Handboek Systeemtherapie
Bronvermelding
Titel : Handboek Systeemtherapie
Druk : 1
A. Savenije, M.J. van Lawick en E.T.M.
Auteur : Reijmers
Uitgever : Uitgeverij De Tijdstroom
ISBN (boek) : 9789058981417
Aantal hoofdstukken (boek) : 63
Aantal pagina’s (boek) : 830
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel nastreeft.
Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden aan altijd het bijbehorende
studieboek te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel staan diverse verwijzingen naar het studieboek
op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2012 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden. De uitgever
van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen kun je je per email wenden
tot .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Ontwikkelingen in theorie en praktijk 5
Hoofdstuk 2 Geschiedenis in België en Nederland 7
Hoofdstuk 3 Familiesociologie 8
Hoofdstuk 4 Cultuur 9
Hoofdstuk 5 Gender 11
Hoofdstuk 6 Complexiteiten van systemisch onderzoek 12
Hoofdstuk 7 Onderzoek: een overzicht 14
Hoofdstuk 8 Procesonderzoek 17
Hoofdstuk 9 Protocollen 19
Hoofdstuk 10 Basisbegrippen 20
Hoofdstuk 11 Methoden en technieken 22
Hoofdstuk 12 Communicatief perspectief 24
Hoofdstuk 13 Interactief perspectief 26
Hoofdstuk 14 Structureel perspectief 27
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Handboek Systeemtherapie – A. Savenije e.a.
,Hoofdstuk 15 Gezinsontwikkelingsperspectief 29
Hoofdstuk 16 Narratief perspectief 30
Hoofdstuk 17 Hechtingsperspectief 32
Hoofdstuk 18 Oplossingsgericht perspectief 34
Hoofdstuk 19 Ervaringsgericht perspectief 36
Hoofdstuk 20 Ethiek 37
Hoofdstuk 21 Behandelcontext 39
Hoofdstuk 22 De persoon van de therapeut 41
Hoofdstuk 23 Taxatie als interventie 42
Hoofdstuk 24 Biculturele paren 44
Hoofdstuk 25 Homoparen 46
Hoofdstuk 26 Seksualiteit 48
Hoofdstuk 27 Transgenerationele relatietherapie 49
Hoofdstuk 28 Communicatie en interactie: directieve relatietherapie 51
Hoofdstuk 29 Hechting en emoties: emotionally focused therapy 52
Hoofdstuk 30 Ouderschap: een systemisch multiversum 53
Hoofdstuk 31 Families met baby’s en peuters 55
Hoofdstuk 32 Families met kinderen in therapie 57
Hoofdstuk 33 Families met pubers en adolescenten 58
Hoofdstuk 34 Families met ouderen 59
Hoofdstuk 35 Opnieuw samengestelde gezinnen 60
Hoofdstuk 36 Families met pleegkinderen 61
Hoofdstuk 37 Individuele systemische therapie 62
Hoofdstuk 38 Settingwisseling 63
Hoofdstuk 39 Parengroepstherapie 64
Hoofdstuk 40 Groepsgezinstherapie 66
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Handboek Systeemtherapie – A. Savenije e.a.
,Hoofdstuk 41 Partnerscheiding 67
Hoofdstuk 42 De derde in de relatie 68
Hoofdstuk 43 Sociale marginalisering 69
Hoofdstuk 44 Migratie 70
Hoofdstuk 45 Vluchtelingen 72
Hoofdstuk 46 Trauma 73
Hoofdstuk 47 Geweld 75
Hoofdstuk 48 Seksueel misbruik 77
Hoofdstuk 49 Geheimen 79
Hoofdstuk 50 Rouw en verlies 80
Hoofdstuk 51 Ernstige ziekte 81
Hoofdstuk 52 Onbegrepen lichamelijke ziekten 82
Hoofdstuk 53 Verstandelijke handicap 83
Hoofdstuk 54 Psychiatrische problemen 84
Hoofdstuk 55 Psychiatrische problemen bij kinderen 85
Hoofdstuk 56 Persoonlijkheidsstoornissen 86
Hoofdstuk 57 Crisisinterventie 88
Hoofdstuk 58 Suïcidaliteit bij adolescenten 89
Hoofdstuk 59 Delinquentie 90
Hoofdstuk 60 Verslaving 91
Hoofdstuk 61 Een systeemtheoretische blik op zorgorganisaties 93
Hoofdstuk 62 Systematische consultatie 95
Hoofdstuk 63 Mediation 96
© Students
Only B.V.
