwstelsel (PZS)
- Bestaat uit al het zenuwweefsel
buiten het CZS.
Het CZS integreert en coördineert de
verwerking van sensorische informatie
en het doorgeven van impulsen naar de
spieren. In het CZS zetelen ook de hogere
functies zoals intelligentie, geheugen en
emoties.
Alle communicatie tussen het CZS en de
rest van het lichaam vindt plaats via het
perifere zenuwstelsel. Het PZS bestaat
uit hersenzenuwen, spinale zenuwen
(treden uit en naar ruggenmerg en
grensstreng) (autonome zenuwstelsel)
https://www.youtube.com/watch?
v=mcVnfY-fPTk
2
,Sensorisch informatie die buiten het zenuwstelsel
door zogenoemde zintuigen of receptoren wordt
geregistreerd, wordt doorgegeven door het
afferente gedeelte van het PZS naar plaatsen in het
CZS waar de informatie kan worden verwerkt.
Daarna zendt het CZS motorische impulsen door
middel van het efferente gedeelte van het PZS naar
spieren en klieren, die effectoren worden genoemd.
Het efferente gedeelte van het PZS wordt
onderverdeeld in het somatische zenuwstelsel (SZS)
dat de skeletspieren aanstuurt en het autonome
zenuwstelsel (AZS) dat zorgt voor automatische,
onwillekeurige regulering van gladspierweefsel,
hartspierweefsel, klierwerking en vetweefsel. Het
AZS bestaat uit een sympathisch gedeelte en een parasympatisch gedeelte, die tegengesteld werken.
https://www.youtube.com/watch?
v=W8lNZhEb3eU&list=PLLkUgeJUmBVSJ1TJPod9jZEPwRZoRlB54&index=19
2. Leg uit wat een neuron is en deelt deze in naar functie
Het zenuwstelsel bestaat uit al het zenuwweefsel in het lichaam. Zenuwweefsel bestaat uit twee
soorten cellen: neuronen en neuroglia.
- Neuronen (neuron, zenuw)
Zijn de basiseenheden van het zenuwstelsel. Bij alle neurale functies communiceren neuronen zowel
onderling als met andere celtypen. Neuronen communiceren via elektrische gebeurtenissen die
invloed hebben op hun plasmamembranen.
- Neuroglia (glia, lijm)
Vormen het steunweefsel van het zenuwstelsel. Bestaat uit een fijn ondersteunend reticulum of
netwerk waarin zich typisch vertakte cellen (neurogliacellen/gliacellen) bevinden. Een deel van de
cellen werkt als fagocyten. Hoewel neurogliacellen veel kleiner zijn dan neuronen, zijn ze veel talrijke.
In tegenstelling tot de meeste neuronen, behouden de gliacellen het vermogen te delen.
Neuronen
De algemene structuur van neuronen
Een typisch neuron bestaat uit
- een cellichaam
- verschillende vertakte, gevoelige dendrieten, die binnenkomende signalen opvangen
- een lang axon dat uitgaande signalen geleidt in de richting van een of meer synapsknoppen
- een of meer synapsknoppen. Bij elke synapsknop communiceert het neuron met een andere cel.
Neuronen kunnen verschillende vormen hebben.
3
, Dit is een mutipolair neuron (het meest voorkomende type neuron in het CZS)
Het cellichaam van een typisch neuron bevat een grote, ronde celkern met opvallend
kernlichaampje.
- In de meeste neuronen zijn geen centriolen aanwezig (maken verplaatsing van chromosomen
mogelijk tijdens mitose). Hierdoor kunnen de neuronen niet delen, en gaan ze verloren bij
verwonding of ziekte (niet vervangbaar)
- Hoewel in het volwassen zenuwstelsel neurale stamcellen aanwezig blijven, zijn deze meestal
niet actief, behalve in de neus waar ons reukvermogen behouden blijft door de regeneratie
van reukzintuigcellen en in de hippocampus *een gedeelte van de hersenen dat betrokken is
bij het opslaan van herinneringen
o Het mechanisme in de neurale stamcellen worden nog onderzocht. Doel hiervan is
het voorkomen dat neuronen als gevolg van schade, ziekte of veroudering verloren
gaan of te kunnen herstellen.
Het cellichaam bevat ook organellen die energie leveren en organische verbindingen vormen
- De talrijke mitochondriën, vrije en gebonden ribosomen en membranen van het rouw
endoplasmatisch reticulum en vrije ribosomen *die lichaampje van Nissl worden genoemd,
geven een grijze kleur aan gebieden die cellichamen van neuronen bevatten: deze
lichaampjes zijn verantwoordelijk voor de kleur van de grijze stof die in doorsneden van de
hersenen en ruggenmerg zichtbaar is.
Vanuit het cellichaam ontstaan verschillende dendrieten en één enkel axon. De plasmamembraan
van de dendrieten en het cellichaam is gevoelig voor chemische, mechanische of elektrische
prikkeling. Dergelijke prikkeling leidt vaak tot het ontstaan van een elektrische impuls
(actiepotentiaal) die zich langs het axon verplaatst.
- Actiepotentiaal beginnen bij een verdikt gedeelte van het cellichaam (initiële segment).
Ergens langs het axon kan zich een collaterale tak afsplitsen. Aan het uiteinden van elke
vertakking bevindt zich een synapsknop of axonuiteinde. Een synapsknop maakt deel uit van
een synaps, een plaats waar een neuron met een andere cel communiceert.
Soorten en typen neuronen (op basis van de relatie van de
dendrieten tot het cellichaam en axon worden neuronen
verdeeld)
- Een Multipolair Neuron
Heeft twee of meer dendrieten en één enkel axon. In het CZS
komen deze neuronen het meest voor. Alle motorische
zenuwcellen, die skeletspieren aansturen zijn multipolair.
4