– Alle
rechten
, Hoofdstuk 1 Ontwikkelingen in theorie en praktijk
1.1 Een begin
In het begin van de vorige eeuw kwam er een groeiende aandacht voor problemen in gezinnen en
families. In de jaren vijftig ontstonden de eerste toepassingen van de systeemtherapie. De zorg
voor gezinnen, die sterke sociaalmaatschappelijke wortels had dient niet verward te worden met
wat in de Verenigde Staten ‘family therapy’ werd genoemd. De theorieën waarop family therapy
was gebaseerd waren in wetenschap en onderzoek geworteld, voornamelijk in het onderzoek naar
schizofrenie.
1.2 Inspiratiebronnen: cybernetica, systeemtheorie en de praktijk
Bell (1961) was een van de eerste gezinstherapeuten. Zijn benadering bestond uit het creëren van
een open sfeer in zijn ‘gezinsgroepstherapie’, waardoor de gezinsleden over hun problemen konden
praten. Een aantal andere pioniers van de gezinstherapie waren Nathan Ackerman, Murray Bowen
en Carl Whitaker.
Vanuit de theoretische invalshoek kwam de inspiratie voor gezinstherapie vooral uit de ‘harde
wetenschap’, onder andere uit de cybernetica. Norbert Wiener (1884-1964) wordt gezien als de
grondlegger van de cybernetica. Cybernetica betreft de wetenschap die zich richt op
informatieverwerking en besturing van systeem en kwam op ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.
1.3 Bateson en het Mental Research Institute
Bateson (1904-1980) was een antropoloog met een grote belangstelling voor cybernetica en
systeemtheorie. In 1952 vormde Bateson een onderzoeksgroep samen met Jay Haley, John Weakland,
William Fry en Don Jackson: de Palo Alto-groep. De Palo-Alto-wetenschappers zagen gezinnen
als grotendeels gesloten systemen die via het principe van informatieterugkoppeling stabiliteit
zoeken. Als het gezinssysteem uit evenwicht raakt, zullen alle leden zich inspannen om het
evenwicht, de homeostase, weer te herstellen.
Bateson introduceerde de conceptualisering van de double bind in het artikel Toward a theory of
schizophrenia: een persoon krijgt tegenstrijdige boodschappen vanuit een communicatiepatroon
dat zich gedurende een langere tijd herhaalt en waarover geen metacommunicatie mogelijk is.
1.4 Schoolvorming
Nathan Ackerman richtte in 1960 het Family Institute op. Hij veronderstelde dat gezinsproblemen
samen gingen met of het gevolg waren van conflicten.
Minuchin (1967) was directeur van de Philadelphia Child Guidance Clinic, wat het mekka van de
systeemtherapie werd (Nichols & Schwartz, 2001). Hij veronderstelde dat problemen in gezinnen
grotendeels met verwarringen of onduidelijkheden in de gezinsstructuur te maken hadden.
1.5 Intermezzo: Europese inspiratie
Mara Selvini Palazzoli vormde in Milaan een team met haar collega’s Luigi Boscolo, Giuliana
Prata en Gianfranco Cecchin. Dit team werd later bekend om hun paradoxale interventies en hun
aanpassingen aan het cybernetische model voor de therapeutische grondhouding. In het boek Paradox
en tegenparadox wordt het werk van dit team beschreven met gezinnen waarvan iemand schizofreen
is.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 5
Bron : Handboek Systeemtherapie – A. Savenije e.a.
Bronvermelding
Titel : Handboek Systeemtherapie
Druk : 1
A. Savenije, M.J. van Lawick en E.T.M.
Auteur : Reijmers
Uitgever : Uitgeverij De Tijdstroom
ISBN (boek) : 9789058981417
Aantal hoofdstukken (boek) : 63
Aantal pagina’s (boek) : 830
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel nastreeft.
Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden aan altijd het bijbehorende
studieboek te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel staan diverse verwijzingen naar het studieboek
op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2012 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden. De uitgever
van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen kun je je per email wenden
tot .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Ontwikkelingen in theorie en praktijk 5
Hoofdstuk 2 Geschiedenis in België en Nederland 7
Hoofdstuk 3 Familiesociologie 8
Hoofdstuk 4 Cultuur 9
Hoofdstuk 5 Gender 11
Hoofdstuk 6 Complexiteiten van systemisch onderzoek 12
Hoofdstuk 7 Onderzoek: een overzicht 14
Hoofdstuk 8 Procesonderzoek 17
Hoofdstuk 9 Protocollen 19
Hoofdstuk 10 Basisbegrippen 20
Hoofdstuk 11 Methoden en technieken 22
Hoofdstuk 12 Communicatief perspectief 24
Hoofdstuk 13 Interactief perspectief 26
Hoofdstuk 14 Structureel perspectief 27
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Handboek Systeemtherapie – A. Savenije e.a.
,Hoofdstuk 15 Gezinsontwikkelingsperspectief 29
Hoofdstuk 16 Narratief perspectief 30
Hoofdstuk 17 Hechtingsperspectief 32
Hoofdstuk 18 Oplossingsgericht perspectief 34
Hoofdstuk 19 Ervaringsgericht perspectief 36
Hoofdstuk 20 Ethiek 37
Hoofdstuk 21 Behandelcontext 39
Hoofdstuk 22 De persoon van de therapeut 41
Hoofdstuk 23 Taxatie als interventie 42
Hoofdstuk 24 Biculturele paren 44
Hoofdstuk 25 Homoparen 46
Hoofdstuk 26 Seksualiteit 48
Hoofdstuk 27 Transgenerationele relatietherapie 49
Hoofdstuk 28 Communicatie en interactie: directieve relatietherapie 51
Hoofdstuk 29 Hechting en emoties: emotionally focused therapy 52
Hoofdstuk 30 Ouderschap: een systemisch multiversum 53
Hoofdstuk 31 Families met baby’s en peuters 55
Hoofdstuk 32 Families met kinderen in therapie 57
Hoofdstuk 33 Families met pubers en adolescenten 58
Hoofdstuk 34 Families met ouderen 59
Hoofdstuk 35 Opnieuw samengestelde gezinnen 60
Hoofdstuk 36 Families met pleegkinderen 61
Hoofdstuk 37 Individuele systemische therapie 62
Hoofdstuk 38 Settingwisseling 63
Hoofdstuk 39 Parengroepstherapie 64
Hoofdstuk 40 Groepsgezinstherapie 66
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Handboek Systeemtherapie – A. Savenije e.a.
,Hoofdstuk 41 Partnerscheiding 67
Hoofdstuk 42 De derde in de relatie 68
Hoofdstuk 43 Sociale marginalisering 69
Hoofdstuk 44 Migratie 70
Hoofdstuk 45 Vluchtelingen 72
Hoofdstuk 46 Trauma 73
Hoofdstuk 47 Geweld 75
Hoofdstuk 48 Seksueel misbruik 77
Hoofdstuk 49 Geheimen 79
Hoofdstuk 50 Rouw en verlies 80
Hoofdstuk 51 Ernstige ziekte 81
Hoofdstuk 52 Onbegrepen lichamelijke ziekten 82
Hoofdstuk 53 Verstandelijke handicap 83
Hoofdstuk 54 Psychiatrische problemen 84
Hoofdstuk 55 Psychiatrische problemen bij kinderen 85
Hoofdstuk 56 Persoonlijkheidsstoornissen 86
Hoofdstuk 57 Crisisinterventie 88
Hoofdstuk 58 Suïcidaliteit bij adolescenten 89
Hoofdstuk 59 Delinquentie 90
Hoofdstuk 60 Verslaving 91
Hoofdstuk 61 Een systeemtheoretische blik op zorgorganisaties 93
Hoofdstuk 62 Systematische consultatie 95
Hoofdstuk 63 Mediation 96
© Students
Only B.V.
– Alle
rechten
, Hoofdstuk 1 Ontwikkelingen in theorie en praktijk
1.1 Een begin
In het begin van de vorige eeuw kwam er een groeiende aandacht voor problemen in gezinnen en
families. In de jaren vijftig ontstonden de eerste toepassingen van de systeemtherapie. De zorg
voor gezinnen, die sterke sociaalmaatschappelijke wortels had dient niet verward te worden met
wat in de Verenigde Staten ‘family therapy’ werd genoemd. De theorieën waarop family therapy
was gebaseerd waren in wetenschap en onderzoek geworteld, voornamelijk in het onderzoek naar
schizofrenie.
1.2 Inspiratiebronnen: cybernetica, systeemtheorie en de praktijk
Bell (1961) was een van de eerste gezinstherapeuten. Zijn benadering bestond uit het creëren van
een open sfeer in zijn ‘gezinsgroepstherapie’, waardoor de gezinsleden over hun problemen konden
praten. Een aantal andere pioniers van de gezinstherapie waren Nathan Ackerman, Murray Bowen
en Carl Whitaker.
Vanuit de theoretische invalshoek kwam de inspiratie voor gezinstherapie vooral uit de ‘harde
wetenschap’, onder andere uit de cybernetica. Norbert Wiener (1884-1964) wordt gezien als de
grondlegger van de cybernetica. Cybernetica betreft de wetenschap die zich richt op
informatieverwerking en besturing van systeem en kwam op ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.
1.3 Bateson en het Mental Research Institute
Bateson (1904-1980) was een antropoloog met een grote belangstelling voor cybernetica en
systeemtheorie. In 1952 vormde Bateson een onderzoeksgroep samen met Jay Haley, John Weakland,
William Fry en Don Jackson: de Palo Alto-groep. De Palo-Alto-wetenschappers zagen gezinnen
als grotendeels gesloten systemen die via het principe van informatieterugkoppeling stabiliteit
zoeken. Als het gezinssysteem uit evenwicht raakt, zullen alle leden zich inspannen om het
evenwicht, de homeostase, weer te herstellen.
Bateson introduceerde de conceptualisering van de double bind in het artikel Toward a theory of
schizophrenia: een persoon krijgt tegenstrijdige boodschappen vanuit een communicatiepatroon
dat zich gedurende een langere tijd herhaalt en waarover geen metacommunicatie mogelijk is.
1.4 Schoolvorming
Nathan Ackerman richtte in 1960 het Family Institute op. Hij veronderstelde dat gezinsproblemen
samen gingen met of het gevolg waren van conflicten.
Minuchin (1967) was directeur van de Philadelphia Child Guidance Clinic, wat het mekka van de
systeemtherapie werd (Nichols & Schwartz, 2001). Hij veronderstelde dat problemen in gezinnen
grotendeels met verwarringen of onduidelijkheden in de gezinsstructuur te maken hadden.
1.5 Intermezzo: Europese inspiratie
Mara Selvini Palazzoli vormde in Milaan een team met haar collega’s Luigi Boscolo, Giuliana
Prata en Gianfranco Cecchin. Dit team werd later bekend om hun paradoxale interventies en hun
aanpassingen aan het cybernetische model voor de therapeutische grondhouding. In het boek Paradox
en tegenparadox wordt het werk van dit team beschreven met gezinnen waarvan iemand schizofreen
is.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 5
Bron : Handboek Systeemtherapie – A. Savenije e.a.
